احتمال ازسرگیری حملات آمریکا به ایران؛ اختلافنظر در کاخ سفید بالا گرفت

روزنامه نیویورکتایمز به نقل از مقامهای آمریکایی و اسرائیلی گزارش داد که هشدارها درباره بازسازی توان موشکی ایران و پیشرفت برنامههای شیمیایی و بیولوژیک این کشور، بحث بر سر احتمال ازسرگیری حملات نظامی را در دولت دونالد ترامپ تشدید کرده است.
به گزارش شبکه اطلاع رسانی تدبیر و امید، ترامپ در حال بررسی طرحهایی برای آغاز دور تازهای از حملات گسترده علیه ایران است. به گفته مقامهایی که از رایزنیهای انجامشده اطلاع دارند، اطلاعات اطلاعاتی جدید درباره توانمندیهای ایران و افزایش فشار اسرائیل برای اقدام سریعتر و شدیدتر، از عوامل مؤثر در بررسی این گزینه بودهاند.
این مقامها تأکید کردهاند که رئیسجمهور آمریکا هنوز تصمیم نهایی خود را نگرفته است؛ با این حال، هشدارهای اسرائیل درباره بازسازی ذخایر موشکی و پهپادی ایران و پیشرفت برنامههای تسلیحات شیمیایی و بیولوژیک این کشور را در محاسبات خود لحاظ میکند.
ترامپ همچنین این موضوع را در نظر دارد که آمریکا در مقطع کنونی از توان نظامی قابلتوجهی در منطقه برخوردار است و میتواند از این ظرفیت در یک بازه زمانی محدود استفاده کند.
اختلاف در واشنگتن بر سر ضرورت حمله دوباره به ایران
در داخل دولت آمریکا درباره اعتبار ارزیابیهای اطلاعاتی و منطقی بودن آغاز حملهای دیگر به ایران اختلافنظرهای جدی وجود دارد. این بحثها در شرایطی جریان دارد که نتایج انتخابات میاندورهای نشان داد رأیدهندگان از جنگی که به افزایش قیمتها منجر شده و برخلاف وعده اولیه ترامپ برای دستیابی به پیروزی سریع، نزدیک به هشت ماه ادامه یافته است، رضایت ندارند.
افراد مطلع از مذاکرات گفتهاند بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، بهشدت در تلاش است واشنگتن را به مشارکت در یک عملیات هوایی چهار تا هفتروزه علیه ایران ترغیب کند. این تلاشها در شرایطی انجام میشود که موقعیت سیاسی نتانیاهو پس از انتخابات ماه گذشته اسرائیل با تزلزل روبهرو شده است.
مقامهایی که درباره این موضوعات حساس امنیتی اطلاعات ارائه کردهاند، به شرط فاش نشدن نامشان با نیویورکتایمز گفتوگو کردهاند.
رایزنیها در هفته گذشته شدت بیشتری گرفت. رومن گوفمن، رئیس موساد، در جریان سفر به واشنگتن با مقامهای آمریکایی، از جمله جان راتکلیف، رئیس سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا)، دیدار کرد.
همچنین شلومی بیندر، رئیس اطلاعات نظامی اسرائیل، و دیگر مقامهای ارشد این کشور در گفتوگو با همتایان آمریکایی خود ازسرگیری عملیات نظامی را مورد حمایت قرار دادند.
در مقابل، یک مقام ارشد اسرائیلی ادعای وارد کردن فشار از سوی نتانیاهو به ترامپ را رد کرد. سخنگوی نخستوزیر اسرائیل نیز اعلام کرد که نتانیاهو همواره برای «حفاظت از امنیت» این کشور اقدام کرده است.
تغییر مواضع ترامپ درباره ادامه جنگ و مسیر مذاکره
ترامپ در ماههای گذشته بارها درباره بازگشت به درگیریهای نظامی گسترده با ایران مواضع متفاوتی اتخاذ کرده است. او در مقاطعی از پایان جنگ سخن گفته و در زمانهایی دیگر احتمال حمله مجدد را با هدف جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای مطرح کرده است.
رئیسجمهور آمریکا اخیراً به جیدی ونس، معاون خود، دستور داده است تلاش برای یافتن راهحل از مسیر مذاکره را متوقف کند. به نظر میرسد او اکنون بر این باور است که تداوم فشارهای اقتصادی در بلندمدت میتواند ایران را به پذیرش توافقی وادار کند که بر اساس آن از برنامه هستهای خود صرفنظر کند.
با این حال، افراد آگاه از دیدگاههای ترامپ میگویند او نسبت به انتقادهایی که آمریکا را بازنده عملی جنگ میدانند، حساسیت زیادی دارد.
ترامپ پس از دو سال استفاده گسترده از اختیارات اجرایی ریاستجمهوری، وارد دوره پایانی دومین دوره حضور خود در کاخ سفید شده است؛ دورهای که رئیسجمهور با محدودیتهای سیاسی مشابه یک رئیسجمهور در آستانه ترک قدرت مواجه میشود. او در گذشته نیز بارها هنگام روبهرو شدن با مخالفتها یا شرایط نامطمئن، از نمایش قدرت نظامی استفاده کرده است.
یک مقام آمریکایی گفته است ترامپ دیگر ضرورتی برای اجرای عملیات نظامی گسترده علیه ایران نمیبیند، زیرا کارزار فشار اقتصادی واشنگتن خسارات سنگینی به این کشور وارد کرده است. با این حال، به گفته همین مقام، رئیسجمهور آمریکا برای جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای، همه گزینهها را در اختیار دارد.
افزایش حضور نظامی آمریکا در منطقه و آمادهباش بمبافکنها
در هفتههای اخیر، آمریکا تجهیزات و نیروهای نظامی گستردهای را در منطقه مستقر کرده است. کشتیهای جنگی، جنگندهها و بمبافکنها در وضعیت آمادگی قرار دارند تا در صورت صدور دستور ترامپ، حملاتی نسبتاً کوتاه اما شدید را علیه توان موشکی و پهپادی ایران و همچنین تأسیسات انرژی این کشور اجرا کنند؛ موضوعی که مقامهای نظامی به آن اشاره کردهاند.
در تصویری که فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا، سنتکام، منتشر کرده، ناوهای هواپیمابر «تئودور روزولت» و «جورج واشنگتن» در دریای عرب دیده میشوند.
حضور نظامی آمریکا در اوایل هفته جاری و با ورود سومین ناو هواپیمابر، «یواساس تئودور روزولت»، برای مدتی افزایش یافت. این رویداد تنها دومین مورد از زمان جنگ عراق در سال ۲۰۰۳ بود که آمریکا بهطور همزمان سه ناو هواپیمابر را در خاورمیانه مستقر میکرد.
با این حال، مدت کوتاهی پس از آن، ناو «یواساس جورج واشنگتن» منطقه را ترک کرد و به سوی اقیانوس آرام بازگشت.
در صورت آغاز حمله، دهها جنگنده و هواپیمای تهاجمی مستقر در پایگاههای منطقه نیز در عملیات مشارکت خواهند داشت. بمبافکنهای دوربرد بی-۱ و بی-۲ که در خاک آمریکا مستقر هستند، از دیگر تجهیزات احتمالی این عملیات خواهند بود. این هواپیماها طی هفتههای گذشته در وضعیت آمادگی ۹۶ ساعته برای مأموریتهای احتمالی علیه ایران قرار داشتهاند.
پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، و ژنرال دن کین، رئیس ستاد مشترک ارتش این کشور، مجموعهای از گزینههای نظامی را به ترامپ ارائه کردهاند. این گزینهها طی ماههای گذشته از سوی دریاسالار برد کوپر، فرمانده سنتکام، تدوین شدهاند.
مقامهای آمریکایی اعلام کردهاند دریاسالار کوپر در هفته جاری به منطقه سفر کرده است.
همزمان با افزایش احتمال ازسرگیری درگیریهای گسترده، وزارت دفاع و وزارت خارجه آمریکا برای احتیاط، بخشی از کارکنان خود را از پایگاهها و تأسیسات مختلف در منطقه خارج کردهاند. ارتش آمریکا نیز اخیراً یک سامانه اضافی دفاع موشکی پاتریوت در اختیار اسرائیل قرار داده است.
پنتاگون روز چهارشنبه با اشاره به ملاحظات مربوط به امنیت عملیاتی از اظهارنظر درباره این تحولات خودداری کرد. این وزارتخانه در بیانیهای اعلام کرد: «ارتش آمریکا همچنان گزینههایی را در اختیار رئیسجمهور قرار میدهد و تمامی گزینهها همچنان روی میز هستند.»
سازمان سیا نیز از ارائه توضیح در اینباره خودداری کرده است.
تمرکز احتمالی حملات بر توان موشکی و پهپادی ایران
به گفته مقامهای نظامی، در صورت صدور فرمان حمله از سوی آمریکا، احتمالاً توان موشکی و پهپادی ایران در کانون اهداف قرار خواهد گرفت. این در حالی است که بخش قابلتوجهی از این ظرفیتها پس از مراحل اولیه جنگ بازسازی شدهاند.
طرحهای نظامی اسرائیل علاوه بر حمله مجدد به تأسیسات هستهای ایران، شامل گزینه تهاجمیتری نیز میشود: هدف قرار دادن گسترده زیرساختهای انرژی کشور. چنین حملاتی میتواند برق موردنیاز صنایع و شهروندان را قطع کند. با این حال، افراد مطلع از مذاکرات میگویند ترامپ تاکنون با اجرای این بخش از طرح موافقت نکرده است.
نتانیاهو از آغاز جنگ، طرحهایی را دنبال کرده که به گفته او میتوانند زمینه اعتراض و قیام مردمی علیه حکومت ایران را فراهم کنند؛ اما تاکنون نشانهای از تحقق چنین سناریویی مشاهده نشده است.
ملاحظات سیاسی نتانیاهو در پیگیری حمله جدید
برای نخستوزیر اسرائیل، تلاش برای آغاز دور دیگری از حملات نظامی با وضعیت سیاسی و آینده دولت او ارتباط مستقیمی دارد.
نتانیاهو پس از انتخابات ماه گذشته اسرائیل همچنان ریاست یک دولت موقت را بر عهده دارد و در همین حال، ائتلافی از احزاب مخالف برای تشکیل دولت جدید تلاش میکند.
ازسرگیری درگیریها ممکن است روند تشکیل دولت از سوی مخالفان را به تعویق بیندازد یا مختل کند. چنین شرایطی همچنین میتواند فشارها برای تشکیل دولت وحدت ملی با حضور نتانیاهو را افزایش دهد.
اسرائیل برای جلب حمایت آمریکا از دور تازه حملات گسترده، مجموعهای از تهدیدهایی را که به ادعای مقامهای این کشور از سوی ایران متوجه منطقه است، در گفتوگوهای خود برجسته کرده است.
ادعاهای اسرائیل درباره برنامههای شیمیایی و بیولوژیک ایران
مقامهای اسرائیلی مدعی شدهاند ایران همچنان ظرفیتهای قابلتوجهی در حوزه تسلیحات شیمیایی و بیولوژیک دارد که میتواند تهدیدی برای منطقه باشد و احتمال دارد در حملات تروریستی علیه آمریکا و اروپا به کار گرفته شود.
آنها همچنین این احتمال را مطرح کردهاند که ایران بتواند برخی از این تسلیحات را روی پهپادهای مستقر در منطقه نصب کند و برای حمله به اسرائیل یا کشورهای همسایه به کار بگیرد.
افراد آگاه از گفتوگوهای انجامشده گفتهاند نهادهای اطلاعاتی آمریکا نیز شواهدی از تلاشهای فزاینده ایران برای تقویت توانمندیهای شیمیایی و بیولوژیک خود به دست آوردهاند.
با این حال، به گفته همین افراد، ارزیابی غالب در میان مقامهای آمریکایی این است که ایران این ظرفیتها را نه با هدف استفاده پیشدستانه علیه اسرائیل و دیگر دشمنان خود، بلکه برای بازدارندگی در برابر حملات احتمالی آمریکا و اسرائیل توسعه میدهد. از نگاه این مقامها، هدف تهران میتواند جلوگیری از استفاده دشمنانش از سلاح هستهای یا اجرای حملات گستردهای باشد که زیرساختها و غیرنظامیان ایرانی را با خسارات سنگین مواجه میکند.
اسرائیل همچنین اطلاعاتی را در اختیار آمریکا قرار داده که به ادعای مقامهای این کشور، نشان میدهد ایران برای استفاده از عوامل شیمیایی علیه مقامهای ارشد آمریکایی برنامهریزی کرده است.
یک فرد مطلع از این اطلاعات که اجازه نداشت بهصورت علنی درباره آن صحبت کند، گفته است این تهدید با تصمیمی که طی هفتههای اخیر برای انتقال اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، از محل سکونتش گرفته شده بود، ارتباط داشته است.