رئیسی: مسئله خودکشی باید یک موضوع علمی تلقی شود، نه یک موضوع امنیتی | پیشگیری از این رویداد با اقدامات خطی و تک‌بعدی امکان‌پذیر نیست
معاون بهداشت وزارت بهداشت با تاکید بر ضرورت رویکرد علمی و مبتنی بر شواهد در مواجهه با خودکشی گفت: مسائل اجتماعی پیچیده و شبکه‌ای هستند و نمی‌توان با یک اقدام یا مداخله منفرد انتظار حل این مسائل را داشت.
به گزارش شبکه اطلاع رسانی تدبیر و امید؛ دکتر علیرضا رئیسی، معاون بهداشت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و رئیس کارگروه تخصصی پیشگیری و کنترل و کاهش خودکشی کشور، با اشاره به تشکیل کمیته ملی کنترل و پیشگیری از خودکشی اظهار کرد: خوشبختانه در سطح کشور، وزارت کشور و قوه قضاییه نیز به این موضوع ورود کرده‌اند و در ذیل شورای اجتماعی کشور، کمیته ملی کنترل و پیشگیری از خودکشی تشکیل شده است.
وی افزود: جلسات این کمیته به‌صورت منظم برگزار می‌شود و از ابتدای تشکیل این جلسات نیز تأکید ما این بوده که اگر قرار است کاری مثبت و عملی انجام دهیم، جلسات باید به پیشبرد کار منجر شوند؛ در غیر این صورت، صرف برگزاری جلسه ضرورتی ندارد.
رئیسی با تأکید بر اینکه مسائل اجتماعی خطی نیستند، گفت: نمی‌توان گفت اگر خودکشی افزایش پیدا کرد، با انجام یک برنامه یا یک اقدام مشخص، مسئله برطرف می‌شود. مسائل اجتماعی پیچیده و شبکه‌ای هستند و باید همه اجزای این شبکه را در کنار یکدیگر در نظر گرفت.
معاون بهداشت وزارت بهداشت ادامه داد: پیام اصلی در حوزه مسائل اجتماعی این است که اگر خطی فکر کنیم، شکست می‌خوریم. در کنار این موضوع، حتماً باید علمی و مبتنی بر شواهد عمل کنیم. همچنین این تصور که خودکشی فقط مختص کشور ماست، درست نیست و کشورهای مختلف، حتی کشورهایی که از نظر اقتصادی وضعیت مناسبی دارند، با این مسئله مواجه هستند.
وی تصریح کرد: مسائل روان‌شناختی، روانی و اجتماعی به یکدیگر گره خورده‌اند و بنابراین باید با رویکردی علمی و دقیق به آنها ورود کرد.
رئیسی با اشاره به ضرورت رعایت استانداردهای حرفه‌ای در اطلاع‌رسانی درباره خودکشی اظهار کرد: در کشور تلاش‌های علمی زیادی برای تعیین استانداردهای نحوه اطلاع‌رسانی و انتشار اخبار مربوط به خودکشی انجام شده است. خبرگزاری‌های رسمی تا حدودی این استانداردها را رعایت می‌کنند، اما در برخی رسانه‌های غیررسمی هنوز این موضوع به‌طور کامل رعایت نمی‌شود و باید برای اصلاح آن اقدام کرد.
وی با تاکید بر ضرورت توجه به تفاوت‌های فرهنگی مناطق مختلف کشور گفت: الگویی که اکنون در استان تهران درباره آن صحبت می‌شود، باید در سایر استان‌ها نیز مورد توجه قرار گیرد، اما با توجه به فرهنگ خاص هر منطقه، مداخلات متناسب با همان منطقه طراحی و اجرا شود. در کمیته تشکیل‌شده در وزارت بهداشت خواسته‌ایم سند ملی مدیریت و پیشگیری از خودکشی یک‌بار دیگر بازنگری شود تا پس از نهایی شدن، بتوان آن را ابلاغ و در سطح کشور اجرا کرد.
رئیسی همچنین درباره نقش سامانه‌ها و ابزارهای ارتباطی در پیشگیری از خودکشی گفت: هرچه بتوانیم افراد را برای ارتقای سلامت و خودمراقبتی توانمند کنیم و دسترسی آنها به اطلاعات و خدمات را آسان‌تر کنیم، می‌توانیم مؤثرتر عمل کنیم. برخی افراد ممکن است تمایلی نداشته باشند مستقیما به روان‌شناس یا روان‌پزشک مراجعه کنند؛ بنابراین ایجاد یک محیط امن و قابل دسترس که افراد بتوانند بدون نگرانی از شناسایی شدن، اطلاعات دریافت کنند و راهنمایی بگیرند، می‌تواند بسیار مؤثر باشد.
وی ادامه داد: نباید تصور کنیم پیشگیری از خودکشی فقط وظیفه روان‌شناس است. گاهی یک دوست صمیمی، یک همکلاسی یا فردی که ارتباط نزدیکی با شخص دارد، می‌تواند با گفت‌وگو و شنیدن صحبت‌های او نقش مؤثری در پیشگیری داشته باشد.
رئیسی با اشاره به تأثیرپذیری افراد از رفتارهای مرتبط با خودکشی گفت: یکی از ظرایف مهم این موضوع، تاثیرپذیری اجتماعی است. وقتی چنین اتفاقی در یک محیط رخ می‌دهد، ممکن است الگوهایی در میان دیگر افراد شکل بگیرد؛ بنابراین این ظرافت‌ها باید در برنامه‌ریزی‌های پیشگیرانه مورد توجه قرار گیرد.
وی تأکید کرد: مسئله خودکشی باید یک موضوع علمی تلقی شود، نه یک موضوع امنیتی. متخصصان این حوزه می‌توانند همه جوانب موضوع را در نظر بگیرند و نباید با رویکرد امنیتی با آن برخورد کرد. خودکشی یک موضوع روانی و اجتماعی است و باید از همین منظر درباره آن گفت‌وگو و مداخله کرد.
معاون بهداشت وزارت بهداشت با بیان اینکه گفت‌وگو و شنیدن مشکلات افراد می‌تواند در پیشگیری مؤثر باشد، گفت: برخی افراد نیاز دارند با کسی گفت‌وگو کنند و درد دلشان شنیده شود. اگر بتوانیم آنها را بشنویم و برخورد درستی داشته باشیم، می‌توانیم در پیشگیری مؤثر باشیم. فرد ممکن است زمینه‌های مختلفی داشته باشد، اما در یک لحظه بحرانی قرار گیرد و اگر بتوانیم این لحظه را مدیریت کنیم، می‌توان از رسیدن فرد به مرحله اقدام پیشگیری کرد.
رئیسی افزود: شنیدن روایت و داستان افراد، شنیدن درد دل‌ها و مشکلات آنها و ایجاد گروه‌های حمایتی می‌تواند بسیار مؤثر باشد. تجربه گروه‌های حمایتی در حوزه‌های مختلف نیز نشان داده است که افراد می‌توانند یکدیگر را برای عبور از شرایط دشوار حمایت و همراهی کنند.
وی با اشاره به ظرفیت آموزه‌های دینی در این زمینه اظهار کرد: با توجه به آموزه‌های دینی و مفاهیمی مانند توسل و توکل، می‌توان از این ظرفیت‌ها نیز برای کاهش آسیب‌های اجتماعی و تقویت عوامل محافظتی استفاده کرد.
رئیسی در ادامه، این نشست را یکی از مهم‌ترین گردهمایی‌های کشور در حوزه پیشگیری از خودکشی دانست و گفت: این موضوع یکی از پیچیده‌ترین مسائل اجتماعی است و اکنون در حال آماده‌سازی مداخلاتی هستیم که بتوانیم آنها را به‌صورت مؤثر در سطح کشور اجرا کنیم. به هیچ وجه نباید این کار را صرفاً به یک نهاد یا دستگاه نظارتی محدود کنیم. همه دستگاه‌ها و ذی‌نفعان باید پای کار باشند و با همکاری یکدیگر برای حل این مسئله اقدام کنند.
معاون بهداشت وزارت بهداشت با اشاره به اهمیت محله‌محوری در این زمینه گفت: یکی از بسترهایی که می‌توانیم از طریق آن این کار را پیش ببریم، طرح محله‌محوری است؛ به این معنا که مشکلات هر محله را به‌طور مشخص شناسایی و متناسب با همان مشکلات مداخله کنیم.
رئیسی همچنین ایجاد مراکز «سراج» در سطح کشور را اقدامی ارزشمند دانست و افزود: کارگروهی در سطح وزارت کشور با همکاری قوه قضاییه و وزارت بهداشت در حال فعالیت است و این ترکیب و همکاری در سطح منطقه کم‌نظیر است. باید این ظرفیت را قدر بدانیم و آن را با مشارکت همه ذی‌نفعان به الگویی مؤثر برای پیشگیری و کاهش آسیب‌های اجتماعی تبدیل کنیم.
