آسوشیتدپرس: ترامپ در نشست سه‌جانبه با شی و پوتین درباره جنگ ایران گفت‌وگو می‌کند
یک مقام ارشد آمریکایی اعلام کرد دونالد ترامپ قصد دارد در دیدار پیش‌روی خود با رؤسای‌جمهور چین و روسیه، درباره جنگ ایران گفت‌وگو کند؛ اما موضوع جنگ اوکراین را در این نشست مطرح نخواهد کرد.
به گزارش شبکه اطلاع رسانی تدبیر و امید به نقل از آسوشیتدپرس، رهبران آمریکا، چین و روسیه قرار است پنج‌شنبه آینده در حاشیه اجلاس سازمان همکاری اقتصادی آسیا و اقیانوسیه (اپک) در شهر شنژن چین، نشستی سه‌جانبه برگزار کنند. این دیدار در صورت برگزاری، رویدادی کم‌سابقه میان رهبران سه قدرت بزرگ هسته‌ای جهان خواهد بود.
با وجود اهمیت نمادین چنین گردهمایی‌ای، تحلیلگران معتقدند نباید انتظار داشت این مذاکرات به نتایج عملی و چشمگیری منجر شود و احتمالاً جنبه تشریفاتی و سیاسی آن پررنگ‌تر خواهد بود.
کاخ سفید روز جمعه برگزاری دیدار سه‌جانبه دونالد ترامپ، شی جین‌پینگ و ولادیمیر پوتین را تأیید کرد. این نشست در حالی برنامه‌ریزی شده که روابط میان این سه کشور با پیچیدگی‌ها و اختلاف‌نظرهای متعددی همراه است.
ترامپ پس از دستیابی به آتش‌بس در جنگ تجاری کوتاه‌مدت سال گذشته، روابط نزدیکی با شی برقرار کرده است؛ هرچند اختلاف‌ها بر سر جنگ آمریکا علیه ایران و دیگر مسائل همچنان میان دو اقتصاد بزرگ جهان پابرجاست.
از سوی دیگر، رئیس‌جمهور آمریکا درصدد تقویت مناسبات خود با پوتین نیز بوده است؛ این در حالی است که روسیه همچنان به جنگی که نزدیک به پنج سال از آغاز آن می‌گذرد، علیه اوکراین ادامه می‌دهد و همکاری‌های نظامی، اطلاعاتی و دیپلماتیک مسکو با ایران نیز گسترش یافته است.
ترامپ گفته است نشست پیش‌رو می‌تواند فرصتی برای گفت‌وگوی سه رهبر درباره جنگ آمریکا علیه ایران و همچنین بررسی هدف او برای دستیابی به توافقی سه‌جانبه درباره ذخایر تسلیحات هسته‌ای این کشورها باشد.
یک مقام ارشد آمریکایی که نخواست نامش فاش شود، به خبرنگاران گفت ترامپ قصد دارد در این دیدار درباره جنگ ایران با شی و پوتین گفت‌وگو کند، اما موضوع اوکراین را پیش نخواهد کشید.
مذاکرات هسته‌ای؛ یکی از محورهای احتمالی نشست
آخرین توافق کنترل تسلیحات هسته‌ای میان آمریکا و روسیه در ماه فوریه منقضی شد. با پایان اعتبار این پیمان، برای نخستین بار طی بیش از نیم قرن، محدودیت‌های تعیین‌شده برای دو زرادخانه بزرگ هسته‌ای جهان از میان رفت.
پس از پایان اعتبار پیمان «استارت جدید» (New START)، ترامپ درخواست روسیه برای تمدید یک‌ساله توافق دوجانبه را نپذیرفت و به جای آن خواستار دستیابی به توافقی «جدید، بهبودیافته و مدرن‌سازی‌شده» شد که چین نیز در آن حضور داشته باشد.
این مقام آمریکایی هدف نشست سه‌جانبه را آغاز گفت‌وگو درباره خلع سلاح هسته‌ای عنوان کرد و گفت امید می‌رود این مذاکرات در ادامه به نتایج سازنده‌ای برسد. با این حال، به گفته او، قرار نیست در جریان این نشست توافقی اعلام شود.
برآوردهای پنتاگون حاکی از آن است که چین بیش از ۶۰۰ کلاهک هسته‌ای در اختیار دارد؛ رقمی که در مقایسه با زرادخانه‌های آمریکا و روسیه بسیار کمتر است. تخمین زده می‌شود هر یک از این دو کشور بیش از پنج هزار کلاهک هسته‌ای داشته باشند.
برتری قابل‌توجه زرادخانه‌های هسته‌ای واشنگتن و مسکو نسبت به پکن، یکی از عواملی است که تمایل چین به ورود به مذاکرات برای تدوین یک پیمان هسته‌ای را کاهش داده است.
مقام‌های دولت ترامپ نیز پذیرفته‌اند که موضوع ذخایر تسلیحات هسته‌ای، چالشی جدی برای مشارکت چین در مذاکرات به شمار می‌رود. با این حال، مقام آمریکایی یادشده این نشست را فرصتی برای پکن دانست تا در یکی از موضوعات مهم بین‌المللی، به تعبیر او، «به میز بزرگسالان قدم بگذارد» و نقش فعال‌تری برعهده بگیرد.
تردیدهای پکن درباره دستاوردهای نشست
شی جین‌پینگ با پذیرش میزبانی این دیدار ممکن است در پی آن باشد که جایگاه و نفوذ فزاینده چین را در عرصه بین‌المللی به نمایش بگذارد.
برای کرملین نیز برگزاری این نشست فرصتی فراهم می‌کند تا روسیه بار دیگر خود را به‌عنوان قدرتی جهانی و هم‌سطح آمریکا و چین معرفی کند.
ادگارد کاگان، سفیر پیشین آمریکا در مالزی و عضو کنونی مرکز مطالعات راهبردی و بین‌المللی، درباره انگیزه پوتین از حضور در این نشست گفت: «به نظر من، نکته اصلی برای پوتین این بود که این دیدار بیش از هر چیز تمایل او به گفت‌وگو با رئیس‌جمهور آمریکا و رئیس‌جمهور چین را نشان می‌دهد؛ به‌گونه‌ای که این تصور ایجاد شود که آنها درباره اوکراین تصمیم می‌گیرند؛ موضوعی که طبیعتاً برای اوکراینی‌ها و اروپایی‌ها خوشایند نیست.»
برگزاری این دیدار ممکن است توجه‌ها را از اجلاس اپک منحرف کند. این نشست با حضور ۲۱ اقتصاد جهان در شهر شنژن برگزار می‌شود و فرصتی مهم برای چین است تا این کلان‌شهر ساحلی و مدرن را به نمایش بگذارد؛ شهری که طی چند دهه از یک روستای کوچک ماهیگیری به یکی از مراکز مهم فناوری و اقتصاد جهان تبدیل شده است.
از منظر دیگر، حضور سه رهبر در کنار یکدیگر می‌تواند با روایت چین درباره نقش ذهنیت جنگ سرد در غرب در شکل‌گیری جنگ روسیه علیه اوکراین نیز در تعارض قرار گیرد. این گردهمایی همچنین ممکن است از شدت انتقادهای پکن به عملکرد آمریکا در جنگ ایران بکاهد؛ انتقادهایی که واشنگتن را به تضعیف نهادها و توافق‌های بین‌المللی متهم می‌کنند.
هو تیانگ بون، استاد سیاست خارجی چین در دانشگاه فناوری نانیانگ، معتقد است برگزاری این نشست سه‌جانبه می‌تواند تلاش پکن برای معرفی خود به‌عنوان حامی تجارت آزاد در اجلاس اپک را تحت تأثیر قرار دهد.
او در این‌باره گفت: «این اقدام به نوعی با حمایت چین از چندجانبه‌گرایی در تضاد است.»
سابقه دیدارهای دوجانبه سه رهبر
شی جین‌پینگ و ولادیمیر پوتین روابط شخصی نزدیکی دارند و از زمان آغاز ریاست‌جمهوری شی در سال ۲۰۱۳، بیش از ۴۰ بار با یکدیگر دیدار کرده‌اند. این دو رهبر در مکالمات خود یکدیگر را «دوست عزیز» خطاب می‌کنند.
ترامپ و پوتین نیز تاکنون هفت بار دیدار حضوری داشته‌اند که آخرین مورد آن در اوت ۲۰۲۵ در آلاسکا برگزار شد. شی و ترامپ هم هشت بار با یکدیگر ملاقات کرده‌اند که سفر رسمی شی به واشنگتن در ماه سپتامبر از جمله این دیدارها بوده است.
چین در حال حاضر بزرگ‌ترین شریک تجاری روسیه محسوب می‌شود؛ روابط اقتصادی دو کشور پس از آغاز عملیات نظامی روسیه در اوکراین در سال ۲۰۲۲ بیش از پیش گسترش یافت.
در شرایطی که اتحادیه اروپا و دیگر کشورهای غربی برای منزوی کردن اقتصادی روسیه تلاش کردند، چین واردات انرژی از این کشور را افزایش داد و به تأمین‌کننده اصلی فناوری‌های کلیدی مورد نیاز مسکو تبدیل شد. این فناوری‌ها شامل قطعات پیشرفته‌ای است که در صنایع تسلیحاتی روسیه کاربرد دارند. پکن همچنین درخواست‌های کشورهای غربی برای توقف این عرضه‌ها را نادیده گرفته است.
در آستانه آغاز جنگ روسیه علیه اوکراین، شی و پوتین روابط دو کشور را مبتنی بر «دوستی بدون محدودیت» توصیف کرده بودند.
چین در موضع رسمی خود مدعی بی‌طرفی در این جنگ است، اما هم‌زمان کشورهای متحد غربی اوکراین را به ایفای نقش در تحریک اقدام نظامی روسیه متهم کرده است.
در مقابل، مسکو نیز بارها حمایت خود را از سیاست پکن در قبال مسائل مربوط به تایوان اعلام کرده است.
ترامپ اخیراً با روسیه به توافقی در زمینه خرید و فروش گازوئیل دست یافته است؛ توافقی که بر اساس آن، تحریم‌های مسکو به حالت تعلیق درآمده و امکان فروش میلیون‌ها تن از این فرآورده سوختی فراهم شده است.
رئیس‌جمهور آمریکا افزایش قابل‌توجه قیمت انرژی را به حملات اوکراین علیه پالایشگاه‌های نفت روسیه نسبت داده است. این در حالی است که تحلیلگران، جنگ ایران را عامل اصلی افزایش قیمت جهانی نفت خام می‌دانند.
ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، نیز نسبت به احتمال تبدیل شدن نشست سه‌جانبه به محلی برای مذاکره درباره توافقی احتمالی بر سر کشورش، بدون حضور یا اطلاع کی‌یف، ابراز نگرانی کرده است.
مقایسه نشست شنژن با کنفرانس یالتا
برنامه‌ریزی برای برگزاری این نشست، یادآور کنفرانس یالتا در سال ۱۹۴۵ شده است؛ رویدادی که در جریان آن، رهبران آمریکا، بریتانیا و اتحاد جماهیر شوروی درباره تقسیم آلمان و برلین به چهار منطقه تحت اشغال نظامی توافق کردند و مراحل نهایی تأسیس سازمان ملل متحد را پیش بردند.
با این حال، دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، مقایسه دیدار پیش‌رو با کنفرانس یالتا را رد کرده است. او تأکید کرد که توافق‌های احتمالی در نشست شنژن را نمی‌توان به سایر کشورها تحمیل کرد.
پسکوف در این‌باره گفت: «بدیهی است که دیدار رهبران کشورهایی مانند روسیه، چین و آمریکا از اهمیت فوق‌العاده‌ای برخوردار است. با این حال، نباید فراموش کنیم که چشم‌انداز نظم جهانی بر این اصل استوار است که هیچ کشوری نباید تلاش کند دیدگاه خود درباره نظم جهانی را به دیگران تحمیل کند؛ بلکه این نظم باید بر مبنای منافع و احترام متقابل شکل بگیرد.»
