پیشنهاد تعیین نرخ چهارم بنزین برای مصرف‌کنندگان پرمصرف؛ نرخ‌های فعلی تغییر نمی‌کنند؟
رضا نواز، سخنگوی صنف جایگاه‌های سوخت کشور، پیشنهاد تعیین نرخ چهارم بنزین برای مصرف مازاد بر سهمیه‌های موجود را راهکاری برای مدیریت تقاضا، کنترل مصرف سوخت و توزیع عادلانه‌تر آن عنوان کرد. به گفته وی، افرادی که به دلایل مختلف به بنزین بیشتری نیاز دارند، نباید با محدودیت در دسترسی به سوخت مواجه شوند و می‌توان نیاز این گروه را از طریق عرضه بنزین با نرخ چهارم تأمین کرد.
به گزارش شبکه اطلاع رسانی تدبیر و امید، رضا نواز در گفت‌وگو با ایسنا، درباره پیشنهاد اختصاص نرخ چهارم به بنزین با هدف مهار مصرف و مدیریت ناترازی سوخت اظهار کرد: یکی از نگرانی‌های مربوط به نظام چندنرخی، احتمال بروز فساد است؛ با این حال، از آنجا که تقریباً همه مردم مصرف‌کننده بنزین هستند و از سهمیه خود استفاده می‌کنند، می‌توان این نگرانی را تا حد زیادی کاهش داد. به‌ویژه آنکه طی دو تا سه سال گذشته، سهمیه سوخت به‌صورت مستمر کاهش یافته است.
نرخ چهارم بنزین چگونه تعیین می‌شود؟
سخنگوی صنف جایگاه‌های سوخت کشور با بیان اینکه دولت می‌تواند پیشنهاد تعیین نرخ چهارم را نیز بررسی کند، توضیح داد: در الگوی پیشنهادی، نرخ اول بنزین ۱۵۰۰ تومان، نرخ دوم ۳۰۰۰ تومان و نرخ سوم ۱۰ هزار تومان خواهد بود. نرخ چهارم نیز برای مصرفی در نظر گرفته می‌شود که از این سه سطح فراتر می‌رود.
نواز پیش‌بینی کرد حدود ۹۰ درصد مالکان خودرو بتوانند نیاز سوخت خود را با استفاده از سه نرخ نخست تأمین کنند. در مقابل، برای تعداد محدودی از مصرف‌کنندگان که بنزین بسیار بیشتری استفاده می‌کنند و تمایلی به محدود ماندن در سه پلکان ابتدایی ندارند، می‌توان نرخ بالاتری تعریف کرد.
وی در عین حال تأکید کرد که هنگام طراحی این سازوکار، باید سهمیه‌های اختصاصی برخی خودروها، از جمله خودروهای فعال در تاکسی‌های اینترنتی، نیز در محاسبات لحاظ شود.
تفکیک مصرف‌کنندگان پرمصرف با اجرای چهار پلکان قیمتی
نواز معتقد است تعیین نرخ چهارم می‌تواند به توزیع عادلانه‌تر یارانه سوخت کمک کند. به گفته او، افزایش پی‌درپی نرخ سوم و بیشتر کردن فاصله قیمتی، لزوماً بهترین راهکار برای مدیریت مصرف نیست.
وی افزود: با در نظر گرفتن چهار سطح قیمتی، امکان شناسایی دقیق‌تر مصرف‌کنندگان پرمصرف فراهم می‌شود. همچنین می‌توان مشخص کرد چه تعداد از افرادی که مصرف بالایی دارند، حاضرند هزینه بیشتری برای سوخت بپردازند و چه گروهی ترجیح می‌دهند با کاهش مصرف، به نرخ‌های پایین‌تر بازگردند.
سخنگوی صنف جایگاه‌های سوخت کشور تأکید کرد که در شرایط فعلی، تعریف نرخ چهارم می‌تواند ابزاری برای مدیریت تقاضای بنزین باشد و امکان تفکیک گروه‌های مختلف مصرف‌کننده را برای سیاست‌گذاران فراهم کند.
آیا تعیین نرخ چهارم بنزین به افزایش تورم منجر می‌شود؟
نواز در پاسخ به پرسشی درباره پیامدهای تورمی نرخ چهارم بنزین و نگرانی‌های عمومی نسبت به افزایش قیمت سوخت گفت: ارزیابی آثار اقتصادی تغییر قیمت بنزین در حوزه تخصصی کارشناسان اقتصادی قرار دارد. ما در بخش اجرایی فعالیت می‌کنیم و مسئولیتی در تعیین قیمت‌ها و سهمیه‌ها نداریم، هرچند از تصمیمات اتخاذشده در این زمینه مطلع هستیم.
وی با اشاره به تحولات بازار ارز در سال‌های اخیر اظهار کرد: در دوره‌هایی که نرخ ارز ثبات بیشتری داشت، تغییر قیمت بنزین می‌توانست آثار روشن‌تری بر اقتصاد و معیشت خانوارها داشته باشد. اما در شرایط کنونی و با توجه به نوسانات مداوم ارز در بازار آزاد و بازار مبادله، بخش قابل‌توجهی از تورم تحت تأثیر تغییرات نرخ ارز قرار دارد.
نواز در عین حال تأکید کرد که این موضوع به معنای بی‌اثر بودن قیمت بنزین بر تورم نیست، اما از نظر او، نباید تأثیر افزایش نرخ سوم به ۱۰ هزار تومان را با توجه به سهم مصرف‌کنندگان این گروه، بیش از اندازه برآورد کرد.
چرا افزایش قیمت برای گروهی از مصرف‌کنندگان با تورم عمومی متفاوت است؟
سخنگوی صنف جایگاه‌های سوخت کشور با اشاره به ادامه استفاده بخش بزرگی از مردم از بنزین با نرخ‌های ۱۵۰۰ و ۳۰۰۰ تومانی اظهار کرد: زمانی که عمده مصرف‌کنندگان همچنان از نرخ‌های پایین‌تر استفاده می‌کنند، نمی‌توان افزایش قیمت بنزین برای گروهی محدود را به‌تنهایی عامل ایجاد تورم گسترده در کشور دانست.
وی توضیح داد که اگر سهمیه‌های سوخت به‌طور کامل حذف می‌شد و تمام مصرف‌کنندگان ناچار بودند بنزین را با نرخ ۱۰ هزار تومان تهیه کنند، افزایش هزینه سوخت در سبد خانوار می‌توانست پیامدهای متفاوتی داشته باشد.
نواز با بیان اینکه در شرایط فعلی حدود ۸۵ درصد مردم همچنان با نرخ‌های قبلی بنزین دریافت می‌کنند، بر ضرورت تفکیک میان افزایش قیمت برای بخشی از مصرف‌کنندگان و افزایش قیمت برای کل جامعه تأکید کرد.
نرخ چهارم؛ انتخاب میان پرداخت هزینه بیشتر و کاهش مصرف
نواز در تشریح آثار احتمالی اجرای نرخ چهارم گفت افرادی که مصرف بنزین آنها از سهمیه تعیین‌شده فراتر می‌رود، الگوی مصرف یکسانی ندارند؛ برخی مصرف بالاتری دارند و برخی دیگر میزان مصرفشان کمتر است. به اعتقاد وی، تعریف پلکان چهارم می‌تواند به شناسایی بهتر این گروه‌ها و ترغیب بخشی از مصرف‌کنندگان به استفاده از نرخ‌های پایین‌تر کمک کند.
وی افزود: یکی از ویژگی‌های این پیشنهاد آن است که نرخ‌های اول، دوم و سوم بدون تغییر باقی می‌مانند و افرادی که مصرف بیشتری دارند، می‌توانند میان ادامه مصرف با نرخ بالاتر یا کاهش مصرف خود تصمیم بگیرند.
به گفته سخنگوی صنف جایگاه‌های سوخت کشور، این روش می‌تواند ضمن کمک به کنترل مصرف بنزین، از تعمیم افزایش قیمت به همه مصرف‌کنندگان جلوگیری کند.
