نیویورکتایمز: ایران پس از انتخابات آمریکا در مذاکرات با ترامپ سختگیرتر شده است

مقامهای آمریکایی و غربی میگویند موضع ایران در مذاکرات با ایالات متحده پس از انتخابات میاندورهای آمریکا سختتر شده است. به گفته یک نماینده آمریکایی، تهران اکنون خود را از نظر راهبردی در موقعیت قدرتمندتری میبیند و شکست گسترده جمهوریخواهان را نشانه مخالفت رأیدهندگان با نحوه مدیریت جنگ از سوی دونالد ترامپ ارزیابی میکند.
ارزیابی ایران از نتایج انتخابات آمریکا و موقعیت دولت ترامپ
به گزارش شبکه اطلاع رسانی تدبیر و امید؛ روزنامه نیویورکتایمز در گزارشی نوشت مقامهای ایرانی پس از انتخابات میاندورهای آمریکا، موضع خود را در مذاکرات با واشنگتن سختتر کردهاند. مقامهای آمریکایی، اروپایی و ایرانی میگویند تهران شکست گسترده جمهوریخواهان را بهمنزله مخالفت رأیدهندگان آمریکایی با شیوه مدیریت جنگ از سوی دونالد ترامپ تلقی میکند.
این رویکرد تهران در شرایطی شکل گرفته که در واشنگتن، نتایج انتخابات نگرانیهای تازهای درباره تصمیمهای بعدی ترامپ ایجاد کرده است.
جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، و شماری دیگر از چهرههای ارشد جمهوریخواه اعلام کردهاند که جنگ در شکست سنگین حزبشان در انتخابات نقش داشته است. پس از این اظهارات، ترامپ ونس را از ترکیب تیم مذاکرهکننده کنار گذاشت و از او خواست بر مسائل داخلی آمریکا متمرکز شود.
در چنین شرایطی، یکی از پرسشهای مهم این است که آیا ترامپ بار دیگر مسیر دستیابی به توافق دیپلماتیک را دنبال میکند، حملات نظامی را از سر میگیرد یا تصمیم میگیرد از این روند کنارهگیری کند و نیروهای نظامی گسترده مستقرشده در منطقه را خارج سازد.
البته احتمال دیگری نیز مطرح است: ترامپ ممکن است در پی اقدام یکجانبه اسرائیل یا حمله احتمالی ایران به منافع آمریکا یا یکی از متحدان واشنگتن، ناچار به واکنش نظامی شود.
اختلافنظر مقامهای غربی درباره آمادگی ایران برای توافق
مقامهای آمریکایی و اروپایی درباره میزان جدیت تهران برای مذاکره با هدف پایان دادن به جنگی که آمریکا و اسرائیل بیش از هشت ماه پیش آغاز کردند، دیدگاه یکسانی ندارند.
نهادهای اطلاعاتی آمریکا و اروپا اعلام کردهاند دولت ایران، با وجود اعتمادبهنفس و جسارت بیشتر، همچنان برای رسیدن به توافق آمادگی دارد؛ البته به شرط آنکه واشنگتن امکان دسترسی تهران به میلیاردها دلار از داراییهای مسدودشدهاش را فراهم کند.
در مقابل، گروهی دیگر از مقامها معتقدند ایران طرحهایی برای افزایش تنش و تشدید جنگ تهیه کرده است تا آمریکا را دوباره به میز مذاکره بازگرداند. این طرحها ممکن است حملات بیشتر یا افزایش حمله به نفتکشهایی را دربر بگیرد که برای عبور از تنگه هرمز به دولت ایران عوارض پرداخت نمیکنند؛ اقدامی که میتواند به افزایش قیمت سوخت و دیگر کالاها منجر شود.
جیم هایمز، نماینده دموکرات ایالت کنتیکت که قرار است سال آینده ریاست کمیته اطلاعات مجلس نمایندگان آمریکا را بر عهده بگیرد، هفته گذشته در مصاحبهای گفت مقامهای ایرانی شناختی دقیق و پیچیده از سیاست داخلی آمریکا دارند.
هایمز در این باره اظهار کرد: «پیام این انتخابات از نظر حکومت ایران دور نخواهد ماند. آنها احساس میکنند در مقایسه با مدتها قبل، اکنون از نظر راهبردی در موقعیت قدرتمندتری در برابر دولت ترامپ قرار دارند.»
تهران بستن تنگه هرمز را اهرمی مؤثر در برابر آمریکا میداند
مقامهای ایرانی گفتهاند راهبرد این کشور برای تحمیل هزینههای اقتصادی به رأیدهندگان آمریکایی از طریق بستن تنگه هرمز موفق بوده است.
این مقامها که به دلیل نداشتن مجوز اظهارنظر علنی، خواستار فاش نشدن نامشان شدهاند، نتایج انتخابات را نوعی پیروزی ایران در برابر واشنگتن توصیف کردهاند. به گفته آنان، تهران اکنون تمایل بیشتری به اتخاذ مواضع سختگیرانه و ارائه امتیازهای کمتر در مذاکرات دارد.
با وجود این مواضع، مذاکرات غیرمستقیم همچنان جریان دارد و دولتهای منطقه نیز برای جلوگیری از بازگشت درگیریها به مرحله جنگ تمامعیار تلاش میکنند.
عباس عراقچی، مذاکرهکننده ارشد ایران، روز یکشنبه به پاکستان سفر کرد و روز دوشنبه راهی عمان شد. هر دو کشور در روند میانجیگری میان طرفها نقش دارند.
هایمز همچنین با اشاره به فشارهای اقتصادی بر ایران گفت فشار نظامی آمریکا و تحریمهای مالی، واردات کالا به این کشور را بهشدت کاهش داده و شرایطی با «فشار اقتصادی بسیار شدید» ایجاد کرده است.
او افزود: «فکر میکنم احتمال زیادی وجود دارد که ایران در واکنش، به شیوههایی کاملاً غیرقابل پیشبینی دست به حمله بزند؛ شاید هم این کار را با هدف پیشبرد مذاکرات انجام دهد.»
تردید درباره تأثیر حملات نظامی بر اقتصاد ایران
برخی مقامهای آمریکایی بر این باورند که ازسرگیری حملات نظامی میتواند اقتصاد ایران را بیش از گذشته به مرز فروپاشی نزدیک کند؛ بهویژه اگر زیرساختهای انرژی هدف قرار گیرند. با این حال، گروهی دیگر از مقامها یادآوری میکنند که پیشبینیهای قبلی درباره فروپاشی اقتصاد ایران محقق نشده است.
ترامپ در طول جنگ بارها اعلام کرده که انگیزه اصلی او از آغاز این درگیری، جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای بوده است.
هایمز با اشاره به توانایی ایران در هدف قرار دادن کشتیها و مختل کردن جریان انتقال نفت، گفت تهران از نفوذ قابلتوجهی بر تنگه هرمز برخوردار است، اما این قدرت در آینده کاهش پیدا خواهد کرد.
به گفته او، احداث خطوط لوله بیشتر از سوی عربستان سعودی برای انتقال نفت از مسیرهایی غیر از تنگه هرمز، میتواند توانایی ایران برای اثرگذاری بر بازارهای جهانی نفت را محدود کند. هایمز این مسئله را یکی از عواملی دانست که ممکن است ایران را به سمت دستیابی به سلاح هستهای سوق دهد.
افزایش درخواستها در ایران برای ساخت سلاح هستهای
در داخل ایران، شمار درخواستهای مطرحشده از سوی برخی روحانیون و نمایندگان مجلس برای ساخت سلاح هستهای با هدف جلوگیری از حملات احتمالی آینده افزایش یافته است.
محسن رضایی، رئیس شورای عالی امنیت ملی ایران، اوایل ماه جاری در اظهاراتی از تلویزیون دولتی اعلام کرد تهران برنامهای برای تغییر دکترین هستهای خود و تبدیل برنامه هستهای به برنامه تسلیحاتی ندارد. به گفته ایران، این برنامه با اهداف غیرنظامی دنبال میشود.
نگرانی از احتمال ازسرگیری حملات و استفاده از سلاحهای غیرمتعارف
در صورت ازسرگیری حملات ایران، ممکن است ترامپ ناچار به واکنش شود.
آمریکا و اسرائیل اطلاعاتی گردآوری کردهاند که نشان میدهد مقامهای ایرانی درباره احتمال استفاده از سلاحهای شیمیایی یا انجام حملات غیرمتعارف دیگر گفتوگو کردهاند. با این حال، شماری از مقامهای آمریکایی درباره اعتبار این اطلاعات ابراز تردید کردهاند.
تنگه هرمز؛ یکی از اصلیترین موانع توافق میان تهران و واشنگتن
بازگشایی تنگه هرمز یکی از مهمترین موضوعات اختلافی در مذاکرات میان ایران و آمریکا به شمار میرود.
مقامهای فعلی و پیشین آمریکا گفتهاند ایران پیش از صدور مجوز عبور کشتیها از این آبراه، خواستار کاهش تحریمها و دریافت پرداختهایی از کشورهای عربی است.
در سوی مقابل، واشنگتن تأکید دارد ایران باید پیش از آزادسازی هرگونه دارایی مسدودشده یا لغو تحریمها، حملات خود به کشتیها را متوقف کند.
اختلاف بر سر ترتیب اجرای مراحل توافق احتمالی، پیشتر نیز مذاکرات را به بنبست کشانده است. مقامها میگویند این مسئله ممکن است بار دیگر به شکست گفتوگوها منجر شود؛ بهویژه آنکه مذاکرهکنندگان ایرانی اکنون با این تصور که موقعیت ترامپ تضعیف شده، بر مواضع خود پافشاری میکنند.
بازتاب گسترده انتخابات آمریکا در رسانههای ایران
نتایج انتخابات میاندورهای آمریکا به یکی از موضوعات محوری در برنامههای گفتوگوی سیاسی تلویزیون دولتی و روزنامههای ایران تبدیل شده است.
یکی از تیترهای منتشرشده در این زمینه «آغاز سقوط» بود و رسانهای دیگر نتیجه انتخابات را «هشداری تاریخی» توصیف کرد.
مقامهای ایرانی همچنین گفتهاند اظهارات ونس پس از انتخابات، مبنی بر اینکه جنگ یکی از عوامل شکست جمهوریخواهان بوده، نشانهای از اختلافات عمیق در کاخ سفید است.
پیمان صالحی، تحلیلگر سیاسی نزدیک به دولت در تهران، در گفتوگویی تلفنی اظهار کرد: «ایران تصور میکند ترامپ از سوی رأیدهندگان و حزب خودش برای پایان دادن به جنگ با ایران تحت فشار قرار دارد. بنابراین، ایران عقبنشینی نخواهد کرد. آنها جسورتر شدهاند و در حال حاضر اعتمادبهنفس بسیار بالایی دارند.»