زرگر: ترامپ جنگ گسترده را متوقف کرده، اما سیاست فشار علیه ایران ادامه دارد

علیاصغر زرگر، کارشناس و تحلیلگر سیاست خارجی، معتقد است تلاشهای دیپلماتیک کشورهای منطقه برای جلوگیری از آغاز دوباره درگیریها، احتمال ازسرگیری مذاکرات میان ایران و آمریکا را بار دیگر مطرح کرده است؛ با این حال، اختلاف دو طرف درباره شروط توافق و چگونگی اجرای تعهدات همچنان حلنشده باقی مانده است.
به گزارش شبکه اطلاع رسانی تدبیر و امید ؛ در حالی که دونالد ترامپ در مقطع کنونی از انجام حملات نظامی جدید علیه ایران فاصله گرفته، بر تداوم فشارهای اقتصادی و محاصره دریایی تأکید میکند. در این شرایط، این پرسش مطرح است که آیا واشنگتن واقعاً در پی کاهش تنشها و دستیابی به توافقی جدید با تهران است یا توقف موقت گزینه نظامی را باید در چارچوب راهبرد فشار برای کسب امتیازهای بیشتر ارزیابی کرد؟
علیاصغر زرگر، کارشناس و تحلیلگر سیاست خارجی، در گفتوگو با فرارو با اشاره به تحرکات دیپلماتیک کشورهای منطقه برای جلوگیری از بازگشت جنگ، احتمال مذاکره میان دو کشور را قابل طرح دانست؛ هرچند به گفته او، اختلاف بر سر مفاد توافق و ترتیب اجرای تعهدات همچنان پابرجاست.
توقف حملات نظامی به معنای تغییر سیاست آمریکا نیست
زرگر با بیان اینکه آمریکا هنوز از اهداف اولیه خود در تقابل با ایران دست نکشیده است، اظهار کرد: «به نظر میرسد واشنگتن همچنان اهدافی را دنبال میکند که پیشتر در قالب فشارهای نظامی و سیاسی علیه ایران مطرح کرده بود. خواسته اصلی آمریکا این است که ایران مطالبات این کشور را بپذیرد. در واقع، واشنگتن میکوشد با ترکیبی از فشارهای اقتصادی، سیاسی و نظامی، تهران را به پذیرش خواستههای خود وادار کند. از این رو، توقف کنونی حملات نظامی را نباید نشانه تغییر سیاست آمریکا دانست. این کشور همچنان تحریمهای اقتصادی و محاصره دریایی را ادامه میدهد و در تلاش است محدودیتهای بیشتری بر مناسبات تجاری و ارتباطات زمینی ایران با کشورهای همسایه اعمال کند.»
او ادامه داد: «آمریکا حتی با برخی کشورها درباره تشدید فشار بر مبادلات تجاری ایران رایزنی میکند. در عین حال، آمادگیهای نظامی و تهدیدهای واشنگتن نیز همچنان پابرجاست و گاهی حملات محدودی به برخی اهداف در جنوب ایران، از جمله قشم و بندرعباس، انجام میشود. بنابراین، تحولات فعلی بیش از آنکه به معنای کنار گذاشتن اهداف پیشین آمریکا باشد، نشاندهنده تغییر ابزارهای اعمال فشار است. ممکن است واشنگتن در شرایط کنونی خواهان آغاز جنگی فراگیر نباشد، اما همچنان از طریق فشار اقتصادی و محدودسازی مسیرهای ارتباطی ایران، به دنبال افزایش هزینههای کشور است.»
ملاحظات داخلی آمریکا و هزینههای جنگ برای ترامپ
این تحلیلگر سیاست خارجی در تشریح دلایل توقف حملات نظامی آمریکا گفت: «شرایط داخلی ایالات متحده و وضعیت افکار عمومی از جمله عواملی است که در این تصمیم تأثیر داشته است. دولت ترامپ در داخل آمریکا با مخالفتهایی درباره ادامه جنگ روبهروست. همچنین تحولات سیاسی و انتخاباتی اخیر و شکست جمهوریخواهان در برابر دموکراتها بر فضای سیاسی واشنگتن اثر گذاشته است. بخشی از جامعه آمریکا با تداوم جنگ علیه ایران و حمایت نظامی از اسرائیل موافق نیستند و این مسئله برای دولت ترامپ هزینه سیاسی به همراه دارد.»
زرگر با اشاره به پیامدهای اقتصادی درگیریها افزود: «هزینههای اقتصادی جنگ نیز موضوعی نیست که بتوان آن را نادیده گرفت. تبعات یک درگیری نظامی در منطقه به ایران و آمریکا محدود نمیشود و میتواند اقتصاد جهانی را نیز تحت تأثیر قرار دهد. افزایش فشارهای اقتصادی و نگرانی از گسترش بحران منطقهای، از جمله مسائلی است که دولت آمریکا باید در محاسبات خود لحاظ کند. در نتیجه، ترامپ نمیتواند بدون در نظر گرفتن واکنش افکار عمومی و هزینههای داخلی و بینالمللی، تصمیم به ادامه یک جنگ گسترده بگیرد.»
او در ادامه به تلاشهای دیپلماتیک منطقهای برای جلوگیری از شروع دوباره درگیریها اشاره کرد و گفت: «در شرایط فعلی، کشورهایی مانند قطر، ترکیه و پاکستان از مسیر میانجیگری و انتقال پیام میان طرفها تلاش میکنند مانع شکلگیری یک درگیری تازه شوند. این کشورها آگاهاند که بازگشت جنگ میتواند بحران بزرگتری در منطقه ایجاد کند؛ به همین دلیل، در پی فراهم کردن زمینه نوعی مصالحه میان تهران و واشنگتن هستند.»
این کارشناس مسائل سیاست خارجی افزود: «در کنار اقدامات کشورهای منطقه، نقش قدرتهای بزرگ نیز اهمیت دارد. چین و روسیه تحولات را دنبال میکنند و رایزنیهای دیپلماتیک در سطح بینالمللی همچنان جریان دارد. مجموع این تحرکات ممکن است در جلوگیری از بازگشت فوری درگیریها مؤثر باشد، اما نمیتوان آن را به معنای حل اختلافات بنیادین ایران و آمریکا یا نزدیک شدن قطعی دو طرف به توافق دانست.»
اختلاف تهران و واشنگتن بر سر چارچوب مذاکرات
زرگر با تأکید بر اینکه اختلاف اصلی دو کشور همچنان به ماهیت و چارچوب توافق احتمالی مربوط میشود، اظهار کرد: «آمریکا هنوز آمادگی پذیرش شرایط و خواستههای ایران را ندارد و ترجیح میدهد مذاکرات بر اساس اولویتها و مطالبات خودش پیش برود. یکی از مهمترین موضوعات مورد نظر واشنگتن، تعیین تکلیف پرونده هستهای ایران است. به نظر میرسد آمریکا مایل است ابتدا درباره این پرونده به توافق برسد و سپس سایر مسائل را در مراحل بعدی پیگیری کند.»
او ادامه داد: «در این میان، چگونگی و ترتیب اجرای تعهدات دو طرف اهمیت زیادی دارد. برای نمونه، باید مشخص شود که آیا آمریکا ابتدا محاصره دریایی را متوقف و منابع مالی ایران را آزاد میکند و پس از آن مذاکرات درباره تحریمها و دیگر اختلافات آغاز میشود یا اینکه واشنگتن انتظار دارد ایران در گام نخست درباره پرونده هستهای امتیازهایی ارائه دهد و سپس موضوعات دیگر روی میز مذاکره قرار بگیرند؟ این اختلافها از مسائل اساسی هستند که میتوانند مسیر گفتوگوها را مشخص کنند.»
این تحلیلگر با اشاره به تمایل آمریکا برای پیشبرد مرحلهای مذاکرات تصریح کرد: «به نظر میرسد واشنگتن ترجیح میدهد ابتدا پرونده هستهای را در اولویت قرار دهد و پس از دستیابی به توافق در این زمینه، گفتوگو درباره سایر موضوعات را دنبال کند. چنین رویکردی به آمریکا فرصت میدهد بخشی از اهداف خود را در مرحله نخست محقق کند و سپس به سراغ مسائل دیگر برود. با این حال، هنوز روشن نیست که ایران تا چه اندازه با این ترتیب موافقت خواهد کرد؛ چراکه از دیدگاه تهران، موضوعات اقتصادی، تحریمها و محدودیتهای دریایی نیز از محورهای اصلی هر توافق احتمالی به شمار میروند.»
ادامه محاصره و تحریمها بهجای جنگ گسترده
این کارشناس سیاست خارجی در ارزیابی رویکرد کنونی واشنگتن در قبال ایران تأکید کرد: «رفتار فعلی آمریکا نشان میدهد که این کشور در شرایط حاضر قصد ورود به یک جنگ نظامی گسترده دیگر را ندارد، اما این تصمیم به معنای پایان سیاست فشار نیست. واشنگتن همچنان محاصره دریایی، تحریمهای اقتصادی و محدودیتهای تجاری را دنبال میکند و میکوشد از این طریق تابآوری اقتصادی و اجتماعی ایران را تحت فشار قرار دهد.»
زرگر هدف از ادامه این اقدامات را افزایش فشار بر ایران برای پذیرش امتیازهای بیشتر در مذاکرات دانست و افزود: «آمریکا تلاش میکند با تشدید فشارهای اقتصادی، شرایطی ایجاد کند که ایران در روند مذاکرات مطالبات بیشتری از واشنگتن را بپذیرد. بنابراین، صرف توقف حملات نظامی را نمیتوان نشانه عقبنشینی آمریکا از مواضع قبلی یا تغییر اهداف این کشور تلقی کرد.»