جوزفین کوکران؛ زنی که برای حل یک مشکل روزمره، ماشین ظرف‌شویی را اختراع کرد

ماشین ظرف‌شویی امروز یکی از لوازم رایج در بسیاری از خانه‌هاست؛ دستگاهی که با قرار دادن ظروف در محفظه‌های ویژه و انتخاب برنامه شست‌وشو، بخش زیادی از زحمت این کار روزمره را برطرف می‌کند. اما شکل‌گیری این وسیله کاربردی به ابتکار زنی بازمی‌گردد که در روزگار او، فرصت تحصیل در رشته‌های مهندسی و فعالیت حرفه‌ای در زمینه اختراع برای زنان بسیار محدود بود.

به گزارش شبکه اطلاع رسانی تدبیر و امید،  جوزفین گاریس کوکران (Josephine Garis Cochran) هشتم مارس ۱۸۴۱ در ایالت اوهایوی آمریکا متولد شد. او از همان سال‌های کودکی در حل مسائل و طراحی راهکارهای فنی توانایی داشت و به مهندسی علاقه نشان می‌داد؛ با این حال، محدودیت‌های آموزشی آن زمان مانع از ادامه تحصیل دانشگاهی او در این رشته شد.

کوکران در سال ۱۸۵۸ با ویلیام اپرسون کوکران ازدواج کرد و زندگی خود را در شهر شلبی‌ویل ایالت ایلینوی ادامه داد. شستن ظروف یکی از کارهای روزمره‌ای بود که به‌تدریج برای او به دغدغه‌ای جدی تبدیل شد؛ زیرا این کار علاوه بر صرف زمان زیاد، گاهی به لب‌پر شدن یا شکستن ظروف گران‌قیمت منجر می‌شد.

او برای حل این مشکل به فکر ساخت دستگاهی افتاد که ظروف را بدون آسیب شست‌وشو دهد. بر اساس روایت تالار مشاهیر ملی مخترعان آمریکا، کوکران در این باره گفته بود: «اگر قرار نیست شخص دیگری ماشین مکانیکی ظرف‌شویی را اختراع کند، خودم این کار را انجام می‌دهم.»

تبدیل یک نیاز روزمره به اختراعی کاربردی

پس از درگذشت همسرش در سال ۱۸۸۳، کوکران با بدهی‌های پرداخت‌نشده و مشکلات مالی مواجه شد. در چنین شرایطی، ساخت ماشین ظرف‌شویی برای او علاوه بر رفع یک مشکل خانگی، می‌توانست راهی برای تأمین درآمد باشد.

او با همراهی مکانیکی جوان به نام جورج باترز، کار طراحی و ساخت نمونه اولیه دستگاه را آغاز کرد. کوکران در سال ۱۸۸۵ با نام اختصاری «J.G. Cochran» درخواست ثبت اختراع داد و در نهایت، سال ۱۸۸۶ حق ثبت اختراع شماره ۳۵۵۱۳۹ را در ایالات متحده دریافت کرد.

دستگاه طراحی‌شده از نظر ساختار با نمونه‌های پیشین تفاوت داشت. در این ماشین، ظروف در محفظه‌های سیمی مجزا قرار می‌گرفتند که هرکدام متناسب با شکل و اندازه بشقاب، فنجان یا نعلبکی طراحی شده بودند. این محفظه‌ها داخل چرخ افقی تعبیه‌شده در مخزنی مسی قرار می‌گرفتند و با نیروی موتور به حرکت درمی‌آمدند.

هم‌زمان، آب داغ و صابون از بخش زیرین مخزن با فشار به سمت ظروف پاشیده می‌شد و آن‌ها را تمیز می‌کرد. به این ترتیب، ظروف در محفظه‌های خود ثابت می‌ماندند و دیگر نیازی به شست‌وشوی دستی و ساییدن آن‌ها نبود.

نوآوری اصلی کوکران، استفاده از محفظه‌های اختصاصی برای نگهداری ظروف و بهره‌گیری از فشار آب به‌جای برس و ابزارهای ساینده بود. پیش از آن نیز دستگاه‌هایی برای شست‌وشوی مکانیکی ظروف ساخته شده بودند، اما برخی از آن‌ها از روش‌هایی مانند ریختن آب جوش روی ظروف استفاده می‌کردند که کار با دستگاه را دشوارتر می‌ساخت.

راه‌اندازی کسب‌وکار مستقل برای تولید دستگاه

کوکران در نخستین گام برای عرضه اختراع خود، با شرکت‌های تولیدکننده وارد مذاکره شد؛ اما همکاری با آن‌ها نتیجه مطلوبی نداشت. او معتقد بود برخی فعالان مرد صنعت مکانیک، به دلیل نداشتن تحصیلات دانشگاهی مرتبط، تخصص فنی‌اش را جدی نمی‌گرفتند و تمایلی به اجرای طرح پیشنهادی او نداشتند.

کوکران در شرح این تجربه گفته بود که کارگران و متخصصان ابتدا بر ساخت دستگاه به شیوه خودشان پافشاری می‌کردند و تنها پس از ناکامی در اجرای روش‌هایشان، برتری طراحی او را می‌پذیرفتند. به گفته او، این روند هزینه‌های زیادی به همراه داشت.

در نهایت، کوکران تصمیم گرفت به‌جای همکاری با تولیدکنندگان دیگر، مستقلاً وارد عرصه تولید و فروش شود. جورج باترز نیز مدیریت کارگاه تولیدی را برعهده گرفت و در این مسیر با او همکاری کرد.

شرکت «گاریس-کوکران» در آغاز فعالیت، مشتریان تجاری را در اولویت قرار داد؛ از جمله هتل‌ها، رستوران‌های بزرگ، بیمارستان‌ها و دانشگاه‌هایی که روزانه با تعداد زیادی ظرف سروکار داشتند.

مدل بزرگ ماشین ظرف‌شویی این شرکت قادر بود حدود ۲۴۰ ظرف را طی دو دقیقه شست‌وشو دهد و خشک کند. این ویژگی برای مراکزی که به شست‌وشوی سریع و مستمر ظروف نیاز داشتند، مزیتی قابل توجه محسوب می‌شد.

آگهی‌های منتشرشده از این دستگاه نیز نشان می‌دهد که کوکران برای معرفی محصول خود، به‌ویژه بازار هتل‌ها، رستوران‌ها و مراکز بزرگ را هدف گرفته بود.

نمایشگاه شیکاگو و معرفی گسترده‌تر اختراع

کوکران در سال ۱۸۹۰ به شیکاگو نقل مکان کرد. سه سال بعد، ماشین ظرف‌شویی او در نمایشگاه جهانی کلمبیا در سال ۱۸۹۳ به نمایش درآمد؛ رویدادی که امکان معرفی اختراعش به شمار بیشتری از مخاطبان و مشتریان را فراهم کرد.

دستگاه او در این نمایشگاه موفق به دریافت جایزه شد و پس از آن، در نمایشگاه‌هایی در ایالت‌های ماساچوست، نیویورک و میزوری نیز به نمایش گذاشته شد.

با وجود استقبال از ماشین ظرف‌شویی در بازارهای تجاری، عرضه آن برای مصرف‌کنندگان خانگی در ابتدا با موفقیت چندانی همراه نبود. یکی از دلایل اصلی این مسئله، آماده نبودن امکانات خانه‌ها برای استفاده از چنین دستگاهی بود. آب‌گرم‌کن‌های خانگی توان تأمین حجم آب داغ موردنیاز ماشین را نداشتند و برخی مصرف‌کنندگان نیز از باقی ماندن مواد صابونی روی ظروف گلایه می‌کردند.

از این رو، با وجود عملکرد مناسب دستگاه، شرایط لازم برای استفاده گسترده از آن در خانه‌ها هنوز فراهم نشده بود.

ورود تدریجی ماشین ظرف‌شویی به خانه‌ها

در سال‌های بعد، با توسعه زیرساخت‌های خانگی، شرایط برای استفاده عمومی از ماشین ظرف‌شویی تغییر کرد. دسترسی بیشتر به آب گرم، تولید شوینده‌های کارآمدتر و تغییر نگرش جامعه نسبت به انجام کارهای خانه، به افزایش استقبال از این وسیله کمک کرد.

طبق اطلاعات تالار مشاهیر ملی مخترعان آمریکا، ماشین ظرف‌شویی تا دهه ۱۹۵۰ میلادی به محصولی محبوب‌تر در میان مصرف‌کنندگان خانگی تبدیل نشد.

شرکت تولیدی کوکران بعدها به مجموعه «کیتچن‌اید» (KitchenAid) پیوست. این شرکت در سال ۱۹۴۹ نخستین ماشین ظرف‌شویی خود را بر پایه طراحی کوکران روانه بازار کرد.

کوکران در سال‌های فعالیت خود تنها به طراحی اولیه دستگاه اکتفا نکرد؛ او بر مراحل تولید، فروش و حتی نصب ماشین‌های ظرف‌شویی نظارت داشت و برای بهبود عملکرد اختراعش، طرح‌های تازه‌ای ارائه و ثبت می‌کرد.

جوزفین گاریس کوکران در سوم اوت ۱۹۱۳ درگذشت. نام او در سال ۲۰۰۶ در تالار مشاهیر ملی مخترعان آمریکا ثبت شد.