بررسی اثر یک فرمول طب سنتی چین بر سلول‌های سرطانی مقاوم به دارو
یک فرمول دارویی برگرفته از طب سنتی چین در آزمایش‌های آزمایشگاهی و بررسی‌های حیوانی توانسته است رشد سلول‌های سرطانی مری مقاوم به شیمی‌درمانی را مهار کند. پژوهشگران می‌گویند این ترکیب با تأثیر بر سازوکارهای دفاعی سلول‌های سرطانی، می‌تواند زمینه‌ای برای بررسی روش‌های درمانی جدید فراهم کند؛ با این حال، اثربخشی و ایمنی آن در انسان هنوز مشخص نیست.
مقاومت دارویی؛ چالشی جدی در درمان سرطان مری
به گزارش شبکه اطلاع رسانی تدبیر و امید، سرطان سلول سنگفرشی مری (ESCC) یکی از انواع شایع سرطان مری در جهان است که به‌ویژه در کشورهای آسیایی و در حال توسعه شیوع دارد. درمان این بیماری اغلب با استفاده از داروی شیمی‌درمانی سیس‌پلاتین (cisplatin) انجام می‌شود، اما ایجاد مقاومت در سلول‌های سرطانی نسبت به این دارو می‌تواند روند درمان را با دشواری مواجه کند.
پژوهشگران دانشگاه شائوشینگ (Shaoxing) چین در مطالعه‌ای که نتایج آن در مجله Frontiers in Immunology منتشر شده است، بر پیامدهای مقاومت دارویی تأکید کرده‌اند. به گفته آن‌ها، با شکل‌گیری این مقاومت، احتمال پاسخ‌دهی کمتر بیماران به درمان‌های بعدی افزایش می‌یابد و ممکن است نتایج بقا نیز نامطلوب‌تر شود.
محققان معتقدند شناسایی سازوکارهای ایجاد مقاومت به سیس‌پلاتین و توسعه روش‌هایی برای مقابله با این پدیده، از نیازهای مهم و برآورده‌نشده در بهبود درمان بیماران مبتلا به سرطان سلول سنگفرشی مری به شمار می‌رود.
«هوآیو وان»؛ فرمولی قدیمی برای بررسی یک چالش درمانی جدید
تیم پژوهشی در این مطالعه، ترکیبی برگرفته از طب سنتی چین را به‌عنوان یکی از گزینه‌های احتمالی برای مقابله با سرطان مری مقاوم به دارو بررسی کرد؛ ترکیبی که پیشینه استفاده از آن به گذشته بازمی‌گردد.
این فرمول که «هوآیو وان» (Huayu Wan) نام دارد، از ۱۵ ماده تشکیل شده است که منشأ آن‌ها به دو داروی سنتی چینی، یعنی جوشانده‌های تائوهونگ سیوو (Taohong Siwu) و دیدانگ (Didang)، بازمی‌گردد.
هوآیو وان در گذشته برای درمان توده‌های شکمی و بیماری‌های شبه‌توموری مورد استفاده قرار می‌گرفت. این ترکیب همچنان در برخی محیط‌های بالینی مدرن در چین، به‌عنوان بخشی از رویکردهای درمانی مرتبط با تومورها به کار می‌رود.
با وجود انجام پژوهش‌های مختلف درباره خواص ضدتوموری این فرمول، بخش قابل‌توجهی از مطالعات پیشین در مدل‌های حیوانی صورت گرفته است و هنوز اطلاعات کاملی درباره سازوکارهای مولکولی اثرگذاری آن در دست نیست.
آزمایش روی سلول‌های سرطانی مقاوم به سیس‌پلاتین
پژوهشگران برای بررسی عملکرد هوآیو وان، سلول‌های سرطانی مری انسان و موش را که در برابر سیس‌پلاتین مقاومت پیدا کرده بودند، پرورش دادند و سپس آن‌ها را در معرض دوزهای مختلف این فرمول دارویی قرار دادند.
نتایج آزمایش‌ها نشان داد که هوآیو وان می‌تواند فعالیت و تکثیر سلول‌های سرطانی را مهار کند. همچنین، اثرات ضدتوموری قوی‌تری در دوزهای بالاتر یا پس از افزایش مدت مواجهه سلول‌ها با این ترکیب مشاهده شد.
بر اساس یافته‌های محققان، یکی از سازوکارهای احتمالی این اثر، القای نوعی مرگ برنامه‌ریزی‌شده سلولی به نام «فروپتوز» (Ferroptosis) است. در این فرآیند، آهن در ایجاد آسیب اکسیداتیو به غشاهای سلولی نقش دارد و در نهایت می‌تواند به مرگ سلول منجر شود.
اختلال در دفاع آنتی‌اکسیدانی سلول‌های سرطانی
بررسی‌های انجام‌شده نشان می‌دهد که هوآیو وان ممکن است توانایی سلول‌های سرطانی را برای مقابله با آسیب‌های اکسیداتیو کاهش دهد. این فرمول همچنین ظاهراً سازوکارهای دفاع آنتی‌اکسیدانی سلول، از جمله عملکرد گلوتاتیون (glutathione)، را مختل می‌کند.
از سوی دیگر، به نظر می‌رسد این ترکیب موجب آزادشدن آهن ذخیره‌شده درون سلول‌های سرطانی می‌شود؛ فرآیندی که می‌تواند شدت آسیب اکسیداتیو را افزایش دهد.
محققان توضیح داده‌اند که تأثیر هم‌زمان این فرآیندها، سازوکاری را برای تخریب سلول‌های سرطانی فراهم می‌کند. به گفته آن‌ها، هوآیو وان با افزایش پراکسیداسیون لیپیدی کنترل‌نشده و آزادسازی آهن از ذخایر فریتین داخل سلول، شرایط را برای وقوع فروپتوز فراهم می‌سازد.
کاهش رشد تومور در آزمایش‌های حیوانی
پژوهشگران در مرحله دیگری از مطالعه، تأثیر هوآیو وان را در موش‌هایی بررسی کردند که سلول‌های سرطانی مری مقاوم به سیس‌پلاتین به بدن آن‌ها پیوند زده شده بود.
نتایج این آزمایش نشان داد که در موش‌های دریافت‌کننده این فرمول، رشد تومور در مقایسه با حیوانات درمان‌نشده مهار شد و وزن تومورها نیز کاهش یافت.
بررسی بافت تومورها همچنین نشان داد که تعداد سلول‌های ایمنی موسوم به سلول‌های تی CD8+ در نمونه‌های درمان‌شده با هوآیو وان بیشتر بود. این یافته احتمال می‌دهد که ترکیب مورد بررسی، علاوه بر اثر مستقیم بر سلول‌های سرطانی، بتواند پاسخ ایمنی بدن را نیز در مقابله با تومور تقویت کند.
اثرگذاری بیشتر در ترکیب با ایمونوتراپی
یکی دیگر از بخش‌های این پژوهش به بررسی هم‌زمان هوآیو وان و یک روش ایمونوتراپی با عنوان anti-PD-1 اختصاص داشت.
بر اساس نتایج، استفاده ترکیبی از این دو روش در مقایسه با به‌کارگیری جداگانه هر یک از آن‌ها، مهار بیشتری در رشد تومور ایجاد کرد و کاهش وزن تومور نیز در این گروه بیشتر بود.
این یافته نشان می‌دهد که بررسی ترکیب هوآیو وان با روش‌های موجود درمان سرطان می‌تواند یکی از مسیرهای مطالعات آینده باشد؛ با این حال، نتایج فعلی برای تعیین اثربخشی این رویکرد در بیماران انسانی کافی نیست.
ضرورت بررسی ایمنی و اثربخشی در انسان
پژوهشگران تأکید می‌کنند که نتایج به‌دست‌آمده تاکنون به آزمایش‌های سلولی و یک مدل حیوانی محدود بوده است. بنابراین، برای مشخص‌شدن ایمنی هوآیو وان و اثربخشی احتمالی آن در بیماران مبتلا به سرطان، انجام تحقیقات بیشتری ضروری است.
در حال حاضر نمی‌توان بر پایه این یافته‌ها نتیجه گرفت که این فرمول در انسان نیز به همان اندازه مؤثر خواهد بود یا استفاده از آن از نظر بالینی ایمن است. ارزیابی این موارد به مطالعات تکمیلی نیاز دارد.
با وجود این محدودیت‌ها، محققان معتقدند یافته‌های مطالعه می‌تواند مبنایی برای بررسی بیشتر ظرفیت این ترکیب سنتی در مقابله با مقاومت دارویی باشد.
تأکید پژوهشگران بر ظرفیت ترکیبات طبیعی در درمان سرطان
محققان در توضیح اهمیت این نتایج می‌گویند محصولات طبیعی به دلیل توانایی بالقوه در مقابله با مقاومت به شیمی‌درمانی یا افزایش حساسیت سلول‌های سرطانی به داروها، از طریق تغییر مسیرهای بقای سلولی، بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته‌اند.
به اعتقاد آن‌ها، یافته‌های این مطالعه ظرفیت احتمالی هوآیو وان را به‌عنوان گزینه‌ای برای بررسی در درمان سرطان سلول سنگفرشی مری مقاوم به سیس‌پلاتین نشان می‌دهد. با این حال، تعیین جایگاه واقعی این ترکیب در درمان بیماری و امکان استفاده از آن در کنار روش‌های موجود، به پژوهش‌های بیشتری نیاز خواهد داشت.
نتایج این تحقیق در مجله علمی Frontiers in Immunology منتشر شده است.
