واشنگتن‌پست: جی‌دی ونس برای دیدار با محسن رضایی اعلام آمادگی کرد؛ استانبول یا دوحه، گزینه‌های احتمالی مذاکرات
روزنامه واشنگتن‌پست گزارش داد، جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، در نامه‌ای به محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، آمادگی خود را برای دیدار مستقیم با او و گفت‌وگو درباره دستیابی به توافقی برای پایان دادن به جنگ اعلام کرده است. این اقدام در شرایطی صورت گرفته که نگرانی‌ها از احتمال ازسرگیری درگیری‌ها میان دو کشور افزایش یافته است.
به گزارش شبکه اطلاع رسانی تدبیر و امید، واشنگتن‌پست در ادامه این گزارش نوشت که ونس هفته گذشته نامه‌ای برای محسن رضایی، فرمانده پیشین سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، فرستاده است. یک مقام آمریکایی مطلع از روند مذاکرات، جزئیات محتوای این نامه و اهداف ارسال آن را در اختیار این روزنامه قرار داده است. پیش از این، وال‌استریت ژورنال برای نخستین بار خبر ارسال این پیام را منتشر کرده بود.
تأکید ونس بر اولویت‌های ملی ایران و آمریکا
یک مقام آمریکایی درباره محتوای نامه معاون رئیس‌جمهور این کشور گفت که پیام ونس بر ضرورت توجه به منافع ملی دو طرف در جریان مذاکرات تأکید داشته است.
به گفته این مقام، ونس منافع اصلی ایالات متحده را اطمینان از دستیابی نیافتن ایران به سلاح هسته‌ای عنوان کرده است. او همچنین بازسازی اقتصاد ایران که بر اثر جنگ و تحریم‌ها آسیب دیده و حفظ حاکمیت ملی کشور را از جمله منافع اصلی تهران دانسته است.
این مقام آمریکایی در ادامه توضیح داد که ونس بر لزوم معرفی نمایندگانی از سوی ایران تأکید کرده که اختیار کافی برای مذاکره درباره موضوعات هسته‌ای را داشته باشند.
چرا دولت ترامپ بر ارتباط مستقیم با رضایی تمرکز کرده است؟
بر اساس تحلیل واشنگتن‌پست، ارسال نامه از سوی ونس به رضایی نشان می‌دهد که دولت دونالد ترامپ، او را یکی از مهم‌ترین کانال‌های ارتباطی با ساختار قدرت در تهران می‌داند؛ شخصیتی که از نگاه واشنگتن می‌تواند زمینه شکل‌گیری توافقی داخلی در ایران برای متوقف کردن برنامه هسته‌ای را فراهم کند.
این روزنامه به نقل از مقام‌های اطلاعاتی آمریکا نوشت که رضایی به‌طور مستمر با رهبر جمهوری اسلامی در ارتباط است. بر اساس همین گزارش، این دو نفر طی روزهای اخیر و پس از دریافت نامه ونس با یکدیگر گفت‌وگو کرده‌اند.
یک مقام آمریکایی همچنین اعلام کرد که اگر دیداری میان ونس و رضایی برگزار شود، استانبول ترکیه یا دوحه، پایتخت قطر، از محتمل‌ترین گزینه‌ها برای میزبانی این ملاقات خواهند بود.
نگرانی کاخ سفید از پایان فرصت دیپلماسی
واشنگتن‌پست گزارش داد که مقام‌های کاخ سفید احتمال می‌دهند فرصت دستیابی به توافقی برای حل بحران، بدون بازگشت به درگیری نظامی، در حال از دست رفتن باشد.
در همین حال، بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، معتقد است که تغییر حکومت در ایران تنها راه برای «از بین بردن این تهدید برای همیشه» است. به نوشته این روزنامه، نتانیاهو پس از عملکرد قدرتمند حزبش در انتخابات روز سه‌شنبه همچنان از نفوذ قابل‌توجهی در سیاست اسرائیل برخوردار است.
از سوی دیگر، دونالد ترامپ اعلام کرده است که قصد دارد «کار را در ایران تمام کند». هم‌زمان، پنتاگون نیز روند اعزام نیروهای بیشتر به منطقه را دنبال می‌کند.
با وجود این تحولات نظامی، گزارش واشنگتن‌پست حاکی از آن است که ترامپ و ونس همچنان دستیابی به توافقی از مسیر دیپلماسی را به ازسرگیری جنگ ترجیح می‌دهند.
سابقه تلاش‌های دیپلماتیک ونس برای توافق هسته‌ای
ونس مسئولیت هدایت تلاش‌های دیپلماتیک دولت آمریکا در قبال ایران را برعهده داشته است. او در ماه آوریل به اسلام‌آباد سفر کرد تا با محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس ایران، درباره راه‌های دستیابی به توافق گفت‌وگو کند.
در جریان آن مذاکرات، ونس پیشنهاد داد که آمریکا در صورت دستیابی به توافق هسته‌ای الزام‌آور با ایران، تحریم‌های اقتصادی علیه این کشور را لغو کند و زمینه گسترش همکاری‌های اقتصادی را فراهم آورد. تیم ترامپ از این پیشنهاد با عنوان «پل طلایی» یاد کرده بود.
با این حال، قالیباف نتوانست این توافق گسترده را در تهران به نتیجه برساند. در نهایت، دو طرف تفاهم‌نامه‌ای با محتوای محدود و مفاد مبهم امضا کردند؛ توافقی که به نوشته واشنگتن‌پست، پس از آغاز تبادل آتش میان دو کشور در تنگه هرمز از بین رفت.
ارزیابی اطلاعاتی آمریکا از جایگاه محسن رضایی
بر اساس گزارش واشنگتن‌پست، نهادهای اطلاعاتی آمریکا پس از مذاکرات اسلام‌آباد به این ارزیابی رسیدند که محسن رضایی نقشی محوری در ساختار قدرت ایران دارد.
این روزنامه نوشت که رضایی در میان همکاران سابق خود در سپاه پاسداران از اعتبار و احترام برخوردار است. همچنین، او با بازسازی ساختار شورای عالی امنیت ملی و انتصاب افراد مورد اعتماد خود در این نهاد، موقعیتش را تقویت کرده است.
از دیگر عواملی که در ارزیابی واشنگتن از جایگاه رضایی اهمیت دارد، ارتباط نزدیک او با مقام‌های اقتصادی ایران است. اقتصاد کشور در شرایطی قرار دارد که محاصره در تنگه هرمز و تحریم‌های شدید، فشار قابل‌توجهی بر آن وارد کرده‌اند.
به نوشته این روزنامه، مقام‌های آمریکایی بر این باورند که رضایی از وخامت شرایط کنونی آگاهی دارد و ابعاد بحران موجود را درک می‌کند.
نقش قطر در ادامه تماس‌های دیپلماتیک
قطر در جریان مناقشه ایران و آمریکا نقش میانجی اصلی را ایفا کرده است. به گزارش واشنگتن‌پست، نمایندگان این کشور به‌صورت منظم با محسن رضایی و دیگر مقام‌های ارشد ایران در تماس بوده‌اند.
در همین حال، گفته می‌شود مقام‌های ایرانی نامه مستقیم ونس را نشانه‌ای از احترام تلقی کرده‌اند. با این وجود، تاکنون نشانه مشخصی از تغییر یا تعدیل موضع تهران درباره پرونده هسته‌ای، که محور اصلی مناقشه به شمار می‌رود، مشاهده نشده است.
واشنگتن در پی اثبات جدیت مسیر مذاکره
مقام‌های آمریکایی آشنا با روند مذاکرات معتقدند که مناقشه با ایران به مرحله‌ای تعیین‌کننده نزدیک شده است. به نوشته واشنگتن‌پست، دولت آمریکا قصد دارد از طریق تلاش‌های دیپلماتیک ونس به جریان‌های تندرو در تهران نشان دهد که پیشنهاد مذاکره و دستیابی به توافق، جدی است.
با این حال، گزارش یادشده به موانع موجود بر سر راه این ابتکار نیز اشاره می‌کند. رضایی در طول فعالیت سیاسی و نظامی خود همواره مواضعی سرسختانه در مخالفت با آمریکا و اسرائیل داشته است. از نگاه نویسنده گزارش، او از ظرفیت اثرگذاری بر دستیابی به توافق با واشنگتن برخوردار است، اما تحقق چنین توافقی مستلزم تغییر قابل‌توجهی در رویکرد گذشته او خواهد بود.
افزایش نقش ونس در سیاست خارجی آمریکا در آستانه انتخابات
تلاش دولت آمریکا برای رسیدن به توافق با ایران، از نگاه واشنگتن‌پست، نشانه‌ای از افزایش نقش ونس در تعیین و پیشبرد سیاست خارجی واشنگتن است. این روند همچنین فرصتی برای او فراهم می‌کند تا مخالفت‌ها و تردیدهای خود درباره جنگی را که با استقبال عمومی گسترده‌ای روبه‌رو نیست، برجسته کند.
زمان‌بندی این ابتکار دیپلماتیک نیز از نکات مورد توجه در گزارش است؛ زیرا تلاش برای دستیابی به توافق در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا مطرح شده است. انتخاباتی که انتظار می‌رود جمهوری‌خواهان در آن با شکست قابل‌توجهی مواجه شوند.
واشنگتن‌پست در جمع‌بندی گزارش خود تأکید می‌کند که این ابتکار دیپلماتیک، فارغ از پیامدهای سیاسی احتمالی آن برای کاخ سفید، می‌تواند جایگزینی برای ورود دوباره آمریکا و ایران به یک دور دیگر از جنگ باشد.
