گروسی: خروج ایران از «انپیتی» تصمیم عاقلانهای نیست

مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی با ابراز امیدواری نسبت به دستیابی به تفاهمی دوجانبه با ایران، طرح موضوع خروج احتمالی تهران از پیمان منع گسترش تسلیحات هستهای (انپیتی) را تصمیمی ملی و حاکمیتی دانست و گفت خروج از این معاهده با توجه به ماهیت جهانی آن، اقدامی عاقلانه نخواهد بود.
به گزارش شبکه اطلاع رسانی تدبیر و امید، رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، روز چهارشنبه در نشست خبری پس از جلسه فصلی شورای حکام، در پاسخ به پرسشی درباره موضع ایران در قبال دسترسی بازرسان به تأسیسات هستهای و مطرح شدن احتمال خروج از انپیتی اظهار کرد: در حال حاضر، بازرسیها صرفاً در نیروگاه اتمی بوشهر ادامه دارد و هیچ بازرسی دیگری انجام نمیشود. امیدوارم بتوانیم در کوتاهترین زمان ممکن روند بازرسیها را از سر بگیریم.
او با بیان اینکه همکاری آژانس با ایران در شرایط کنونی برقرار نیست، گفت: ما همکاری با ایران را نادیده نمیگیریم، بلکه در حال حاضر چنین همکاریای وجود ندارد. با این حال، معتقدم امکان رسیدن به تفاهمی دوجانبه میان دو طرف وجود دارد.
گروسی خواستار ازسرگیری بازرسیهای آژانس در ایران شد
مدیرکل آژانس در ادامه، به توافق قاهره در مارس ۲۰۲۵ اشاره کرد؛ توافقی که چارچوبی برای شکلگیری همکاری میان ایران و آژانس و امکان بازرسی از تأسیسات هستهای بمباراننشده در نظر گرفته بود. او مدعی شد هدف از این توافق، پرداختن به نگرانیهای ایران درباره بازرسی از مراکزی بود که هدف حملات قرار گرفته بودند.
گروسی ابراز امیدواری کرد همکاریهای پیشبینیشده در این چارچوب با ایران از سر گرفته شود و در عین حال مدعی شد که چنین همکاریای در حال حاضر وجود ندارد.
او درباره احتمال خروج ایران از پیمان منع گسترش تسلیحات هستهای نیز این موضوع را تصمیمی ملی و حاکمیتی خواند و گفت با توجه به ماهیت بینالمللی این معاهده، خروج از آن تصمیمی عاقلانه نیست.
پاسخ گروسی به انتقاد ایران درباره استانداردهای دوگانه
گروسی در پاسخ به پرسشی درباره انتقاد ایران از عملکرد او و آنچه تهران استانداردهای دوگانه آژانس در قبال ایران و رژیم صهیونیستی میداند، اظهار کرد: برخی کشورها عضو پیمان انپیتی هستند و برخی دیگر عضویت آن را نپذیرفتهاند؛ اسرائیل نیز عضو این پیمان نیست.
او مدعی شد اگر اسرائیل عضو انپیتی بود و او در قبال ایران و اسرائیل رویکرد متفاوتی در پیش میگرفت، میشد از استاندارد دوگانه سخن گفت. گروسی افزود: من خواهان پیوستن اسرائیل و همه کشورهای جهان به انپیتی هستم. به اعتقاد من، طرح موضوع استانداردهای دوگانه گمراهکننده است یا از شناخت کافی نسبت به تعهدات ناشی از این معاهده و اختیارات قانونی من نشئت نمیگیرد.
این اظهارات در حالی مطرح میشود که گروسی در مواضع و گفتوگوهای خود بارها بر موضوعات مرتبط با برنامه هستهای ایران تأکید کرده و خواستار رسیدگی به مسائل پادمانی و ازسرگیری بازرسیها در کشورهایی مانند کره شمالی و سوریه شده است. در مقابل، درباره برنامه هستهای رژیم صهیونیستی که با حمایت واشنگتن طی دهههای گذشته سیاست ابهام هستهای را دنبال کرده، موضعگیری مشابهی از سوی او مطرح نشده است.
گروسی: آژانس امکان راستیآزمایی مواد هستهای ایران را ندارد
مدیرکل آژانس در بخش دیگری از نشست خبری، درباره زمان تبدیل شدن محدودیت دسترسی به تأسیسات هستهای ایران به آنچه «خطر غیرقابلقبول از منظر اشاعه» خوانده میشود و راهکارهای رسیدگی به این مسئله، بهجز صدور قطعنامههای سیاسی در شورای حکام، گفت: بیش از یک سال است که از تأسیسات هستهای ایران بازدید یا در آنها بازرسی انجام ندادهایم.
او ادامه داد: مسئلهای وجود دارد که باید در اسرع وقت به آن رسیدگی شود؛ ما بخشی از ظرفیت خود را از دست دادهایم. اهمیت این موضوع به آن دلیل است که ایران تأسیسات هستهای مهم و مقادیر قابلتوجهی مواد هستهای در اختیار دارد و آژانس در شرایط فعلی امکان راستیآزمایی آنها را نداشته است.
گروسی مدعی شد آژانس نمیتواند درباره محل نگهداری این مواد، اتفاقات رخداده برای آنها و وضعیت دقیقشان اظهارنظر قطعی کند. او تأکید کرد باید راهی برای بازگشت آژانس به ایران پیدا شود؛ چراکه ایران عضو انپیتی است و آژانس باید در تأسیسات هستهای این کشور بازرسی انجام دهد.
اختلاف نظر تهران و آژانس بر سر شرایط بازگشت بازرسان
گروسی در پاسخ به پرسشی درباره نگرانیهای امنیتی ایران نسبت به بازرسی از تأسیسات هستهای بمبارانشده و این موضع تهران که تا زمان تداوم تهدید حملات و پایان نیافتن جنگ، امکان انجام بازرسیها وجود ندارد، درباره اینکه آیا از آمریکا و رژیم صهیونیستی خواسته است به تأسیسات هستهای ایران حمله نکنند، توضیح داد: این موضوع ابعاد مختلفی دارد.
او با اشاره به نگرانیهای ایران درباره بازرسی از مراکز آسیبدیده گفت: همین نگرانیها یکی از محورهای توافق قاهره بود. ایران اکنون اعلام میکند که تا زمانی که یک توافق سیاسی گستردهتر حاصل نشود، بازرسان آژانس نمیتوانند به تأسیسات این کشور بازگردند.
مدیرکل آژانس در ادامه مدعی شد: فارغ از این مسائل، اقدامات فنی متعددی وجود دارد که باید بهصورت مرحلهبهمرحله برای احیای ظرفیت بازرسی آژانس انجام شود و این اقدامات نباید به موضوع دیگری وابسته باشد. اختلاف اصلی ما با ایران نیز در همین زمینه است. ما همواره از حلوفصل این مسئله از مسیر دیپلماسی حمایت کردهایم.
واکنش گروسی به تعیین جایزه برای دریافت اطلاعات درباره برنامه هستهای ایران
مدیرکل آژانس در پاسخ به پرسشی درباره اقدام دولت آمریکا برای تعیین جایزهای در حدود ۲۰ میلیون دلار در ازای دریافت اطلاعات درباره برنامه هستهای ایران و تأثیر احتمالی این اقدام بر تعاملات آژانس با تهران گفت: از زمان آغاز این درگیری، اظهارات مختلفی مطرح شده است. بدون تردید، مواضع سیاسی از این دست، بیانگر انگیزهها و اهدافی هستند که مسئولیت آنها بر عهده گویندگانشان است و ما درباره آنها اظهارنظری نداریم.
گروسی در ادامه تأکید کرد: آنچه مشخص است، معتبرترین و قابلاتکاترین اطلاعات درباره برنامه هستهای ایران، اطلاعاتی است که بازرسان آژانس در چارچوب اختیارات قانونی خود به دست میآورند و ارائه میکنند.
انتقاد وزارت خارجه ایران از رویکرد آژانس
اظهارات گروسی در نشست فصلی شورای حکام و در جمع خبرنگاران در شرایطی بیان شده است که وزارت امور خارجه ایران، عملکرد آژانس بینالمللی انرژی اتمی را متأثر از رویکرد جانبدارانه برخی مدیران این نهاد و همچنین نفوذ آمریکا و تعدادی از کشورهای اروپایی میداند.
بر اساس موضع وزارت خارجه ایران، آژانس همچنان بر رویکرد پیشین خود، یعنی گزارشدهی یکسویه درباره برنامه هستهای ایران، پافشاری میکند؛ رویکردی که به اعتبار این نهاد بهعنوان مرجع بینالمللی ذیصلاح در حوزه هستهای آسیب میزند و مسئولیتهایی را نیز متوجه آن خواهد کرد.
اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، با اشاره به پیامدهای حملات به تأسیسات هستهای کشور بر روند همکاری با آژانس اظهار کرد: حملات انجامشده علیه مراکز هستهای ایران، شرایطی بیسابقه ایجاد کرده و فعالیتهای آژانس را با اختلال روبهرو ساخته است.
او افزود: انتظار میرفت و همچنان میرود که آژانس بدون ابهام و بهصراحت اعلام کند وضعیت کنونی در نتیجه حملات آمریکا و رژیم صهیونیستی به وجود آمده است. در دو نوبت و در جریان مذاکرات، ایران هدف حمله قرار گرفت و تأسیسات تحت پادمان نیز مورد تعرض واقع شد؛ با این حال، آژانس، شورای حکام و شخص مدیرکل تاکنون این واقعیت آشکار را نادیده گرفتهاند.
سخنگوی وزارت امور خارجه تأکید کرد: تا زمانی که شرایط فعلی ادامه داشته باشد، نمیتوان انتظار داشت در روابط و همکاریهای ایران و آژانس تحول تازهای رخ دهد؛ بهویژه آنکه خود آژانس نیز اذعان دارد حملات آمریکا و رژیم صهیونیستی به تأسیسات هستهای ایران عامل شکلگیری وضعیت کنونی بوده است.