«پایش کووید ۱۹ و آنفلوانزا با پنج روش در ایران»
رئیس مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر وزارت بهداشت با تشریح سازوکار دیده‌بانی عفونت‌های تنفسی در کشور، این نظام را ابزاری مؤثر برای شناسایی به‌موقع تغییرات بیماری‌ها، تشخیص شرایط غیرعادی و صدور هشدارهای زودهنگام دانست. به گفته وی، وزارت بهداشت با بهره‌گیری از پنج روش مکمل، وضعیت بیماری‌هایی مانند کووید ۱۹ و آنفلوانزا را به‌طور مستمر بررسی می‌کند.
به گزارش شبکه اطلاع رسانی تدبیر و امید، دکتر قباد مرادی اظهار کرد: پایش پیوسته عفونت‌های تنفسی به نظام سلامت امکان می‌دهد تغییرات روند بیماری‌ها را در زمان مناسب تشخیص دهد، موارد غیرمعمول را شناسایی کند و برای اجرای اقدامات کنترلی و پیشگیرانه مؤثرتر برنامه‌ریزی داشته باشد.
پنج سازوکار برای رصد عفونت‌های تنفسی
مرادی درباره نخستین روش دیده‌بانی توضیح داد: در این برنامه، نمونه‌گیری به‌صورت هفتگی از بیماران مراجعه‌کننده به مراکز سرپایی و بستری انجام می‌شود. به این منظور، در هر یک از ۱۵ دانشگاه علوم پزشکی منتخب، هر هفته از بیماران یک مرکز سرپایی و یک مرکز بستری نمونه گرفته می‌شود تا میزان مثبت‌شدن آزمایش‌های کووید ۱۹ و آنفلوانزا و روند تغییرات این دو بیماری مشخص شود.
وی روش دوم را بررسی آزمایشگاهی ۲۱ عامل عفونی در چهار مرکز منتخب معرفی کرد و گفت: این اقدام با هدف شناسایی عوامل بیماری‌زای تنفسی در گردش و ارزیابی تغییرات الگوی ابتلا انجام می‌شود.
به گفته رئیس مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر وزارت بهداشت، در سومین روش، نتایج آزمایش بیماران بستری از نظر مثبت‌شدن موارد کووید ۱۹ و آنفلوانزا بررسی می‌شود تا وضعیت انتشار این عفونت‌ها در محیط‌های بیمارستانی ارزیابی شود.
مرادی درباره چهارمین روش نیز اظهار کرد: در این بخش، سویه‌های ویروسی در گردش با استفاده از فناوری توالی‌یابی ژنتیکی بررسی می‌شوند. این فرایند امکان شناسایی سویه‌ها و ارزیابی تغییرات ژنتیکی احتمالی آن‌ها را فراهم می‌کند تا تغییرات مهم از منظر سلامت عمومی در زمان مناسب شناسایی شوند.
وی افزود: پنجمین روش به بررسی وضعیت عفونت‌های تنفسی و سویه‌های در گردش در سایر کشورهای جهان اختصاص دارد. رصد تحولات بین‌المللی در این حوزه به ارزیابی خطرهای احتمالی و افزایش آمادگی نظام سلامت کشور کمک می‌کند.
ترکیب داده‌ها برای شناسایی زودهنگام خطرها
رئیس مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر وزارت بهداشت با تأکید بر ضرورت استفاده هم‌زمان از این پنج روش گفت: تلفیق داده‌های حاصل از این سازوکارها، نمای جامع‌تری از وضعیت عفونت‌های تنفسی کشور ارائه می‌دهد و شناسایی افزایش گردش عوامل بیماری‌زا، تشخیص تغییرات غیرعادی و ارزیابی به‌موقع تهدیدهای احتمالی را امکان‌پذیر می‌کند.
وی ادامه داد: توالی‌یابی ژنتیکی نیز با فراهم‌کردن اطلاعات دقیق‌تر درباره سویه‌های در گردش، به شناسایی و بررسی تغییرات احتمالی ویروس‌ها کمک می‌کند.
انتشار هفتگی نتایج برای مردم، پزشکان و مدیران سلامت
مرادی با اشاره به اینکه نتایج نظام دیده‌بانی از حدود دو سال پیش به‌صورت هفتگی منتشر می‌شود، سه هدف اصلی این اطلاع‌رسانی را افزایش آگاهی عمومی، ارائه اطلاعات موردنیاز پزشکان و کارکنان حوزه درمان و کمک به تصمیم‌گیری مدیران نظام سلامت عنوان کرد.
وی توضیح داد: اطلاع از وضعیت عفونت‌های تنفسی به مردم کمک می‌کند اقدامات پیشگیرانه را متناسب با شرایط دنبال کنند و مراقبت بیشتری از گروه‌های در معرض خطر، از جمله سالمندان، افراد مبتلا به بیماری‌های زمینه‌ای و کسانی که سیستم ایمنی ضعیف‌تری دارند، به عمل آورند.
به گفته وی، این اطلاعات برای پزشکان و کادر درمان نیز کاربرد دارد و می‌تواند در ارزیابی شرایط بیماران و انتخاب شیوه مناسب مدیریت بیماری مؤثر باشد. از سوی دیگر، مدیران نظام سلامت با اتکا به روندهای ثبت‌شده می‌توانند برای برنامه‌ریزی و اجرای اقدامات لازم در زمان مناسب تصمیم‌گیری کنند.
توسعه نظام دیده‌بانی برای افزایش آمادگی سلامت کشور
بر اساس اعلام وزارت بهداشت، مرادی هدف اصلی این نظام را دریافت سریع نشانه‌های هشداردهنده، شناسایی شرایط غیرعادی و کمک به مدیریت مؤثر وضعیت‌های اضطراری دانست.
وی تأکید کرد: گسترش پوشش جغرافیایی و افزایش ظرفیت آزمایشگاهی نظام دیده‌بانی، امکان تشخیص سریع‌تر تغییرات و اتخاذ تصمیم‌های مبتنی بر شواهد را افزایش می‌دهد.
رئیس مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر وزارت بهداشت در پایان ابراز امیدواری کرد که با عبور از شرایط ناشی از جنگ و محدودیت‌های تحریم، امکان توسعه این نظام در استان‌ها و مراکز بیشتر فراهم شود. به گفته وی، تقویت زیرساخت‌های آزمایشگاهی و افزایش شمار عوامل عفونی تحت پایش نیز از جمله اقداماتی است که می‌تواند به ارتقای آمادگی نظام سلامت، بهبود تصمیم‌گیری به‌موقع و حفاظت مؤثرتر از سلامت مردم کمک کند.
