دکترین مونرو یا دونرو؟

دونالد ترامپ رئیس جمهور ایالات متحده آمریکا این دکترین را دستکاری کرده و در اقدامی کنجکاوی برانگیز آن را دکترین "دونرو" تلفیقی از جیمز مونرو و دونالد ترامپ نامیده است.

طاهر جمشیدزاده در ابتکار نوشت: دکترین مونرو(Monroe Doctorine) یک دکترین سیاسی آمریکایی بود که در ۲ دسامبر ۱۸۲۳ میلادی به وسیله جیمز مونرو رئیس جمهور وقت آمریکا پایه گذاری و اعلام شد. بر مبنای آن اصول دوگانه سیاست خارجی آمریکا در پیام رئیس جمهوری آمریکا در سال ۱۸۲۳ میلادی به کنگره اعلام شد.

این دو اصل بر تشکیل مستعمرات جدید و دخالت سیاسی دولت‌های اروپایی در قاره آمریکا تاکید دارد. آمریکا تاکنون از این دکترین در توجیه اقدامات خشونت بار خود در بسیاری از کشورهای آمریکای لاتین که را حیات خلوت تمام عیار خود می‌پندارد؛ استفاده کرده است.

حالا دونالد ترامپ رئیس جمهور ایالات متحده آمریکا این دکترین را دستکاری کرده و در اقدامی کنجکاوی برانگیز آن را دکترین "دونرو" تلفیقی از جیمز مونرو و دونالد ترامپ نامیده است. حمله به ونزوئلا و دستگیری نیکولاس مادورو در چارچوب سند امنیت ملی دونالد ترامپ و با هدف کنترل ژئوپلتیکی آمریکای لاتین، مهار رقبا و تصاحب بزرگترین ذخایر نفتی جهان بی‌توسل به دموکراسی صورت گرفت.

بامداد شب سوم ژانویه ۲۰۲۶ میلادی مردم کاراکاس پایتخت ونزوئلا با صدای چند انفجار مهیب بیدار شدند. حملات هوایی گسترده آمریکا به ونزوئلا با دستگیری نیکولاس مادورو و همسرش به اوج خود رسید. ایالات متحده نه تنها کشوری مستقل بر خلاف اصول و قواعد منشور سازمان ملل متحد را مورد هدف و تجاوز قرار داد؛ بلکه بازگشتی صریح به سیاست‌های استعماری قرن نوزدهم که جیمز مونرو همتای پیشین دونالد ترامپ پیشتاز آن بود را رقم زد.

این اقدام که واشنگتن آن را عملیات مبارزه با مواد مخدر قلمداد می‌کرد؛ در واقع نخستین گام در راستای سنت امنیت ملی دولت دوم دونالد ترامپ است. سندی که برچیرگی تام ایالات متحده بر کل قاره آمریکا تاکید و حکایت دارد.

سپهر سیاست همانند سپهر ورزش فوتبال که بسیاری این دو را به هم تشبیه می‌کنند؛ بسیار غیر قابل پیش‌بینی و غیر منتظره است. وقتی دو تیم فوتبال وارد مستطیل سبز می‌شوند و فوتبال بازی می‌کنند که دقیقاً یک جنگ تمام عیار بدون تیراندازی است، کسی نمی‌داند کدام تیم در انتها پیروز از میدان مسابقه خارج می‌شود.

در سپهر سیاست هم همین مسئله عیان است ولی در دهه‌های اخیر و تکیه کشورهای جهان به قدرت‌های تازه و نوظهور موشک‌های مافوق صوت و مهم‌تر از آن قدرت هسته‌ای و ارعاب و زور این مسئله را سهل الوصول و قابل هضم تر کرده است.

در سپهر سیاست عموماً سقوط سلاطین و حاکمان با یک عکس در اذهان عمومی و حافظه جهانیان ثبت و ضبط می‌شود. از سقوط ژنرال معمر قذافی و پیدا کردن جسد خون آلودش در لوله‌های آبی در لیبی و سقوط سردار نگون بخت قادسیه صدام و افتادن مجسمه‌اش در بغداد و حالا عکسی که از نیکولاس مادورو توسط دونالد ترامپ منتشر شد نیز برای ابد در حافظه جمعی جهانیان خواهد نشست.

ولی نکته کنجکاوی برانگیز این مهم این است که پیش از این چنین عکس‌هایی به وسیله یک مدیوم و رسانه فراگیر به منظر همگان و عموم جهان می‌نشست و ترامپ برای دیده شدن بیشتر از هیچ تلاشی در این مواقع فروگذاری نمی‌کند و اعتماد به نفس بیش از حد او در تصور جهانیان از او چهره غیر قابل پیش بینی متصور ساخته است.

در هنر عکاسی کارشناسان بر این باورند که زمان برای لحظه‌ای در حد دو سه ثانیه متوقف می‌شود. او که در اتاق جنگ در بیضی کاخ سفید یورش نیروهای دلتای ارتش خود را از نزدیک و لحظه به لحظه و فریم به فریم دنبال می‌کرد ناگهان که چهره تازه نیکولاس مادورو را در حلقه اسارت نیروهایش دید رو به مارکو روبیو گفت که این عکس را برای بازنشر در شبکه اجتماعی تورث سوشال او ارسال کند.

اقدام مذبوحانه دونالد ترامپ در انتشار عکس و تصاویر مادوروی بخت برگشته آدمی را بی‌اختیار یاد فیلم‌های جنایی و اکشن هالیوود و قهرمان آن ها می‌اندازد. او که خود را قهرمان جنبش ماگا با شعار اول آمریکا در ایالات متحده قلمداد می‌کند؛ اکنون مثل یک قهرمان کذایی به باور آمریکایی ها فاتح دروغین باد به غبغب می‌اندازد و خود را پیروز این جنگ نابرابر می‌پندارد.

در عصر تکنولوژی هوش مصنوعی که مانند فیلم عباس کیارستمی فقید_ کپی با اصل برابر است_ ترامپ همه چیز را قربانی مطامع شخصی خویش برای روایت‌های خبری جهانیان از خود ساخته و پرداخته می‌کند و این قضیه تمامی ندارد و اکنون که نیکولاس مادورو را روانه زندان متروپولیتن در نیویورک کرده است که قبل از به صدارت رسیدن برای بار دوم در کاخ سفید این زندان سخت انتظار او را می‌کشید ولی با پیروزی او در دور دوم ریاست جمهوری در نوامبر ۲۰۲۴ میلادی ماجرا برای او تمام شد و به راحتی تبرئه گردید و تاریخ همان طور که مارکس روایت کرده است دو بار تکرار می شود یک بار به صورت تراژدی و دیگر بار طنز و بعید نیست که پس از پایان دور دوم ریاست جمهوری ترامپ در نوامبر۲۰۲۸ سر از زندان در آورد.