۱۰ دستور اژهای به مسئولان قضایی؛ از بررسی شرکتهای زیانده تا اصلاح وضعیت نشر کتاب

رئیس قوه قضاییه در نشست شورایعالی دستگاه قضا، مجموعهای از ۱۰ دستور را خطاب به مسئولان قضایی صادر کرد. بررسی وضعیت شرکتهای دولتی زیانده، اجرای دستورالعمل کاهش جمعیت کیفری، رسیدگی به پروندههای کثیرالشاکی، پیگیری حقوقی جنایات آمریکا و رژیم صهیونیستی و توجه به مسائل حوزه کتاب و نشر، از جمله محورهای این دستورات بود.
به گزارش شبکه اطلاع رسانی تدبیر و امید، حجتالاسلام والمسلمین محسنیاژهای، روز دوشنبه ۲۵ آبان ۱۴۰۵ در جلسه شورایعالی قوه قضاییه، با اشاره به ۲۶۰ شب حضور و میدانداری ملت مبعوث اظهار کرد: بعثت ملت ایران معجزه و عنایتی الهی بود. نزدیک به ۹ ماه است که مردم ایران، این جانفدایان کشور، بدون وقفه در صحنه حضور دارند. بیتردید ایستادگی، پایداری، جهاد تبیین و دشمنشناسی مردم از نهضت مقدس فاطمی سرچشمه میگیرد.
وی افزود: همه کارگزاران و نهادهای نظام در برابر این ملت مسئولیت دارند و دستکم باید صدای مردم را بشنوند و برای تحقق مطالبات بهحق آنان اقدام کنند. وظیفه ماست که برای برطرف کردن مشکلات مردم تلاش بیشتری داشته باشیم و اجازه ندهیم دشمنان و منافقان به انسجام و اتحاد آنان آسیب وارد کنند.
رئیس قوه قضاییه با تأکید بر نقش حضور مردم در ناکامی دشمنان تصریح کرد: بخش مهمی از ناامیدی و درماندگی دشمن متجاوز، حاصل حضور مستمر مردم در صحنه است. از این رو، همه مسئولان و خدمتگزاران باید در گفتار و رفتار خود دقت کنند و از هر اقدامی که امید، صبر و پایداری مردم را تضعیف میکند، بهطور جدی بپرهیزند.
دستور نخست؛ بررسی عملکرد شرکتهای دولتی زیانده
اژهای در ادامه جلسه، دستورهایی را برای پیگیری موضوعات مختلف قضایی صادر کرد. در نخستین مورد، رئیس سازمان بازرسی کل کشور را مأمور کرد هرچه سریعتر گزارشی جامع درباره وضعیت شرکتهای دولتی، بهویژه شرکتهای زیانده، تهیه و ارائه کند.
وی تأکید کرد: این موضوع نباید با گذشت زمان به فراموشی سپرده شود و لازم است با جدیت تا رسیدن به نتیجه نهایی پیگیری شود. همچنین بهتر است بخشهایی از این گزارش برای اطلاع مردم منتشر شود.
دستور دوم؛ اجرای کامل برنامه کاهش جمعیت کیفری
رئیس قوه قضاییه در دستور بعدی، از دادستان کل کشور خواست دستورالعمل کاهش جمعیت کیفری را با دقت و جامعیت اجرا کند و هیچیک از مفاد آن را نادیده نگیرد.
اژهای در توضیح این موضوع گفت: افرادی که حضورشان در جامعه خطرآفرین است، باید در زندان نگهداری شوند؛ اما در مواردی که ضرورتی برای بازداشت وجود ندارد، نباید افراد را زندانی کرد.
وی با اشاره به قرارهای قضایی منتهی به بازداشت افزود: بارها تأکید کردهایم که در صورت نبود ضرورت، نباید برای متهم قرار بازداشت صادر شود. همچنین نباید سایر قرارهای قضایی به شکلی تعیین شوند که در نهایت به بازداشت فردی منجر شوند که نگهداری او در زندان ضرورتی ندارد. حتی یک شب بازداشت نیز میتواند برای بسیاری از افراد جامعه پیامدها و آسیبهایی به همراه داشته باشد.
دستور سوم؛ نظارت مستمر بر زندانها و بررسی وضعیت زندانیان
رئیس دستگاه قضا در ادامه بر ضرورت استمرار بازدید مسئولان قضایی از زندانها تأکید کرد و گفت: مسئولان مربوط باید سرکشی به زندانها را با جدیت دنبال کنند و اجازه ندهند این موضوع کمرنگ شود.
وی افزود: در جریان این بازدیدها باید استفاده از ارفاقات قانونی برای زندانیان واجد شرایط مورد توجه قرار گیرد. همچنین وضعیت زندانیان باید بهدقت بررسی شود تا فرد بیگناه یا کمگناهی به ناحق در زندان باقی نماند.
اژهای خاطرنشان کرد: بارها گفتهام اگر مجرمی به اشتباه آزاد شود، بهتر از آن است که فردی بیگناه یا کمگناه در زندان بماند.
دستور چهارم؛ پیشگیری از تشکیل دوباره پروندههای کثیرالشاکی
رئیس قوه قضاییه در بخش دیگری از سخنان خود به پروندههای دارای شاکیان متعدد پرداخت و اظهار کرد: با اقدامات و تدابیر مراجع قضایی ذیصلاح، از شمار این پروندهها کاسته شده است؛ با این حال، نباید از بررسی ریشهها و آسیبهای منجر به تشکیل آنها غافل شد.
وی ادامه داد: پذیرفتنی نیست پروندهای با هزاران دشواری مختومه شود، اما مدتی بعد در همان موضوع، پرونده دیگری با تعداد زیادی شاکی شکل بگیرد. برای جلوگیری از تکرار چنین اتفاقی، باید اطلاعرسانی و آگاهیبخشی عمومی افزایش یابد تا مردم در دام کلاهبرداران گرفتار نشوند.
اژهای همچنین اعلام کرد قوه قضاییه آمادگی دارد در چارچوب مقررات قانونی، اطلاعات و بخشهای قابل انتشار پروندههای کثیرالشاکی را در اختیار فیلمسازان و مستندسازان قرار دهد تا با استفاده از ظرفیت هنر، ابعاد این پروندهها برای مردم بازگو شود و سطح آگاهی جامعه در برابر شیوههای کلاهبرداری افزایش پیدا کند.
دستور پنجم؛ بررسی علل نقص و نقض مکرر پروندههای قضایی
اژهای در ادامه، خطاب به مراجع مسئول و بهطور مشخص معاونت قضایی، معاونت حقوقی و معاونت نظارت دیوانعالی کشور دستور داد پروندههایی را که با موارد متعدد نقص یا نقض مواجه میشوند و بارها درخواست اعمال مواد ۴۷۴ و ۴۷۷ قانون آیین دادرسی کیفری درباره آنها مطرح میشود، بهصورت جامع بررسی و آسیبشناسی کنند.
رئیس قوه قضاییه در تشریح ضرورت این بررسی گفت: وقتی کیفرخواست یک پرونده بیش از پنج مرتبه در دادگاه بدوی با ایراد نقص مواجه میشود یا آرای صادرشده از یک دادگاه بدوی در موضوعی مشخص بارها در مرجع تجدیدنظر یا دیوانعالی نقض میشود، نشاندهنده وجود اشکال و خللی است که باید در سریعترین زمان ممکن برطرف شود.
وی افزود: در این زمینه پیشتر بررسیهایی صورت گرفته است، اما لازم است اقدامات دقیقتر و عمیقتری انجام شود.
دستور ششم؛ تعیین تکلیف شیوه محاسبه تأخیر تأدیه
رئیس قوه قضاییه در بخش دیگری از دستورات خود به اختلافنظرها درباره نحوه محاسبه تأخیر تأدیه اشاره کرد و گفت: پروندههای متعددی وجود دارد که در ارتباط با آنها درخواست اعاده دادرسی مطرح میشود. یکی از مسائل این پروندهها، تفاوت روش محاسبه تأخیر تأدیه میان قضات است؛ بهطوری که برخی آن را بهصورت ماهانه و برخی دیگر سالانه محاسبه میکنند.
اژهای تأکید کرد باید در این زمینه رویه مشخصی تعیین شود و چنانچه ضرورت داشته باشد، دیوانعالی کشور رأی وحدت رویه صادر کند. به گفته وی، در صورت صدور چنین رأیی نیز باید نهایت دقت و جامعنگری مورد توجه قرار گیرد.
دستور هفتم؛ پیگیری قضایی جنایات آمریکا و رژیم صهیونیستی
اژهای در دستور دیگری، دادستان کل کشور، رئیس کل دادگستری و دادستان تهران را مکلف کرد با همکاری معاونت بینالملل قوه قضاییه و مساعدت مرکز وکلا، پروندههای مربوط به جنایات آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ملت ایران را با جدیت در مراجع قضایی داخلی و بینالمللی دنبال کنند.
وی همچنین بر ضرورت تلاش برای معرفی عاملان این جنایات و اقدامات خشونتبار آنها به افکار عمومی جهان و پیگیری قانونی و قضایی این افراد تأکید کرد.
دستور هشتم؛ تسریع در بهروزرسانی سند تحول قضایی
رئیس قوه قضاییه همچنین از مسئولان مرتبط خواست روند روزآمدسازی سند تحول قضایی را با سرعت بیشتری دنبال کنند و در عین شتاببخشی به این فرایند، دقت و نگاه جامع به موضوع را نیز در نظر داشته باشند.
دستور نهم؛ افزایش سرانه مطالعه در میان قضات و کارکنان
اژهای در ابتدای نشست و به مناسبت ۲۴ آبان، روز کتاب و کتابخوانی، به بیان خاطراتی درباره اهتمام امام شهید به مطالعه پرداخت و اظهار کرد: امام شهید ما از کتابخوانترین و آگاهترین شخصیتها در حوزه کتاب بودند. ایشان پیش از هر کتاب دیگری، به تلاوت و تدبر در قرآن کریم و ادعیه نقلشده از ائمه هدی (علیهمالسلام) اهتمام داشتند.
وی افزود: در میان رهبران و سیاستمداران جهان، شخصیتی را سراغ ندارم که مانند امام شهید ما تا این اندازه به کتاب و کتابخوانی توجه و تسلط داشته باشد. ایشان رهبری الهی بودند که امید امت اسلامی به ایشان معطوف بود و با وجود مسئولیتها و مشغلههای فراوان، مطالعه را کنار نمیگذاشتند.
رئیس قوه قضاییه در همین ارتباط به رئیس پژوهشگاه قوه قضاییه دستور داد با همکاری معاونت منابع انسانی و معاونت راهبردی، برنامهای جامع برای افزایش سرانه مطالعه در میان قضات و کارکنان دستگاه قضایی تدوین و ارائه کند.
دستور دهم؛ رسیدگی به مسائل حقوقی و نظارت بر وضعیت نشر کتاب
اژهای همچنین از معاون اول قوه قضاییه خواست نشستی مشترک با فعالان حوزه نشر، تألیف و توزیع کتاب برگزار کند و برای رفع مشکلات حقوقی و قضایی این فعالان، در چارچوب قوانین و مقررات، اقدامات لازم را انجام دهد.
وی در دستور دیگری به معاون اول قوه قضاییه تأکید کرد در کارگروه مشترک قوا، موضوع بررسی وضعیت نشر کتاب در کشور و عملکرد دستگاههای مسئول در این حوزه، از جمله وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، بهطور ویژه پیگیری شود.
رئیس دستگاه قضا درباره روند صدور مجوز انتشار کتاب نیز گفت: در فرایند صدور مجوز نباید سختگیریهای بیدلیل اعمال شود؛ در مقابل، هرجا برای صیانت از ارزشهای جامعه نیاز به ممیزی وجود دارد، نباید با اغماض و تساهل از کنار موضوع عبور کرد.
تأکید اژهای بر جایگاه علمی علامه طباطبایی
رئیس قوه قضاییه در بخش دیگری از سخنان خود، با اشاره به سالگرد رحلت علامه طباطبایی، از این شخصیت علمی بهعنوان یکی از بزرگان کمنظیر روزگار یاد کرد و گفت: علامه طباطبایی با نگارش تفسیر المیزان، ظرفیت تمدنساز قرآن را به جهانیان نشان داد.
اژهای افزود: علامه در دورهای وارد عرصه جهاد تبیین شد که مکاتب مادی در فضای فکری جامعه حضور پررنگی داشتند و جذابیتهایی ایجاد کرده بودند. با این حال، ایشان با بیانی روشن و استدلالی محکم، پیوند میان دین و عقل را برای اهل معرفت و جهانیان تبیین کرد.
وی همچنین به نقش شاگردان علامه طباطبایی، از جمله استاد شهید مرتضی مطهری و آیتالله جوادی آملی اشاره کرد و گفت آنان نیز در همان مسیر روشن تبیین و اندیشهورزی گام برداشتند.