مدل استفاده از کارتهای جایگاههای سوخت تغییر میکند
مدیر سامانه هوشمند سوخت از اجرای آزمایشی طرح شناسهدار کردن کارتهای اضطراری جایگاه در دو جایگاه تهران خبر داد.
به گزارش شبکه اطلاع رسانی تدبیر و امید؛ مدل سوختگیری در جایگاهها وارد مرحله تازهای شده است؛ مرحلهای که همزمان با توسعه زیرساخت انتقال سهمیه به کارت بانکی، ساماندهی کارتهای اضطراری جایگاهها نیز در حال اجراست. مدیر سامانه هوشمند سوخت از اجرای آزمایشی طرح شناسهدار کردن کارتهای اضطراری در دو جایگاه تهران خبر داده و گفته است در صورت موفقیت، این طرح طی دو ماه در سراسر کشور اجرا خواهد شد. این تغییر به معنای حذف فوری کارتهای جایگاه نیست، بلکه قرار است استفاده از این کارتها با احراز هویت و ثبت دقیقتر تراکنشها انجام شود.
به نوشته خبرگزاری دانشجو، سیاست مدیریت مصرف بنزین در روزهای اخیر وارد مرحلهای شده که در آن، کارت سوخت شخصی، کارتهای اضطراری جایگاه و زیرساخت کارت بانکی هرکدام نقش مشخصتری پیدا میکنند.
از یک سو، وزارت نفت بر استفاده بیشتر از کارت سوخت شخصی تأکید دارد و از سوی دیگر، انتقال سهمیه سوخت به کارت بانکی بهعنوان یکی از مسیرهای آینده نظام سوختگیری دنبال میشود. در کنار این دو، طرح شناسهدار کردن کارتهای اضطراری جایگاهها نیز با هدف مدیریت دقیقتر مصرف و تراکنشهای سوخت در حال اجراست.
در چنین شرایطی، آنچه برای رانندگان اهمیت دارد این است که بدانند کارت جایگاه حذف میشود یا نه، در صورت اتمام سهمیه کارت شخصی چه اتفاقی میافتد و کارت بانکی چه زمانی و با چه سازوکاری وارد فرایند سوختگیری خواهد شد.
کارتهای جایگاه حذف نمیشوند؛ مدل استفاده از آنها در حال تغییر است
برخلاف برخی برداشتها از اخبار منتشرشده درباره اصلاح نظام سوختگیری، کارتهای اضطراری جایگاهها قرار نیست بهصورت فوری از چرخه سوختگیری حذف شوند.
مدیر سامانه هوشمند سوخت شرکت ملی پخش فرآوردههای نفتی اعلام کرده است که طرح شناسهدار کردن کارتهای اضطراری در دو جایگاه تهران بهصورت آزمایشی آغاز شده است. بر اساس این طرح، میزان برداشت سوخت از کارتهای اضطراری قابل شناسایی و کنترل خواهد بود و در صورت موفقیت اجرای آزمایشی، برنامه اجرای سراسری آن طی دو ماه دنبال میشود؛ بنابراین تغییر اصلی در این مرحله، شناسهدار شدن و مدیریتشدهتر شدن کارت جایگاه است، نه حذف کامل آن. این تفکیک اهمیت زیادی دارد؛ چراکه بخشی از رانندگان همچنان در شرایطی مانند نداشتن کارت شخصی، مفقودی کارت یا اتمام سهمیه، به کارت اضطراری جایگاه نیاز دارند.
اگر سهمیه کارت شخصی تمام شود چه میشود؟
یکی از مسائل مهم در اجرای مدل جدید، وضعیت رانندهای است که سهمیه کارت شخصی خود را مصرف کرده، اما همچنان نیاز به سوختگیری دارد.
معاون وزیر نفت درباره همین موضوع توضیح داده است که با اجرای طرح شناسهدار شدن کارتهای آزاد جایگاهها، سوختگیری پس از احراز هویت امکانپذیر خواهد بود و میزان سوخت قابل برداشت نیز متناسب با سیاست مصرفی تعیین میشود.
به این ترتیب، هدف طرح آن نیست که با پایان سهمیه کارت شخصی، امکان سوختگیری بهطور کامل از راننده گرفته شود؛ بلکه استفاده از کارت جایگاه قرار است از حالت فعلی خارج و تراکنش آن قابل شناسایی و کنترل شود.
این موضوع برای رانندگان اهمیت عملیاتی دارد، زیرا نتیجه اجرای طرح در نهایت باید در جایگاه مشخص شود: رانندهای که کارت شخصی ندارد یا سهمیهاش به پایان رسیده است، باید بداند با چه روشی احراز هویت میشود و چه میزان سوخت میتواند دریافت کند.
کارت بانکی در مسیر انتقال سهمیه قرار دارد
در کنار ساماندهی کارتهای اضطراری، انتقال سهمیه سوخت به کارت بانکی نیز بهعنوان یکی از تغییرات مهم نظام سوختگیری دنبال میشود. بر اساس مصوبه هیئت وزیران در تیرماه ۱۴۰۵، دستگاههای مسئول موظف به ایجاد و عملیاتی کردن زیرساختهای لازم برای انتقال سهمیه از کارت هوشمند سوخت به کارت بانکی مالکان خودرو شدهاند.
شرکت ملی پخش نیز پیشتر اعلام کرده بود زیرساختهای مربوط به انتقال سهمیه سوخت به کارت بانکی از سوی این شرکت ایجاد شده و تکمیل سایر بخشهای موردنیاز در دستور کار قرار دارد.
در نتیجه، کارت بانکی را باید بخشی از مسیر تحول نظام سوختگیری دانست؛ اما این موضوع با حذف فوری کارت سوخت شخصی تفاوت دارد. تا زمانی که دستورالعمل نهایی و شیوه اجرای عمومی طرح اعلام نشده است، کارت سوخت شخصی همچنان باید مورد استفاده قرار گیرد.
راننده در جایگاه چه تغییری را احساس میکند؟
اثر واقعی این سیاستها زمانی مشخص میشود که راننده وارد جایگاه شود. در مدل جدید، کارت سوخت شخصی همچنان نقش اصلی خود را در تأمین سهمیه دارد، اما کارت اضطراری جایگاه با سازوکار شناسهدار شدن، محدودیت و نظارت بیشتری همراه میشود. در مرحله بعد نیز قرار است زیرساخت کارت بانکی امکان اتصال سهمیه به ابزار بانکی مالک خودرو را فراهم کند؛ بنابراین سه مسیر را باید از یکدیگر تفکیک کرد:
کارت سوخت شخصی: ابزار اصلی استفاده از سهمیه خودرو
کارت اضطراری جایگاه: ابزار دسترسی به سوخت در شرایط مشخص که قرار است تراکنشهای آن شناسهدار و قابل کنترل شود.
کارت بانکی: زیرساختی که برای انتقال سهمیه و سادهتر شدن فرایند سوختگیری در حال توسعه است.
این تفکیک میتواند از برداشت اشتباه درباره «حذف کارت سوخت» جلوگیری کند؛ زیرا آنچه فعلاً در حال اجراست، تغییر نحوه مدیریت کارتهای جایگاه و توسعه تدریجی ابزارهای جدید است.
نرخ سوم بنزین؛ تغییر قیمت بدون حذف سهمیههای پایه
همزمان با این تغییرات، از ۱۷ شهریور ۱۴۰۵ نرخ سوم بنزین از ۵ هزار تومان به ۱۰ هزار تومان افزایش یافت؛ با این حال نرخهای اول و دوم و سهمیههای مربوط به آنها بدون تغییر باقی ماندند.
وزارت نفت اعلام کرده است که این تغییر تنها بخش مربوط به نرخ سوم را شامل میشود و سهمیههای پایه تغییری نکردهاند. در نتیجه، تغییر نرخ سوم نیز نباید با حذف کارتهای جایگاه یا حذف سهمیههای کارت شخصی یکی دانسته شود. این دو سیاست، اگرچه در چارچوب مدیریت مصرف سوخت اجرا میشوند، اما از نظر سازوکار اجرایی تفاوت دارند.
آزمون اصلی؛ اجرای طرح بدون افزایش سردرگمی مردم
اجرای طرح شناسهدار کردن کارتهای اضطراری و توسعه کارت بانکی، در نهایت باید در تجربه روزمره رانندگان خود را نشان دهد. اگر صدور کارت شخصی سریع باشد، کارتهای اضطراری در شرایط موردنیاز در دسترس بمانند و زیرساخت بانکی بدون اختلال کار کند، تغییر مدل سوختگیری میتواند بدون ایجاد مانع جدی برای مردم انجام شود.
اما در طرف مقابل، اختلال در سامانههای بانکی یا سوخت، نبود کارت شخصی، ابهام درباره نحوه احراز هویت یا اطلاعرسانی ناقص درباره میزان سوخت قابل برداشت میتواند به صف و سردرگمی در جایگاهها منجر شود.
به همین دلیل، اجرای سراسری طرح باید همراه با اطلاعرسانی روشن درباره نحوه استفاده از کارت اضطراری، وضعیت سهمیه پس از اتمام کارت شخصی، نحوه اتصال کارت بانکی و راهکار سوختگیری در زمان اختلال باشد.
وزارت نفت باید جزئیات مرحله بعد را شفاف اعلام کند
آنچه اکنون از اظهارات مسئولان مشخص است، اجرای آزمایشی شناسهدار کردن کارتهای اضطراری در دو جایگاه تهران و برنامه برای توسعه آن طی دو ماه آینده است. در کنار آن، زیرساخت انتقال سهمیه به کارت بانکی نیز در حال تکمیل و توسعه است.
اکنون انتظار اصلی از وزارت نفت و شرکت ملی پخش فرآوردههای نفتی، اعلام جزئیات اجرایی مرحله بعد است؛ از جمله اینکه طرح شناسهدار شدن دقیقاً با چه سازوکاری در جایگاهها اجرا خواهد شد، راننده در صورت اتمام سهمیه کارت شخصی چگونه سوختگیری میکند، کارت بانکی چه زمانی بهصورت عمومی قابل استفاده خواهد بود و در صورت اختلال در زیرساختهای بانکی یا سامانه سوخت، چه مسیر جایگزینی برای مردم وجود دارد.
مسیر جدید مدیریت سوخت قرار نیست صرفاً با تغییر ابزار سوختگیری سنجیده شود؛ معیار اصلی، اجرای شفاف و بدون اختلال آن برای مردم است. کارت سوخت شخصی، کارت اضطراری جایگاه و کارت بانکی در این دوره گذار باید نقشهای مشخصی داشته باشند تا سیاست مدیریت مصرف، به ابهام و سردرگمی در جایگاههای سوخت منجر نشود.
