پزشکیان: تحریم و ترور دانشمندان از مصادیق آپارتاید علمی است
مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهوری، در پیامی به پنجمین کنفرانس بین‌المللی «ائتلاف جهانی علیه آپارتاید علمی» تأکید کرد که تحریم، تهدید و ترور دانشمندان، پژوهشگران و مراکز علمی و تحقیقاتی از نگران‌کننده‌ترین جلوه‌های آپارتاید علمی به شمار می‌رود. او با بیان اینکه علم نباید در خدمت سلطه‌جویی و برتری‌طلبی قرار گیرد، خواستار به‌کارگیری ظرفیت‌های علمی برای حل مسائل انسانی، کاهش فاصله‌های توسعه‌ای، بهبود رفاه عمومی و تقویت صلح و تفاهم میان ملت‌ها شد.
به گزارش شبکه اطلاع رسانی تدبیر و امید، متن پیام رئیس‌جمهوری به این کنفرانس به شرح زیر است:
علم یکی از مهم‌ترین دارایی‌های مشترک بشریت و از پایه‌های اصلی پیشرفت و توسعه جوامع انسانی محسوب می‌شود. دستاوردهای علمی و فناوری زمانی می‌توانند به بهبود زندگی انسان‌ها و ارتقای کیفیت زیست جوامع کمک کنند که بر مبنای مسئولیت‌پذیری اخلاقی، تعاملات بین‌المللی و فراهم بودن فرصت‌های برابر برای تولید و بهره‌مندی از دانش شکل گرفته باشند. از این رو، عدالت علمی علاوه بر آنکه یکی از پیش‌شرط‌های توسعه پایدار است، جایگاهی اساسی در تحقق صلح عادلانه و تأمین امنیت انسانی در جهان دارد.
با وجود گسترش پیوند میان سرنوشت ملت‌ها در سایه پیشرفت‌های علمی و فناوری، همچنان نابرابری‌های قابل توجهی در دسترسی کشورها به منابع علمی، امکانات و زیرساخت‌های پژوهشی، فناوری‌های پیشرفته و فرصت مشارکت در تولید دانش مشاهده می‌شود.
آپارتاید علمی و فناوری تنها به محروم کردن برخی ملت‌ها از امکانات و نتایج پیشرفت‌های علمی محدود نیست؛ بلکه استفاده تبعیض‌آمیز از علم، فناوری و توانمندی‌های پژوهشی با هدف ایجاد انحصار، وابستگی و نابرابری میان کشورها را نیز شامل می‌شود. چنین رویکردی با ماهیت فرامرزی علم و مبانی اخلاقی فعالیت‌های علمی مغایرت دارد. دانش باید در مسیر حل مشکلات بشری، کاهش فاصله‌های توسعه‌ای، افزایش رفاه عمومی و تحکیم صلح و تفاهم میان ملت‌ها به کار گرفته شود، نه آنکه به ابزاری برای سلطه و برتری‌جویی تبدیل شود.
از مهم‌ترین و نگران‌کننده‌ترین نمودهای آپارتاید علمی می‌توان به تحریم، تهدید و ترور دانشمندان، پژوهشگران و مراکز علمی و تحقیقاتی اشاره کرد. شهادت شماری از دانشمندان کشورمان در جریان جنگ‌های تحمیلی اخیر، ضرورت تأمین امنیت فعالان علمی و حفاظت از مراکز پژوهشی را به موضوعی مهم در سطح بین‌المللی تبدیل کرده است. دانشمندان، فارغ از ملیت، مذهب و موقعیت جغرافیایی و سیاسی، سرمایه‌ای متعلق به تمام بشریت هستند و تعرض به جان و امنیت آنان، آسیب به میراث علمی و توان پیشرفت جامعه انسانی محسوب می‌شود.
جمهوری اسلامی ایران با تکیه بر توانمندی‌های دانشگاهی و علمی خود، همواره بر گسترش تعاملات بین‌المللی، تبادل دانش و فناوری و دسترسی عادلانه ملت‌ها به دستاوردهای علمی تأکید کرده است. تجربه ایران نشان داده که فشارها و محدودیت‌های خارجی نمی‌توانند عزم یک ملت را برای کسب دانش، نوآوری و مشارکت در تولید علم از بین ببرند. با این وجود، دستیابی به پیشرفت علمی پایدار مستلزم تعامل سازنده میان کشورها و برطرف شدن موانع ناعادلانه در نظام جهانی علم و فناوری است.
ما معتقدیم دستیابی به صلحی پایدار بدون برقراری عدالت ممکن نیست و تحقق عدالت در سطح جهان نیز به ایجاد فرصت‌های برابر در تولید، دسترسی و بهره‌مندی از علم و فناوری وابسته است.
برگزاری پنجمین کنفرانس بین‌المللی «ائتلاف جهانی علیه آپارتاید علمی؛ برای عدالت علم و فناوری در نظم نوین جهانی» به ابتکار مجمع جهانی صلح اسلامی و با همراهی دانشگاه‌ها و مراکز علمی کشور، گامی ارزشمند در جهت توسعه گفت‌وگوهای علمی و طرح این ضرورت جهانی به شمار می‌رود.
امیدوارم این کنفرانس با استفاده از دیدگاه‌ها و تجربه‌های اندیشمندان و متخصصان ایرانی و بین‌المللی، ضمن روشن کردن ابعاد گوناگون آپارتاید علمی، به ارائه راهکارهای اجرایی، گسترش ائتلاف‌های علمی فراملی و ایجاد سازوکارهای کارآمد برای تحقق عدالت در حوزه علم و فناوری کمک کند.
در پایان، ضمن ادای احترام به همه تلاشگران عرصه علم و دانش، یاد و جایگاه والای دانشمندان شهید را گرامی می‌دارم و از برگزارکنندگان، استادان، پژوهشگران، اندیشمندان و شرکت‌کنندگان در این رویداد علمی سپاسگزاری می‌کنم. از خداوند متعال برای همگان در مسیر توسعه دانش، تحقق عدالت علمی و برقراری صلحی پایدار و عادلانه برای تمامی ملت‌ها آرزوی توفیق دارم.
