انتشار متن هشت پیام ردوبدل‌شده میان ایران و گروسی درباره بازرسی‌های هسته‌ای
شبکه المیادین متن هشت پیام ردوبدل‌شده میان ایران و مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی را منتشر کرد؛ مکاتباتی که در آن تهران با اشاره به تهدیدهای آمریکا علیه تأسیسات هسته‌ای کشور، نگرانی‌های امنیتی خود درباره روند بازرسی‌ها را مطرح کرده و رافائل گروسی نیز بر اعتبار توافق پادمان و ضرورت تداوم همکاری‌های فنی تأکید کرده است.
به گزارش شبکه اطلاع رسانی تدبیر و امید، شبکه المیادین سندی را منتشر کرده که آژانس بین‌المللی انرژی اتمی طی ساعات گذشته در اختیار کشورهای عضو قرار داده است. این سند مجموعه‌ای از نامه‌ها و پاسخ‌های متقابل میان ایران و رافائل گروسی، مدیرکل آژانس، در بازه زمانی سوم تا دوازدهم نوامبر ۲۰۲۶ را در بر می‌گیرد.
این نامه‌ها مواضع اصولی ایران درباره ورود بازرسان آژانس به تأسیسات هسته‌ای آسیب‌دیده در حملات آمریکا و رژیم صهیونیستی را تشریح می‌کند. تهران در مکاتبات خود، با توجه به تهدیدهای مداوم رئیس‌جمهور آمریکا برای انجام حملات بیشتر علیه ایران و مراکز هسته‌ای کشور، بر شرایط امنیتی حاکم بر این تأسیسات تأکید کرده است.
در سوی دیگر، پاسخ‌های گروسی حاکی از استقبال وی از موضع ایران درباره خودداری از تعلیق توافق پادمان در چارچوب پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای است. مدیرکل آژانس این موضع را «مهم و تشویق‌کننده» توصیف کرده است.
در نامه نخست که سوم نوامبر ۲۰۲۶ ارسال شده، ایران توجه آژانس را به تهدیدهای آشکار و مستمر رئیس‌جمهور آمریکا برای انجام اقدامات نظامی بیشتر علیه ایران، به‌ویژه تأسیسات هسته‌ای کشور، جلب کرده است.
تهران در این نامه توضیح داده که چنین تهدیدهایی، شرایط حقوقی، فنی، عملیاتی و امنیتی موردنیاز برای اجرای ایمن، مؤثر و کامل اقدامات پادمانی را به‌شدت تحت تأثیر قرار داده است. بر همین اساس، ایران اعلام کرده که در وضعیت کنونی، الزامات عینی لازم برای اجرای متعارف فعالیت‌های پادمانی وجود ندارد و انجام این اقدامات با موانع عملی روبه‌روست.
گروسی در پاسخ چهارم نوامبر یادآور شده است که پیش‌تر در بیانیه‌ها و گزارش‌های خود به شورای حکام و همچنین اظهاراتش در شورای امنیت سازمان ملل، حمله نظامی یا تهدید به حمله علیه تأسیسات هسته‌ای مورد استفاده برای اهداف صلح‌آمیز را مغایر با اصول منشور سازمان ملل، حقوق بین‌الملل و اساسنامه آژانس دانسته است.
وی بار دیگر تأکید کرده که تأسیسات هسته‌ای در هر شرایطی نباید هدف حمله قرار گیرند؛ زیرا چنین اقداماتی می‌تواند پیامدهای جدی برای ایمنی و امنیت هسته‌ای، نظام پادمان و صلح و امنیت منطقه‌ای و بین‌المللی به دنبال داشته باشد.
با این حال، مدیرکل آژانس تصریح کرده است که توافق پادمان ذیل پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای همچنان اعتبار دارد و هیچ‌یک از طرف‌ها مجاز به تعلیق اجرای آن نیست.
گروسی همچنین توضیح داده است که اقدامات نظارتی در وهله نخست باید بر ارائه گزارش‌ها و فراهم شدن دسترسی به تأسیسات هسته‌ای تحت پادمان و مواد هسته‌ای مرتبط با آن‌ها متمرکز باشد. وی هشدار داده است در صورتی که گزارش‌های موردنیاز دریافت نشود و امکان دسترسی به مراکز مربوط فراهم نباشد، آژانس نمی‌تواند درباره اجرای تعهدات پادمانی برنامه هسته‌ای ایران نتیجه‌گیری کند.
ایران در نامه ششم نوامبر، با وجود اختلاف‌نظرهای مطرح‌شده، بار دیگر بر تعهد خود برای ازسرگیری اجرای کامل تعهدات پادمانی، به‌محض فراهم شدن شرایط حقوقی و واقعی لازم، تأکید کرده است.
تهران همچنین حفاظت از اطلاعات محرمانه پادمانی، از جمله داده‌های مربوط به تأسیسات و مواد هسته‌ای و کارکنان این حوزه را برای امنیت ملی خود حیاتی دانسته است. در این نامه هشدار داده شده که هرگونه افشای غیرمجاز یا اظهارنظر عمومی درباره اطلاعات حساس می‌تواند پیامدهای امنیتی جبران‌ناپذیری برای ایران به همراه داشته باشد.
گروسی در پاسخ دهم نوامبر، از مواضع اعلام‌شده ایران، به‌ویژه تأکید مقام‌های کشور بر ادامه اجرای توافق پادمان و خودداری از تعلیق آن با وجود شرایط استثنایی ناشی از حملات نظامی به تأسیسات هسته‌ای تحت پادمان، استقبال کرده و این رویکرد را «مهم و تشویق‌کننده» خوانده است.
مدیرکل آژانس ابراز امیدواری کرده که این تعهدات، زمینه مذاکرات تهران و آژانس درباره اقدامات عملی و مشخص برای اجرای کامل و مؤثر توافق پادمان را فراهم کند. وی از ایران خواسته است سازوکارهای فنی موردنیاز برای بازگشت به اجرای عادی تعهدات پادمانی را بررسی کند تا زمینه اعتمادسازی و دستیابی به توافقی دیپلماتیک در سطح گسترده‌تر فراهم شود.
گروسی همچنین اعلام کرده است ایران باید مطابق تعهدات حقوقی خود، اطلاعاتی درباره وضعیت فعلی مواد و تأسیسات هسته‌ای آسیب‌ندیده در حملات نظامی به آژانس ارائه دهد و امکان بازرسی از این مراکز را برای راستی‌آزمایی اطلاعات فراهم کند.
وی در ادامه، آمادگی آژانس را برای آغاز فوری مذاکرات درباره سازوکارهای فنی دستیابی به ترتیبات دیپلماتیک قابل راستی‌آزمایی اعلام کرده است.
ایران در نامه دیگری به تاریخ دهم نوامبر، توجه گروسی را به پیشنهاد اخیر دولت آمریکا برای پرداخت پاداشی تا سقف ۲۰ میلیون دلار در ازای دریافت اطلاعات درباره برنامه هسته‌ای ایران، از جمله داده‌های مرتبط با افراد فعال در این برنامه، جلب کرده است.
تهران در این مکاتبه از مدیرکل آژانس خواسته است بر ضرورت رعایت محرمانگی فعالیت‌های پادمانی و حفظ بی‌طرفی و استقلال نهادی این سازمان تأکید کند و مانع افشا یا سوءاستفاده از اطلاعات مرتبط با پادمان شود. ایران همچنین خواستار توجه ویژه به حفظ سلامت و امنیت دانشمندان و کارکنان صنعت هسته‌ای و طرح این موضوع در شورای حکام شده است.
گروسی در پاسخ دوازدهم نوامبر اعلام کرده که آژانس به تعهدات خود در زمینه حفظ محرمانگی پایبند می‌ماند و از تمامی اطلاعات محرمانه پادمانی که در جریان اجرای توافق به دست می‌آورد، حفاظت خواهد کرد.
وی در عین حال مدعی شده است گزارش‌های ارائه‌شده به شورای حکام بر پایه واقعیت‌ها و به‌صورت عینی تنظیم می‌شوند و آژانس نیز مأموریت مستقل خود در زمینه راستی‌آزمایی را با حفظ بی‌طرفی و ثبات دنبال خواهد کرد.
ایران در نامه‌ای به تاریخ یازدهم نوامبر نیز اعلام کرده است تا زمانی که عوامل اصلی وضعیت کنونی برطرف نشوند و شرایط اساسی برای اجرای معمول فعالیت‌های پادمانی دوباره فراهم نشود، امکان پیشبرد مذاکرات درباره سازوکارهای فنی و راستی‌آزمایی وجود نخواهد داشت.
تهران در این نامه تأکید کرده است محدودیت‌های عینی ناشی از شرایط امنیتی باید در ارزیابی امکان‌پذیری و تعیین زمان‌بندی هرگونه گفت‌وگوی فنی لحاظ شوند. ایران در عین حال خاطرنشان کرده که این موضع به معنای رد همکاری با آژانس یا نپذیرفتن تعاملات احتمالی در آینده نیست.
گروسی در پاسخ به این مکاتبه، به تأکید ایران درباره رد نکردن همکاری‌های آینده اشاره کرده و گفته است بررسی عوامل اصلی وضعیت موجود و اجرای اقدامات پادمانی در ایران نباید دو موضوع متعارض یا الزاماً متوالی تلقی شوند؛ بلکه می‌توان در هر دو زمینه به‌طور هم‌زمان پیشرفت کرد.
مدیرکل آژانس بار دیگر آمادگی این نهاد را برای آغاز فوری گفت‌وگو با ایران درباره اقدامات عملی و مشخص با هدف حرکت به سوی اجرای کامل و مؤثر توافق پادمان اعلام کرده است. وی تأکید کرده که این گفت‌وگوها باید با در نظر گرفتن شرایط موجود و نگرانی‌های ایران درباره ایمنی و امنیت انجام شوند.
