محرز: ساماندهی تجویز آنتی‌بیوتیک‌ها برای مقابله با گسترش مقاومت میکروبی ضروری است
مینو محرز، استاد بیماری‌های عفونی دانشگاه علوم پزشکی تهران، با هشدار درباره روند فزاینده مقاومت میکروبی، ضعف در اجرای اصول کنترل عفونت در بیمارستان‌ها را یکی از عوامل مهم گسترش این معضل دانست.
به گزارش شبکه اطلاع رسانی تدبیر و امید، مینو محرز با ابراز نگرانی از مصرف بی‌رویه آنتی‌بیوتیک‌ها در کشور اظهار کرد: سال‌هاست درباره پیامدهای این روند هشدار داده می‌شود، اما متأسفانه تاکنون اقدامات مؤثر و فراگیری برای مهار آن صورت نگرفته است و وضعیت مقاومت میکروبی هر روز نگران‌کننده‌تر می‌شود.
او ساماندهی نحوه تجویز و توزیع آنتی‌بیوتیک‌ها را ضروری دانست و گفت: مصرف برخی آنتی‌بیوتیک‌های قوی و مخصوص بیمارستان باید تنها با تأیید متخصصان بیماری‌های عفونی انجام شود. این داروها نباید بدون محدودیت در اختیار همه پزشکان و داروخانه‌های سطح شهر قرار بگیرند. لازم است آنتی‌بیوتیک‌ها بر اساس سطح و نوع مصرف دسته‌بندی شوند و تجویز داروهای خاص تحت ضوابط مشخص و نظارت جدی قرار گیرد.
مقاومت بالای باکتری‌های بیمارستانی به آنتی‌بیوتیک‌ها
این متخصص بیماری‌های عفونی با اشاره به بررسی‌های انجام‌شده در پنج تا شش بیمارستان کشور بیان کرد: در یکی از این مطالعات مشخص شد حدود ۹۷ درصد باکتری‌های مقاوم بیمارستانی در برابر برخی آنتی‌بیوتیک‌ها مقاومت دارند؛ در حالی که شرایط کنونی از آن زمان نیز نگران‌کننده‌تر شده است.
محرز، رعایت‌نشدن دقیق دستورالعمل‌های کنترل عفونت در مراکز درمانی را از دلایل اصلی افزایش مقاومت میکروبی برشمرد و افزود: شست‌وشوی اصولی دست‌ها و اجرای دستورالعمل‌های پیشگیری از عفونت باید از سوی پزشکان و همه کارکنان بیمارستان جدی گرفته شود. کاهش عفونت‌های بیمارستانی به کاهش نیاز به مصرف آنتی‌بیوتیک‌ها نیز کمک می‌کند.
او با اشاره به تفاوت قابل توجه میزان مصرف آنتی‌بیوتیک در ایران و برخی کشورهای دیگر تصریح کرد: آمارهای مطرح‌شده نشان می‌دهد مصرف سالانه این داروها در ایران بسیار بالاست و کشورمان در کنار اوگاندا، در میان کشورهای دارای مصرف بالای آنتی‌بیوتیک قرار دارد. این وضعیت ضرورت بازنگری در الگوی مصرف این داروها را نشان می‌دهد.
ضرورت آموزش تجویز منطقی آنتی‌بیوتیک‌ها
استاد دانشگاه علوم پزشکی تهران، آموزش پزشکان به‌ویژه دانشجویان و کارورزان پزشکی را یکی از ضرورت‌های کنترل این روند دانست و تأکید کرد: آشنایی با فارماکولوژی به‌تنهایی برای تجویز صحیح دارو کافی نیست؛ پزشکان جوان باید پیش از آغاز فعالیت حرفه‌ای در حوزه درمان، آموزش‌های عملی و لازم درباره مصرف منطقی آنتی‌بیوتیک‌ها را فرا بگیرند.
محرز با انتقاد از تجویز این داروها برای بیماری‌های ویروسی از جمله سرماخوردگی، آنفلوانزا و کووید گفت: آنتی‌بیوتیک‌ها بر ویروس‌ها تأثیری ندارند و استفاده غیرضروری از آنها فقط به افزایش مقاومت میکروبی منجر می‌شود. در دوره همه‌گیری کرونا نیز حجم زیادی از آنتی‌بیوتیک‌ها به شکلی غیرمنطقی در کشور مصرف شد.
هشدار درباره ورود آنتی‌بیوتیک به زنجیره غذایی
او همچنین درباره انتقال باقی‌مانده آنتی‌بیوتیک‌ها به زنجیره غذایی از طریق مصرف این داروها در دام و طیور هشدار داد و افزود: نظارت بر میزان باقی‌مانده آنتی‌بیوتیک‌ها در محصولات غذایی باید با جدیت بیشتری دنبال شود.
این متخصص بیماری‌های عفونی در پایان بر لزوم تعیین متولی مشخص برای مدیریت مصرف آنتی‌بیوتیک‌ها، دسته‌بندی و سطح‌بندی این داروها، تقویت کنترل عفونت‌های بیمارستانی و افزایش آگاهی عمومی تأکید کرد.
او گفت: تولید آنتی‌بیوتیک‌های جدید در جهان محدود و پرهزینه است و نمی‌توان انتظار داشت که همواره داروهای تازه‌ای برای مقابله با میکروب‌های مقاوم تولید شوند. باید برای نسل آینده شرایط بهتری فراهم کنیم و اجازه ندهیم روند کنونی مصرف بی‌رویه آنتی‌بیوتیک‌ها ادامه یابد.
