والاستریت ژورنال: صنعت دفاعی اوکراین با محدودیت در افزایش ظرفیت تولید روبهروست

روزنامه والاستریت ژورنال گزارش داد صنعت دفاعی اوکراین که از زمان آغاز جنگ با روسیه در سال ۲۰۲۲ رشد قابلتوجهی داشته، اکنون بهدلیل کمبود منابع مالی و نیروی متخصص، پراکندگی تولیدکنندگان و حملات روسیه به تأسیسات صنعتی، احتمالاً به حداکثر ظرفیت تولید خود نزدیک شده است.
به گزارش شبکه اطلاع رسانی تدبیر و امید به نقل از والاستریت ژورنال در گزارشی نوشت صنایع دفاعی اوکراین پس از آغاز جنگ با روسیه توسعه چشمگیری را تجربه کردند، اما در شرایط کنونی با موانع متعددی برای افزایش بیشتر توان تولید روبهرو هستند؛ موانعی که ممکن است گسترش این صنعت را با محدودیت جدی مواجه کند.
کمبود بودجه، دشواری تأمین نیروی انسانی متخصص، تهدید حملات روسیه به کارخانهها و تقسیم منابع مالی میان بیش از یکهزار و ۳۰۰ شرکت فعال در حوزه دفاعی، از جمله مهمترین عوامل محدودکننده ظرفیت تولید تسلیحات در اوکراین هستند.
اوکراین طی سالهای گذشته با افزایش تولید پهپاد، موشکهای دوربرد و تجهیزات نظامی، بخشی از نیازهای نیروهای مسلح خود را تأمین کرده و از میزان وابستگی به واردات تسلیحات کاسته است. با این وجود، توان تولیدی این کشور همچنان در مقایسه با روسیه پایینتر است و کییف حتی در حوزه موشکهای پدافند هوایی نیز نمیتواند تمام نیازهای خود را در داخل تأمین کند.
برنامه اوکراین برای تولید بیش از ۷ میلیون پهپاد
والاستریت ژورنال با استناد به آمار وزارت دفاع اوکراین گزارش داد که کییف برای تولید بیش از هفت میلیون پهپاد در سال ۲۰۲۶ برنامهریزی کرده است. این در حالی است که میزان تولید پهپاد اوکراین در سال ۲۰۲۴ حدود ۲.۲ میلیون فروند بود و در نخستین سال جنگ، یعنی ۲۰۲۲، به چند صد فروند محدود میشد.
این روزنامه همچنین به افزایش شمار شرکتهای نوپا در بخش دفاعی اوکراین پرداخت و نوشت تعدد تولیدکنندگان که در مراحل اولیه به تقویت نوآوری و انعطافپذیری صنعت کمک میکرد، اکنون به یکی از موانع توسعه آن تبدیل شده است. در شرایط فعلی، بودجه و سفارشهای دولتی میان شمار زیادی از شرکتها توزیع میشود و حتی تولیدکنندگان بزرگتر و دارای ظرفیت بیشتر نیز برای افزایش فعالیتهای خود با محدودیت مالی روبهرو هستند.
نیکو وودز، افسر پیشین نیروی دریایی آمریکا که در زمینه تولیدات دفاعی با دولت اوکراین همکاری مشورتی داشته، اظهار کرد برخی شرکتها نقش چندانی در تأمین نیازهای نظامی این کشور ندارند و در مقابل، رقابت برای دستیابی به منابع مالی محدود را تشدید میکنند.
به گفته وودز، ساختار پراکنده تأمین تجهیزات نظامی در اوکراین نیز در شکلگیری این وضعیت مؤثر است؛ زیرا فرماندهان نظامی این کشور میتوانند تجهیزات مورد نیاز خود را بهطور مستقیم سفارش دهند یا از طریق کمکهای اهدایی دریافت کنند.
تولید موشک نپتون با محدودیت مالی روبهرو است
اولگ کورستلِف، مدیرکل دفتر طراحی شرکت لوچ (Luch)، مجموعهای که موشک نپتون در آن طراحی و توسعه یافته است، گفت اختصاص منابع مالی بیشتر میتواند زمینه افزایش تولید این موشک را فراهم کند.
او با اشاره به پایینتر بودن حجم تولید تسلیحات اوکراین در مقایسه با روسیه اعلام کرد که تولید موشک نپتون در سال جاری به چند صد فروند محدود خواهد بود.
کمبود نیروی متخصص و خطر حملات روسیه
در بخش دیگری از گزارش والاستریت ژورنال، کمبود نیروی انسانی بهعنوان یکی دیگر از مشکلات اصلی صنایع دفاعی اوکراین مطرح شده است. بر اساس این گزارش، شرکتهای فعال در این حوزه برای توسعه فعالیتهای خود با مشکل جذب و استخدام کارکنان متخصص مواجهاند؛ مسئلهای که مهاجرت میلیونها نفر از اوکراین و حضور بخش قابلتوجهی از نیروی کار در ارتش، آن را تشدید کرده است.
از سوی دیگر، تهدید حملات روسیه، احداث کارخانههای جدید و گسترش تأسیسات تولیدی در داخل اوکراین را دشوار کرده است. در چنین شرایطی، برخی شرکتهای دفاعی برای دسترسی به سرمایه بیشتر، بازارهای گستردهتر و محیطی امنتر، انتقال بخشی از فعالیتهای خود به کشورهای غربی را دنبال میکنند.
اولگ روگینسکی، مدیرعامل شرکت اوکراینی «یوفورس» که در انگلیس به ثبت رسیده است، در این باره گفت: «هر شرکت اوکراینی که به مقیاس قابلتوجهی رسیده باشد، به دنبال استقرار در غرب است.»
بازنگری در ساختار تولید و تأمین مالی ضروری است
والاستریت ژورنال در جمعبندی گزارش خود تأکید کرد که صنایع دفاعی اوکراین برای تداوم روند رشد و افزایش ظرفیت تولید، به جذب سرمایهگذاری خارجی و توسعه فعالیت در خارج از مرزهای این کشور نیاز دارند. در کنار این اقدامات، بازنگری در ساختار تأمین مالی و شیوه سازماندهی تولید نیز برای حفظ دستاوردهای سالهای اخیر ضروری به نظر میرسد.
اوکراین در دوره اتحاد جماهیر شوروی یکی از قطبهای مهم صنایع نظامی و موشکی این کشور محسوب میشد و بخش قابلتوجهی از زیرساختهای دفاعی، مهندسی و تولید تسلیحات شوروی در قلمرو آن قرار داشت. با فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی در سال ۱۹۹۱، صنایع دفاعی اوکراین با کاهش بودجه، افت تقاضا و بحران اقتصادی روبهرو شد و بخش بزرگی از ظرفیت تولیدی آن تضعیف شد.
با شروع جنگ روسیه و اوکراین در فوریه ۲۰۲۲ (اسفند ۱۴۰۰)، کییف در ابتدا وابستگی زیادی به تسلیحات بهجامانده از دوران شوروی و تجهیزات وارداتی از کشورهای غربی داشت. با ادامه درگیریها، نوسان یا کاهش کمکهای خارجی و افزایش نیاز به تأمین سریع تجهیزات نظامی، زمینه برای احیای صنایع دفاعی داخلی فراهم شد؛ بهویژه در بخش تولید پهپادها، موشکها و سامانههای بدون سرنشین.
در این مسیر، شرکتهای نوپا و تولیدکنندگان کوچک با توسعه فناوریهای نظامی و افزایش سرعت ساخت تجهیزات، نقش مؤثری ایفا کردند. با این حال، گسترش سریع شمار تولیدکنندگان و پراکندگی فعالیتها اکنون به چالشی جدی در زمینه توزیع منابع، تأمین بودجه و افزایش ظرفیت تولید شرکتهای بزرگتر تبدیل شده است.