وزارت بهداشت درباره سم‌پاشی غیرمجاز هشدار داد؛ خطرات نگهداری قرص برنج در خانه
رئیس مرکز سلامت محیط و کار وزارت بهداشت با هشدار درباره پیامدهای استفاده نادرست از سموم و مواد شیمیایی، بر ضرورت انجام سم‌پاشی توسط شرکت‌های دارای مجوز، رعایت اصول ایمنی در اماکن عمومی و پرهیز از خرید و نگهداری خودسرانه مواد بسیار خطرناک مانند قرص برنج تأکید کرد.
به گزارش شبکه اطلاع رسانی تدبیر و امید، مهندس محسن فرهادی، رئیس مرکز سلامت محیط و کار وزارت بهداشت، هم‌زمان با روز پیشگیری از مسمومیت‌های شیمیایی، نسبت به خطرات کمتر شناخته‌شده این مواد هشدار داد و اظهار کرد: مسمومیت‌های شیمیایی گاهی به دلیل آگاهی ناکافی از پیامدهای آنها مورد توجه کافی قرار نمی‌گیرند؛ در حالی که برخی ترکیبات می‌توانند آسیب‌های جدی به سلامت انسان وارد کنند و برای مدت طولانی در محیط باقی بمانند.
وی با اشاره به تنوع سموم شیمیایی و تفاوت در ویژگی‌های آنها گفت: برخی از این مواد برای کنترل آفات بهداشتی در خانه‌ها و محیط‌های مسکونی به کار می‌روند و گروهی دیگر برای مقابله با آفات کشاورزی استفاده می‌شوند. با این حال، استفاده از سموم بدون آگاهی از ترکیبات، نحوه عملکرد و الزامات ایمنی آنها می‌تواند خطرات قابل توجهی برای افراد به همراه داشته باشد.
فرهادی همچنین درباره مخلوط کردن غیراصولی مواد شیمیایی هشدار داد و توضیح داد: برخی افراد بدون اطلاع از ماهیت مواد، آنها را با یکدیگر ترکیب می‌کنند؛ اقدامی که ممکن است به تولید ترکیبات سمی و خفه‌کننده منجر شود. حتی مواد شوینده رایجی مانند سفیدکننده‌ها نیز باید مطابق دستورالعمل مصرف شوند، زیرا ترکیب آنها با برخی پاک‌کننده‌ها می‌تواند سلامت افراد را به‌طور جدی تهدید کند.
رئیس مرکز سلامت محیط و کار وزارت بهداشت با اشاره به خطرات بعضی از سموم، از جمله ترکیبات فسفره، افزود: این مواد می‌توانند از راه‌های مختلف وارد بدن شوند و با مختل کردن عملکرد آنزیم‌ها و فرایندهای طبیعی بدن، عوارض جدی ایجاد کنند. بنابراین، شناخت نوع ماده شیمیایی، آگاهی از شیوه‌های مواجهه با آن و رعایت نکات احتیاطی متناسب با ویژگی‌های هر ترکیب اهمیت زیادی دارد.
وی تأکید کرد افرادی که شناخت تخصصی کافی از سموم ندارند، نباید شخصاً برای استفاده از آنها اقدام کنند. به گفته فرهادی، عملیات مربوط به مصرف سموم، چه در حوزه کشاورزی و چه برای کنترل آفات بهداشتی در منازل و اماکن عمومی، باید به افراد متخصص و واجد صلاحیت سپرده شود.
ماندگاری طولانی برخی سموم و تهدید سلامت محیط زیست
فرهادی با اشاره به آثار زیست‌محیطی ترکیبات شیمیایی اظهار کرد: بعضی از این مواد به‌آسانی در طبیعت تجزیه نمی‌شوند و ممکن است ماه‌ها یا حتی سال‌ها در محیط باقی بمانند. آثار برخی سموم پایدار نیز همچنان در بافت بدن آبزیان و دیگر جانوران مشاهده می‌شود؛ مسئله‌ای که ضرورت توجه هم‌زمان به سلامت انسان و حفاظت از محیط زیست را نشان می‌دهد.
وی افزود: ارزیابی خطر مواد شیمیایی نباید تنها به اثر مستقیم آنها بر انسان محدود شود، بلکه پیامدهای احتمالی آنها برای جانوران، محیط زیست و حشرات مفید نیز باید بررسی شود. بر همین اساس، انتخاب و استفاده از سموم باید بر پایه ضوابط تخصصی و فهرست مواد مجاز صورت گیرد.
رعایت دوره کارنس برای کاهش باقی‌مانده سموم در محصولات
رئیس مرکز سلامت محیط و کار وزارت بهداشت با تأکید بر ضرورت رعایت فاصله زمانی میان سم‌پاشی و برداشت محصولات کشاورزی گفت: دوره کارنس، مدت‌زمانی است که باید پس از استفاده از سم سپری شود تا میزان باقی‌مانده آن در محصول به سطح قابل قبول برسد. رعایت این فاصله برای محافظت از سلامت مصرف‌کنندگان ضروری است.
فرهادی با اشاره به گزارش‌هایی از سال‌های گذشته درباره بروز مسمومیت پس از مصرف برخی محصولات گلخانه‌ای اظهار کرد: در شماری از این موارد، احتمال ارتباط مسمومیت با باقی‌مانده سموم مطرح شده بود. این موضوع نشان می‌دهد که شست‌وشوی محصولات به‌تنهایی نمی‌تواند جایگزین رعایت اصول صحیح سم‌پاشی و دوره کارنس شود.
وی خاطرنشان کرد: تولیدکنندگان باید از سموم مجاز و مطابق دستورالعمل استفاده کنند و فاصله زمانی تعیین‌شده تا برداشت محصول را به‌طور کامل رعایت کنند تا خطر مواجهه مصرف‌کنندگان با مقادیر نامناسب باقی‌مانده سموم کاهش یابد.
فعالیت بیش از ۴۰۰ شرکت مجاز در حوزه کنترل آفات بهداشتی
فرهادی درباره ساماندهی شرکت‌های فعال در زمینه مبارزه با حشرات و جوندگان گفت: در حال حاضر بیش از ۴۰۰ شرکت دارای مجوز در این حوزه فعالیت می‌کنند و هر شرکت باید مسئول فنی مربوط را داشته باشد. عملکرد این مجموعه‌ها در چارچوب ضوابط تعیین‌شده قرار دارد و دانشگاه‌های علوم پزشکی سراسر کشور بر فعالیت آنها نظارت می‌کنند.
وی از شهروندان خواست پیش از سفارش خدمات سم‌پاشی در منازل، مجتمع‌های مسکونی و دیگر اماکن، اعتبار مجوز شرکت ارائه‌دهنده خدمات را بررسی کنند. به گفته او، اطلاعات شرکت‌های مجاز از طریق وب‌سایت دانشگاه علوم پزشکی مربوط قابل پیگیری است.
رئیس مرکز سلامت محیط و کار وزارت بهداشت همچنین درباره تبلیغات گمراه‌کننده در این زمینه هشدار داد و گفت: ادعاهایی نظیر استفاده از ترکیبات محرمانه، فرمول‌های ویژه یا سمومی که با یک بار مصرف ایمنی کامل ایجاد می‌کنند، نباید بدون بررسی تخصصی پذیرفته شوند. واگذاری عملیات سم‌پاشی به افراد فاقد صلاحیت می‌تواند سلامت ساکنان و سایر افراد حاضر در محیط را در معرض خطر قرار دهد.
فرهادی تأکید کرد که در اماکنی مانند خوابگاه‌های دانشجویی، هتل‌ها، پانسیون‌ها، مدارس، پادگان‌ها و بیمارستان‌ها، عملیات کنترل آفات باید با حساسیت بیشتری انجام شود؛ زیرا افراد متعددی در این محیط‌ها حضور دارند و احتمال مواجهه گروه‌های مختلف با مواد شیمیایی وجود دارد. ازاین‌رو، استفاده از خدمات شرکت‌های دارای مجوز و رعایت کامل الزامات ایمنی در این اماکن اهمیت ویژه‌ای دارد.
نظارت بر مصرف سموم مجاز و عملکرد شرکت‌های سم‌پاشی
وی با اشاره به بازنگری دوره‌ای فهرست سموم مجاز اظهار کرد: این فهرست با همکاری نهادهای مسئول، از جمله سازمان غذا و دارو و بخش‌های مرتبط با حفظ نباتات وزارت جهاد کشاورزی، به‌روزرسانی می‌شود.
به گفته فرهادی، در فرایند ارزیابی و انتخاب مواد شیمیایی، علاوه بر میزان اثربخشی آنها در کنترل آفات، آثار احتمالی بر سلامت انسان و محیط زیست نیز بررسی می‌شود. شرکت‌های فعال موظف‌اند از مواد مجاز و مطابق مقررات استفاده کنند و با تخلفات احتمالی برخورد قانونی خواهد شد.
وی افزود: نظارت‌های بهداشتی بر نحوه استفاده از مواد شیمیایی در بیمارستان‌ها، کارخانه‌ها، شرکت‌ها و دیگر محیط‌های عمومی و کاری نیز با همکاری دانشگاه‌های علوم پزشکی ادامه دارد.
کودکان، سالمندان و بیماران تنفسی در معرض خطر بیشتر
رئیس مرکز سلامت محیط و کار وزارت بهداشت با تأکید بر لزوم حفاظت از گروه‌های آسیب‌پذیر گفت: کودکان، زنان باردار، سالمندان و افراد مبتلا به بیماری‌های مزمن، به‌ویژه آسم و سایر بیماری‌های تنفسی، ممکن است در مواجهه با برخی سموم و مواد شیمیایی بیشتر در معرض خطر قرار گیرند.
وی افزود: به همین دلیل، حضور این افراد در محیط هنگام سم‌پاشی یا استفاده از مواد شیمیایی خطرناک باید به‌دقت مدیریت شود.
فرهادی همچنین بر ضرورت استفاده از تجهیزات حفاظت فردی متناسب با نوع ماده و شیوه مواجهه تأکید کرد و گفت: در برخی شرایط، لباس‌ها و تجهیزات حفاظتی تخصصی ضروری هستند؛ در موارد دیگر نیز باید بر اساس ارزیابی خطر، از دستکش، وسایل حفاظت تنفسی و دیگر تجهیزات مناسب استفاده شود.
هشدار درباره خطرات عرضه و نگهداری قرص برنج
فرهادی در بخش دیگری از سخنان خود درباره خرید و استفاده خودسرانه از مواد شیمیایی بسیار خطرناک هشدار داد و اظهار کرد: برخی مواد پرخطر، از جمله قرص برنج، ممکن است خارج از مجاری قانونی و در مراکز غیرتخصصی عرضه شوند؛ در حالی که استفاده نادرست از آنها می‌تواند به مسمومیت‌های شدید و حتی مرگ منجر شود.
وی تأکید کرد که قرص برنج برای استفاده خودسرانه در منازل و اماکن عمومی مناسب نیست. به گفته او، استفاده از این ماده در فضاهای بسته می‌تواند افرادی را که در همان محیط یا حتی فضاهای مجاور حضور دارند، در معرض خطر مسمومیت قرار دهد.
رئیس مرکز سلامت محیط و کار وزارت بهداشت از مردم خواست از خرید و مصرف خودسرانه این ماده خطرناک خودداری کنند و در صورت مشاهده عرضه غیرمجاز آن، موضوع را از طریق مراجع قانونی و نظارتی پیگیری کنند.
آگاهی از خطرات مواد شیمیایی؛ محور اصلی پیشگیری از مسمومیت
فرهادی با اشاره به اهمیت افزایش آگاهی عمومی اظهار کرد: مردم باید پیش از استفاده از هر نوع سم، ماده شیمیایی، گندزدا یا ضدعفونی‌کننده، درباره ویژگی‌ها، شیوه صحیح مصرف و نکات ایمنی آن اطلاعات کافی به دست آورند.
وی هشدار داد که برخی ترکیبات شیمیایی می‌توانند عوارض جدی ایجاد کنند و حتی در گروه مواد سرطان‌زای قطعی قرار داشته باشند؛ ازاین‌رو، مصرف آنها باید دقیقاً مطابق دستورالعمل و با رعایت الزامات حفاظتی انجام شود.
بنابر اعلام وبدا، فرهادی در پایان تأکید کرد که برای عملیات گسترده یا تخصصی مبارزه با آفات باید از خدمات افراد متخصص و شرکت‌های دارای مجوز معتبر استفاده شود. وی آگاهی‌بخشی عمومی، مصرف اصولی مواد شیمیایی و نظارت بر ارائه‌دهندگان خدمات را از عوامل مهم پیشگیری از مسمومیت‌ها و حفاظت از سلامت انسان و محیط زیست دانست.
