عراقچی خواستار تدوین ترتیبات امنیتی با محوریت کشورهای منطقه شد

وزیر امور خارجه ایران در نشست وزیران خارجه سازمان همکاری اقتصادی (اکو)، تجارت، حملونقل و انرژی را سه محور راهبردی همکاریهای منطقهای برشمرد و بر لزوم تقویت همگرایی اقتصادی میان اعضا تأکید کرد. سیدعباس عراقچی همچنین با محکوم کردن اقدامات آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، این اقدامات را منشأ ناامنی در خلیج فارس و تحولات تنگه هرمز دانست و خواستار آغاز گفتوگویی فراگیر و واقعی با محوریت کشورهای منطقه برای ایجاد ترتیبات امنیتی مبتنی بر اصل عدم تجاوز شد.
به گزارش شبکه اطلاع رسانی تدبیر و امید، سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، روز دوشنبه در سیامین نشست وزیران خارجه سازمان همکاری اقتصادی (اکو) سخنرانی کرد و ضمن تشریح دیدگاههای ایران درباره همکاریهای منطقهای، به تحولات امنیتی و انسانی در منطقه نیز پرداخت.
متن سخنرانی وزیر امور خارجه ایران در این نشست به شرح زیر است:
بسم الله الرحمن الرحیم
جناب معاون نخستوزیر و وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی پاکستان، وزرای محترم و رؤسای هیئتهای نمایندگی، جناب دبیرکل،
در ابتدا لازم میدانم از وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی پاکستان و دبیرخانه سازمان اکو بهخاطر برگزاری این نشست مهم قدردانی کنم. همچنین از اسحاق دار، معاون نخستوزیر و وزیر امور خارجه پاکستان، بهدلیل مدیریت شایسته امور سازمان اکو و میزبانی صمیمانه از هیئت ایرانی تشکر میکنم. از اسد مجید خان، دبیرکل سازمان، و همکاران پرتلاش ایشان نیز سپاسگزارم.
از همه کشورهایی که در این نشست و دیگر مناسبتها، تجاوز به تمامیت ارضی جمهوری اسلامی ایران و مردم آن را صریحاً محکوم کردند، قدردانی میکنم. همچنین از دولتها و ملتهایی که پس از شهادت رهبر معظم انقلاب اسلامی و کشته شدن شماری دیگر از انسانهای بیگناه در جریان این تجاوز، با دولت و ملت ایران ابراز همدردی و همبستگی کردند، صمیمانه تشکر دارم.
برگزاری این نشست در مقطعی که جهان با دگرگونیهای عمیق و بیسابقه و افزایش عدمقطعیت روبهروست، اهمیت همکاریهای مشترک، هماهنگی بیشتر و نزدیکتر شدن دیدگاهها را دوچندان میکند. در چنین شرایطی، لازم است تعهدات مشترک در چارچوب سازمان اکو به اقدامات عملی تبدیل شوند.
با توجه به تحولات پیوسته در نظام بینالملل و تغییرات ساختاری در اقتصاد جهانی، سازمان اکو در حال گذار از جایگاه سنتی خود به بستری مؤثر برای اقدام جمعی و گسترش همکاریهای مشترک است. این سازمان میتواند زمینه مقابله کشورهای عضو با چالشهای نوظهور را فراهم کند و امکان مشارکت آنها در شکلگیری نظمی اقتصادی، فراگیر و عادلانه در سطح جهان را افزایش دهد.
در شرایط فعلی منطقه و جهان، تجارت، حملونقل و انرژی باید بهعنوان سه محور راهبردی همکاریهای اکو مورد توجه قرار گیرند. گسترش ارتباطات منطقهای، آسانسازی مبادلات تجاری میان کشورهای عضو و توسعه همکاریهای انرژی، توان جمعی منطقه را برای مقابله با بحرانها افزایش میدهد، وابستگیها و آسیبپذیریهای ناشی از عوامل خارجی را کاهش میدهد و به ایجاد منطقهای منسجمتر و متکی بر توانمندیهای داخلی کمک میکند.
جمهوری اسلامی ایران از تشکیل کمیته مذاکرات فنی برای اصلاح موافقتنامه تجاری اکو (اکوتا) استقبال میکند. کشورهای طرف این توافقنامه باید روند بازنگری و مذاکره مجدد را با جدیت دنبال کنند و دیگر اعضای سازمان را نیز برای مشارکت در این مسیر ترغیب کنند. دستیابی به یک موافقتنامه تجاری جدید، فراگیر، کارآمد و اجرایی که با الزامات نسل جدید توافقهای تجاری همخوانی داشته باشد، میتواند به افزایش تجارت منطقهای، تقویت تابآوری اقتصادی و تأمین منافع همه مردم منطقه کمک کند.
جمهوری اسلامی ایران همواره پایبندی خود را به حقوق بینالملل، منشور سازمان ملل متحد و حلوفصل مسالمتآمیز اختلافات، از جمله از مسیر دیپلماسی، حفظ کرده است. ایران در دو سال گذشته نیز به تعاملات دیپلماتیک و راهکارهای صلحآمیز متعهد بوده است. با این حال، ایالات متحده راهی کاملاً متفاوت را در پیش گرفت؛ رویکردی که تجاوز، تهدید، ترورهای هدفمند، فشار اقتصادی و محاصره را دربر میگیرد و نقض آشکار حقوق بینالملل و منشور ملل متحد محسوب میشود.
این اقدامات به شهادت رهبر معظم انقلاب اسلامی و شماری از مقامهای ارشد سیاسی و نظامی کشور و همچنین جانباختن بیش از پنج هزار شهروند ایرانی منجر شده است؛ در میان قربانیان، ۱۶۸ دانشآموز و معلم مدرسه میناب نیز قرار دارند. از این رو، ناامنی در خلیج فارس و تحولات مرتبط با تنگه هرمز، نتیجه سیاستهای خصمانه و اقدامات تجاوزکارانه مشترک آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران است و نمیتوان این واقعیت را تغییر داد.
جمهوری اسلامی ایران همواره خواهان برقراری روابطی دوستانه و سازنده با کشورهای همسایه بوده و هیچ اختلاف ذاتی با دولتهای منطقه ندارد. با این وجود، یک اصل اساسی باید رعایت شود: خاک، حریم هوایی و تأسیسات کشورهای منطقه نباید برای حمله به دیگر کشورها مورد استفاده قرار گیرد. اقدامات دفاعی مشروع ایران تنها متوجه اهداف و پایگاههای نظامی متجاوزان است و نباید بهعنوان اقدامی علیه مردم یا دولتهای کشورهای همسایه تعبیر شود.
مجموع این شرایط، ضرورت آغاز گفتوگویی فوری، واقعی و فراگیر را با محوریت و مالکیت کشورهای منطقه درباره ایجاد ترتیبات امنیتی نشان میدهد. چنین گفتوگویی باید بر اصولی همچون عدم تجاوز و جلوگیری از استفاده کشورهای ثالث از قلمرو یا تأسیسات یک کشور برای تجاوز به کشور دیگر استوار باشد.
تحریمهایی که با هدف افزایش فشار اقتصادی و محروم کردن مردم ایران از حقوق اساسیشان ادامه یافتهاند، نتوانستهاند اراده مردم را تضعیف کنند؛ بلکه عزم آنان را برای دفاع از حقوق و منافع مشروع خود و ایستادگی در برابر خواستههای غیرقانونی و زیادهخواهانه تقویت کردهاند. از کشورهای عضوی که در این شرایط دشوار با مردم ایران اعلام همبستگی کردهاند، صمیمانه سپاسگزارم.
با توجه به پیامدهای فزاینده تجاوزهای آمریکا و رژیم صهیونیستی بر امنیت انرژی منطقه، گسترش همکاریها در این حوزه اکنون به ضرورتی فوری و راهبردی تبدیل شده است. منطقه ما علاوه بر برخورداری از یک چارچوب امنیتی مستقل، به سازوکاری منطقهای، پایدار و قابل اتکا در حوزه انرژی نیاز دارد. چنین سازوکاری باید از مسیر انتقال انرژی حفاظت کند، استمرار عرضه باثبات انرژی را تضمین کند، آسیبپذیری در برابر عوامل خارجی را کاهش دهد و ظرفیت جمعی منطقه را برای مواجهه با شوکها و اختلالات ژئوپلیتیکی افزایش دهد.
یکی از برنامههای محوری سازمان اکو در سال گذشته، تدوین چشمانداز این سازمان برای دهه آینده بود؛ اقدامی که پس از برگزاری نشستها و رایزنیهای گسترده انجام شد. این سند با تکیه بر تجربههای بهدستآمده از اجرای چشمانداز قبلی، بر دستیابی به نتایج مشخص، اجرای عملی برنامهها و سنجشپذیر بودن دستاوردها تمرکز دارد. بر همین اساس، اجرای آن باید مطابق رهنمودها و دستورالعملهایی باشد که رهبران کشورهای عضو در هجدهمین اجلاس سران اکو در تهران، در تاریخ ۴ دسامبر ۲۰۲۶، ارائه خواهند کرد.
پیش از پایان سخنانم، ضروری میدانم توجه شما را به مهمترین بحران بینالمللی کنونی جلب کنم؛ مسئلهای که باید با جدیت در دستور کار مشترک ما باقی بماند و نباید اجازه داد از یادها برود. وضعیت فلسطین اشغالی مایه شرمساری بشریت است و یکی از شدیدترین بحرانهای اخلاقی و انسانی دوران معاصر به شمار میرود؛ بحرانی که در سایه انفعال عمیقاً تأسفبار جامعه جهانی ادامه دارد.
در سه سال گذشته، غزه با نسلکشی گسترده روبهرو بوده است. ارتکاب جنایات سنگین جنگی و نسلکشی، ادامه اشغالگری، تلاش برای تغییر بافت جمعیتی این سرزمین، بهکارگیری سلاحهای ممنوعه، تخریب گسترده، کوچ اجباری ساکنان و جلوگیری از ورود کمکهای ضروری بشردوستانه، تنها بخشی از اقدامات مخرب و خطرناکی است که رژیم صهیونیستی مرتکب شده است.
همزمان با وضعیت فاجعهبار غزه، سیاستهای توسعهطلبانه رژیم صهیونیستی در کرانه باختری و قدس اشغالی نیز شدت گرفته است. گسترش غیرقانونی شهرکسازیها، حملات روزانه شهرکنشینان افراطی علیه فلسطینیان و آوارگی سازمانیافته ساکنان فلسطینی در کرانه باختری از جمله این اقدامات است. همچنین نباید شرایط نگرانکننده نزدیک به ۱۰ هزار فلسطینی زندانی در زندانهای رژیم صهیونیستی را نادیده گرفت؛ افرادی که بر اساس گزارشها با شکنجههای شدید جسمی و روانی و انواع بدرفتاری مواجه هستند.
غزه در شرایط کنونی و بهویژه با فرا رسیدن سرمای زمستان، بیش از هر زمان دیگری به اقدام فوری و مؤثر برای پایان دادن به محاصره تحمیلی بشردوستانه از سوی رژیم صهیونیستی و فراهم کردن امکان ورود بدون مانع کمکهای بینالمللی نیاز دارد. این کمکها باید اقلام ضروری مانند مواد غذایی، دارو، امکانات اسکان موقت و مصالح و تجهیزات لازم برای بازسازی زیرساختهای حیاتی را شامل شود. تأمین این نیازها برای بیش از یکونیم میلیون فلسطینی آواره و بیخانمان، ضرورتی فوری و انکارناپذیر است.
اکنون جامعه بینالمللی در برابر آزمونی مهم قرار گرفته است تا میزان پایبندی خود به اصول و مسئولیتهای بشردوستانه را در قبال بحران انسانی غزه و کرانه باختری نشان دهد. شرایط کنونی، زمان اقدام عملی، پذیرش مسئولیت مشترک و پایان دادن به سکوت و بیتفاوتی است.
ایجاد آیندهای عادلانهتر و فراگیرتر به اقدامات هدفمند و تعهد جمعی نیاز دارد. باید اطمینان حاصل کنیم که کشورهای ما و منطقهمان نقشی فعال در شکلدهی به نظم بینالمللی در حال ظهور و تعیین مسیر آینده آن ایفا میکنند. جمهوری اسلامی ایران بر این باور است که ثبات و پیشرفت این کشور از ثبات و شکوفایی دیگر اعضای سازمان اکو جداییناپذیر است. بر همین مبنا، ایران همچنان برای توسعه همکاریهایی مستحکمتر، کارآمدتر و ملموستر در چارچوب این سازمان تلاش خواهد کرد.
بیصبرانه در انتظار میزبانی از عالیجنابان در هجدهمین اجلاس سران سازمان همکاری اقتصادی (اکو) هستم که چهارم دسامبر ماه آینده در تهران برگزار خواهد شد.