اکسیوس: مذاکرات ایران و آمریکا با میانجی‌گری قطر ادامه دارد؛ تلاش دوحه برای بازگشت تهران و واشنگتن به میز مذاکره
پایگاه خبری اکسیوس به نقل از منابع دیپلماتیک گزارش داد که تلاش‌های قطر برای میانجی‌گری میان ایران و آمریکا ادامه دارد و گفت‌وگوهای مرتبط با مذاکرات تهران و واشنگتن، روز شنبه در دوحه از سر گرفته خواهد شد. به گفته این منابع، در جریان رایزنی‌های اخیر نشانه‌هایی از پیشرفت مثبت مشاهده شده و میانجی‌ها درصدد هستند با دستیابی به توافقی اولیه، زمینه بازگشت دو کشور به مذاکرات مستقیم را فراهم کنند.
به گزارش شبکه اطلاع رسانی تدبیر و امید؛ بر اساس گزارش اکسیوس، هیئت قطری روز جمعه بیش از ۱۲ ساعت در تهران با طرف‌های مرتبط گفت‌وگو کرد. هدف این رایزنی‌ها، دستیابی به تفاهمی برای ازسرگیری مذاکرات مستقیم ایران و آمریکا و جلوگیری از شعله‌ور شدن دوباره درگیری‌ها پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا عنوان شده است.
چرا مذاکرات تهران و واشنگتن اهمیت دارد؟
اکسیوس با اشاره به افزایش احتمال اقدام نظامی آمریکا علیه ایران نوشت که واشنگتن ممکن است تنها چند روز با آغاز عملیاتی نظامی فاصله داشته باشد؛ اقدامی که می‌تواند خسارات گسترده‌ای به ایران وارد کند و زمینه حملات تلافی‌جویانه علیه اسرائیل و برخی کشورهای حاشیه خلیج فارس را فراهم آورد.
در چنین شرایطی، تلاش‌های دیپلماتیک قطر با هدف جلوگیری از تشدید تنش‌ها و ایجاد مسیری برای بازگشت دو طرف به گفت‌وگوهای مستقیم دنبال می‌شود.
جزئیات رایزنی‌های فشرده قطر با ایران و آمریکا
بر اساس اطلاعات منتشرشده از سوی اکسیوس، یکی از منابع دیپلماتیک اعلام کرد که میانجی‌های قطری در جریان مذاکرات طولانی روز جمعه، ارتباط مستمری با کاخ سفید داشتند.
این منبع با ابراز امیدواری نسبت به روند گفت‌وگوها گفت: «پیشرفت مثبتی حاصل شده است. مذاکرات همچنان با هدف فراهم کردن زمینه دستیابی به توافقی میان آمریکا و ایران ادامه دارد.»
قطر در تلاش است دو طرف را به پذیرش مجموعه‌ای از اقدامات متقابل ترغیب کند؛ اقداماتی که امکان اجرای آن‌ها طی چند روز وجود داشته باشد و بتوانند مسیر مذاکرات مستقیم درباره برنامه هسته‌ای ایران و دیگر مسائل مورد اختلاف را هموار کنند.
اختلاف بر سر شروط بازگشت به مذاکرات
یک مقام آمریکایی به اکسیوس گفت که تاکنون دو مطالبه متعارض، مانع اصلی پیشرفت مذاکرات بوده است.
از یک سو، دولت دونالد ترامپ بر این موضع پافشاری می‌کند که ایران باید پیش از ازسرگیری مذاکرات، امتیازهایی در حوزه هسته‌ای ارائه دهد.
از سوی دیگر، ایران خواستار آن است که آمریکا ابتدا محاصره دریایی را لغو کند، دارایی‌های مسدودشده ایران را آزاد سازد و امکان فروش نفت را برای کشور فراهم آورد.
در این میان، میانجی‌های قطری می‌کوشند تهران را متقاعد کنند که به‌عنوان اقدامی اعتمادساز، به بازرسان سازمان ملل اجازه دهد از تأسیسات هسته‌ای بمباران‌شده ایران بازدید کنند. بر اساس این گزارش، آمریکا نیز در مقابل، با بخشی از کاهش تحریم‌ها موافقت خواهد کرد.
اختلاف دیدگاه در دولت ترامپ درباره مسیر پیش‌رو
اکسیوس در ادامه گزارش خود به وجود اختلاف‌نظر در میان نزدیکان دونالد ترامپ درباره نحوه مواجهه با ایران اشاره کرد.
به گفته یک مقام آمریکایی، پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، و مارکو روبیو، وزیر خارجه این کشور، نسبت به دستیابی به توافق هسته‌ای با حکومت کنونی ایران بدبین هستند.
این دو مقام معتقدند که میراث سیاسی ترامپ باید با تضعیف بیشتر حکومت ایران همراه باشد؛ هدفی که از نگاه آنان می‌تواند از طریق انجام حملات نظامی بیشتر دنبال شود.
در مقابل، جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، به همراه استیو ویتکاف و جرد کوشنر، فرستادگان ترامپ، از بازگشت به مسیر مذاکرات حمایت می‌کنند.
با این حال، طبق گزارش اکسیوس، ترامپ همچنان نسبت به اینکه ایران در نهایت توافقی را بپذیرد که از نظر او قابل قبول باشد، تردید دارد.
رئیس‌جمهور آمریکا روز جمعه در پاسخ به پرسش خبرنگاران درباره روند مذاکرات گفت: «مذاکراتی در جریان است. آن‌ها می‌خواهند مذاکره کنند. مدام در حال مذاکره هستند. راستش را بخواهید، ما وقت داریم. این یک جنگ است، اما جنگی متعارف و معمولی نیست.»
نقش فشار اقتصادی در تصمیم‌گیری واشنگتن
اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، نیز از جمله مشاوران نزدیک ترامپ است که بر ادامه فشارهای اقتصادی علیه ایران تأکید دارد.
بسنت هدایت کارزاری اقتصادی با عنوان «عملیات طرد اقتصادی» (Operation Economic Outcast) را بر عهده دارد. بر اساس گزارش اکسیوس، او ترامپ را ترغیب می‌کند به‌جای بازگشت شتاب‌زده به درگیری نظامی، فرصت دهد این کارزار اقتصادی مسیر خود را طی کند.
تلاش کشورهای منطقه برای جلوگیری از تشدید تنش‌ها
یک منبع منطقه‌ای به اکسیوس گفت که شماری از کشورهای منطقه، از جمله مصر، ترکیه، عراق، پاکستان و عربستان سعودی، از ایران خواسته‌اند پیش از برگزاری انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا با ازسرگیری مذاکرات موافقت کند.
در همین حال، یک مقام آمریکایی احتمال داد که شکست سنگین جمهوری‌خواهان در این انتخابات، تمایل ترامپ برای صدور دستور آغاز عملیاتی نظامی گسترده علیه ایران را افزایش دهد.
این مقام با اشاره به احتمال واکنش ترامپ در صورت مواجهه با شکست سیاسی گفت: «اگر او احساس کند تحقیر شده یا از صحنه کنار گذاشته شده است، دست به اقدامی جسورانه خواهد زد. این همان چیزی است که همه به ایرانی‌ها می‌گویند. بهترین فرصت آن‌ها برای دستیابی به توافق، همین حالاست.»
با این حال، یک مقام کاخ سفید اعلام کرد که نتایج انتخابات میان‌دوره‌ای در تصمیم‌گیری ترامپ درباره ایران تأثیری نخواهد داشت.
هم‌زمان، رهبران عربستان سعودی و ترکیه طی روزهای اخیر از رئیس‌جمهور آمریکا خواسته‌اند فرصت بیشتری به دیپلماسی اختصاص دهد.
در سوی دیگر، بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، در حال رایزنی و اعمال فشار بر ترامپ است تا عملیات نظامی مشترک علیه ایران بلافاصله پس از انتخابات آغاز شود.
پیامدهای احتمالی ازسرگیری جنگ برای منطقه و بازار انرژی
اکسیوس در بخش دیگری از گزارش خود هشدار داد که ازسرگیری جنگ می‌تواند پیامدهایی فراتر از مرزهای ایران داشته باشد. در صورت تشدید درگیری‌ها، علاوه بر وارد آمدن خسارات گسترده به ایران، کشورهای حاشیه خلیج فارس نیز ممکن است با آسیب‌های سنگین روبه‌رو شوند؛ وضعیتی که می‌تواند بحران جهانی انرژی را تشدید کند.
بر اساس این گزارش، ایران هشدار داده است که اگر آمریکا زیرساخت‌های انرژی کشور را هدف قرار دهد، تأسیسات نفت و گاز عربستان سعودی، امارات متحده عربی، قطر، کویت و بحرین را هدف حملات تلافی‌جویانه قرار خواهد داد.
همچنین، هرگونه حمله نظامی آمریکا به ایران به‌صورت مشترک با اسرائیل انجام خواهد شد. در چنین شرایطی، احتمال پاسخ موشکی ایران وجود دارد و حزب‌الله نیز ممکن است حملاتی را علیه اسرائیل انجام دهد.
مجموع این تحولات نشان می‌دهد که تلاش‌های میانجی‌گرانه قطر در شرایطی ادامه دارد که اختلاف بر سر شروط مذاکره، تفاوت دیدگاه‌ها در دولت آمریکا و نگرانی کشورهای منطقه از گسترش جنگ، همچنان از عوامل اثرگذار بر روند دیپلماسی میان تهران و واشنگتن به شمار می‌روند.
