کشف علت کاهش توان بدن برای مقابله با سرما در دوران سالمندی

با بالا رفتن سن، سازوکار طبیعی تولید گرما در بدن بهتدریج کارایی خود را از دست میدهد؛ با این حال، آزمایشهای انجامشده روی موشهای مسن نشان میدهد که شاید بتوان بخشی از این توانایی را دوباره فعال کرد.
به گزارش شبکه اطلاع رسانی تدبیر و امید به نقل از مدیکال اکسپرس نوشت: گرم نگه داشتن بدن با افزایش سن دشوارتر میشود؛ مسئلهای که تنها به تغییرات گردش خون یا کاهش توده عضلانی محدود نیست. در بخشهای داخلی بدن، نوعی چربی وجود دارد که مانند یک سامانه گرمایشی عمل میکند و هنگام افت دما، با سوزاندن کالری به تولید گرما کمک میکند.
این سازوکار بهمرور زمان واکنشپذیری کمتری پیدا میکند؛ تغییری که ممکن است علاوه بر توانایی بدن برای مقابله با سرما، بر نحوه مصرف انرژی نیز اثر بگذارد.
پژوهشگران اکنون مکانیسم زیستی تازهای را شناسایی کردهاند که میتواند دلیل کاهش عملکرد این سامانه طبیعی گرمازایی در دوران سالمندی را توضیح دهد. یافتههای آنها نشان میدهد ارتباط میان اعصاب، سلولهای ایمنی و بافت چربی تولیدکننده گرما با افزایش سن دستخوش تغییر میشود.
شناخت بهتر نحوه تنظیم این فرایند در بدن میتواند به درک عمیقتر بیماریهایی مانند چاقی، دیابت نوع ۲ و دیگر اختلالات متابولیک کمک کند.
نقش چربی قهوهای در گرم نگه داشتن بدن
بافت چربی گرمازا از سلولهایی با میزان فعالیت متفاوت تشکیل شده است. مطالعات پیشین نشان دادهاند برخی از این سلولها مقدار زیادی پروتئین UCP۱ دارند؛ پروتئینی که در تولید گرما نقش دارد. در مقابل، سلولهایی نیز وجود دارند که میزان کمتری از این پروتئین را در خود جای دادهاند و در نتیجه گرمای کمتری تولید میکنند.
پژوهش جدید ترکیبی مشابه از این سلولها را در نمونههای بافت چربی گرمازای انسان شناسایی کرده است؛ هرچند بخش عمده آزمایشها روی موشها انجام شده است.
به نظر میرسد وجود این ترکیب سلولی، امکان ذخیره ظرفیت گرمازایی را برای بدن فراهم میکند. هنگامی که دمای محیط پایین میآید، پیامهای عصبی و سلولهای ایمنی، سلولهای کمفعال را به تولید گرمای بیشتر تحریک میکنند. با کاهش نیاز بدن به گرما نیز میزان فعالیت این سلولها دوباره پایین میآید.
اما این فرایند در موشهای مسنتر با کندی بیشتری انجام میشود. بافت چربی این حیوانات همچنان توانایی افزایش تولید گرما را دارد، اما برای واکنش به سرما به زمان بیشتری نیازمند است. در نتیجه، حفظ دمای بدن هنگام قرار گرفتن در معرض هوای سرد برای آنها دشوارتر میشود.
بازگشت بخشی از توان گرمازایی در موشهای سالمند
پژوهشگران در ادامه بررسی کردند که آیا امکان مهار مسیر زیستی مسئول تأخیر در این واکنش وجود دارد یا خیر. آنها با استفاده از داروی میفپریستون، بخشی از این مسیر را مسدود کردند و توانستند مقداری از فعالیت گرمازایی را در موشهای مسنتر بازگردانند.
در پی این مداخله، میزان تولید گرما و مصرف انرژی در حیوانات افزایش یافت. این نتایج نشان میدهد بخشی از افت عملکرد بافت چربی گرمازا در اثر افزایش سن ممکن است قابل بازگشت باشد.
اهمیت این یافتهها به توانایی بدن برای مقابله با سرما محدود نمیشود. بافت چربی گرمازا با سوزاندن گلوکز و چربی در تأمین انرژی نقش دارد و فعالیت آن نیز با افزایش سن کاهش پیدا میکند.
به اعتقاد پژوهشگران، اگر در آینده بتوان راهکاری ایمن و هدفمند برای بازگرداندن این فعالیت پیدا کرد، نتایج این تحقیق میتواند به شناخت بهتر اختلالات متابولیک مرتبط با سالمندی، از جمله چاقی و دیابت نوع ۲، کمک کند.