واشنگتن‌پست: ونس مامور پیگیری پایان جنگ ایران شد؛ چین برای میانجی‌گری وارد عمل شد
دیوید ایگناتیوس، ستون‌نویس روزنامه واشنگتن‌پست، با اشاره به پیامدهای شکست جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا، از تغییر موازنه دیپلماتیک به سود ایران خبر داد و تلاش برای یافتن راهی جهت پایان دادن به جنگ با ایران را فوری‌ترین و دشوارترین چالش پیش روی دولت دونالد ترامپ دانست.
به گزارش شبکه اطلاع رسانی تدبیر و امید به نقل از واشنگتن‌پست، ایگناتیوس در تازه‌ترین یادداشت خود درباره پیامدهای بین‌المللی انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا نوشت که نتایج انتخابات تنها به تحولات داخلی این کشور محدود نمی‌شود. به نوشته او، دولت ترامپ پس از شکست سیاسی سنگین هفته گذشته، در پی یافتن مسیرهای تازه‌ای برای پایان دادن به جنگ‌های فرسایشی اوکراین و ایران است.
تلاش واشنگتن برای پایان جنگ ایران؛ از مأموریت ونس تا رایزنی با چین
ایگناتیوس، یافتن راهی برای خروج آمریکا از جنگ ایران را با توجه به نارضایتی افکار عمومی این کشور از درگیری‌ها، فوری‌ترین و دشوارترین مسئله پیش روی دولت ترامپ توصیف کرد. دونالد ترامپ تهدید کرده است که عملیات نظامی را از سر خواهد گرفت و پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، نیز خود را برای احتمال تشدید درگیری‌ها آماده کرده است.
با وجود این، اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، با حمایت ترامپ از چین خواسته است از نفوذ خود بر ایران برای کمک به پایان جنگ استفاده کند. به گفته یک مقام آمریکایی آگاه از این موضوع، پکن این درخواست را به تهران منتقل کرده است.
هدایت دیپلماسی دولت ترامپ در قبال ایران بر عهده جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، بوده است. ونس ماه گذشته نامه‌ای با لحنی مصالحه‌جویانه برای محسن رضایی، مقام ارشد امنیتی ایران، فرستاد و این هفته نیز شکست سنگین جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای را به جنگ مرتبط دانست.
این موضع‌گیری با انتقاد مخالفان ونس مواجه شد، اما به گفته علی الثوادی، مقام قطری که نقش واسطه کاخ سفید با تهران را بر عهده دارد، اظهارات معاون رئیس‌جمهور آمریکا در خاورمیانه برای او امتیازهایی به همراه داشته است.
الثوادی روز جمعه به ایگناتیوس گفت: «مقام‌های ایران منتظرند ببینند آیا این انتخابات واقعاً رفتار آمریکا را تغییر داده است یا خیر. آنها نامه ونس را نشانه‌ای از احترام تلقی کردند و از اینکه ونس جنگ را اشتباه خواند، استقبال کردند. اکنون آنها می‌خواهند آمریکا در موضوعی که ظاهراً دموکرات‌ها و جمهوری‌خواهان بر سر آن اتفاق نظر دارند، به این موضع پایبند بماند. ایران نیز مانند متحدان آمریکا در اروپا و کشورهای خلیج فارس می‌خواهد مطمئن شود که ایالات متحده قابل اتکاست.»
افزایش قدرت مانور اوکراین پس از شکست انتخاباتی ترامپ
اوکراین نیز در آستانه ورود به زمستانی دیگر از جنگ فرسایشی با روسیه قرار دارد؛ وضعیتی که می‌تواند خسارات گسترده‌ای به هر دو طرف وارد کند. با این حال، تحرکات دیپلماتیک اخیر تا اندازه‌ای امیدبخش بوده است.
جرد کوشنر، فرستاده ویژه آمریکا، زمینه برگزاری نشستی سه‌جانبه را فراهم کرده که قرار است روز سه‌شنبه در ابوظبی برگزار شود. در این نشست، نمایندگان آمریکا، اوکراین و روسیه گفت‌وگو درباره امتیازهای موردنیاز برای دستیابی به آتش‌بس را آغاز خواهند کرد.
کوشنر تلاش‌های خود برای برقراری آتش‌بس در اوکراین را به طرحی گسترده‌تر پیوند داده است که بر اساس آن، روسیه و کشورهای اروپایی درباره ترتیبات امنیتی این قاره پس از جنگ مذاکره کنند. به گفته یک مقام آگاه از مذاکرات، الگوی موردنظر کوشنر شورای ناتو ـ روسیه است؛ نهادی که پس از جنگ سرد شکل گرفت، اما در سال ۲۰۱۴ و پس از حمله روسیه به اوکراین و الحاق کریمه به حالت تعلیق درآمد.
کوشنر پنجشنبه‌شب در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که در صورت دستیابی به پیشرفت در نشست هفته آینده ابوظبی، امیدوار است کشورهای اروپایی به سمت شکل‌گیری چارچوبی چندجانبه‌تر با مشارکت مستقیم خود حرکت کنند.
او اهداف این طرح را شامل رایزنی‌های مستمر امنیتی، ایجاد کانال‌های ارتباطی قابل اتکا در شرایط بحرانی، افزایش شفافیت نظامی، اقدامات متقابل برای کاهش خطر تشدید تنش و ایجاد چارچوبی پایدار برای امنیت و ثبات بلندمدت اروپا دانست.
مقام‌های اروپایی روز جمعه به ایگناتیوس گفتند که برای مذاکره با روسیه آمادگی دارند، اما توافق درباره چارچوب امنیتی را به برقراری آتش‌بس در اوکراین موکول می‌کنند. یک مقام آگاه از یکی از متحدان نزدیک آمریکا نیز در پیامی اعلام کرد: «هر دو مسیر همچنان مطرح هستند.» او در عین حال تأکید کرد که توافق صلح اوکراین باید پیش از توافق درباره معماری نهایی امنیتی حاصل شود.
یک مقام ارشد از یکی دیگر از کشورهای مهم اروپایی نیز در پیامی توضیح داد: «این رویکرد برای ما خطرات زیادی دارد، اما مشارکت در گفت‌وگو بهتر از عدم مشارکت است. موضع ما همچنان این است که این مسائل تنها پس از پایان جنگ قابل بررسی هستند. این مذاکرات آسان نخواهد بود.»
این مقام افزود که با وجود حمایت رهبران اصلی اروپا از تلاش‌های کوشنر، در این قاره درباره ضرورت برقراری آتش‌بس پیش از آغاز هرگونه گفت‌وگوی امنیتی میان اروپا و روسیه، اتفاق‌نظر گسترده‌ای وجود دارد.
تقدم و تأخر این دو مسیر، نقشی تعیین‌کننده در روند مذاکرات خواهد داشت. کوشنر خواهان پیشبرد هم‌زمان آنهاست تا به تعبیر او، هر دو روند در یک زمان به نتیجه برسند؛ اما کشورهای اروپایی که در کنار اوکراین قرار دارند، اصرار می‌کنند ابتدا آتش‌بس برقرار شود.
در ادامه این گزارش آمده، ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، در دیدار ۲۱ اکتبر با استیو ویتکاف، دیگر فرستاده آمریکا، در سن‌پترزبورگ از طرح امنیتی فراگیر اروپا استقبال کرده است. کوشنر نیز در آن نشست به‌صورت ویدئویی حضور داشت.
ترامپ روز پنجشنبه در کاخ سفید با کریل دیمیتریف، فرستاده پوتین، دیدار کرد و پس از آن با ابراز خرسندی گفت که به دستیابی به یک «توافق بزرگ و فوق‌العاده» درباره اوکراین و «تمام اروپا» نزدیک شده است. ایگناتیوس با اشاره به گفت‌وگوهای خود با مقام‌های اروپایی در روز جمعه، این اظهارنظر را بسیار زودهنگام ارزیابی کرد.
به نوشته این ستون‌نویس، ترامپ در تعامل با روسیه و اوکراین ناچار است واقعیت‌های پس از انتخابات را نیز در نظر بگیرد؛ چراکه توانایی او برای تحمیل توافقی صلح‌آمیز و مطلوب پوتین رو به کاهش است و در مقابل، احتمال افزایش حمایت آمریکا از اوکراین وجود دارد. به احتمال زیاد، کنگره جدید در هر دو مجلس اکثریتی بزرگ از نمایندگان حامی اوکراین، از هر دو حزب، خواهد داشت.
دموکرات‌ها از ماه ژانویه آرای لازم برای تصویب تحریم‌های شدیدتر علیه کرملین و ارسال تسلیحات بیشتر به کی‌یف را در اختیار خواهند داشت. افزون بر این، با همراهی جمهوری‌خواهانی که دیگر به اندازه گذشته از ترامپ واهمه ندارند، ممکن است این اکثریت بتواند آرای لازم برای بی‌اثر کردن وتوی رئیس‌جمهور را نیز به دست آورد.
کنگره می‌تواند تحریم‌های تازه علیه روسیه را که ترامپ ماه گذشته اجرای آنها را معاف کرده بود، دوباره برقرار کند. همچنین امکان توقف خرید گازوئیل از روسیه و صدور مجوز فروش تسلیحات جدید به اوکراین برای حمله به اهداف روسی و مقابله با موشک‌های این کشور وجود دارد.
هم‌زمان با آغاز مذاکرات ابوظبی، دموکرات‌ها و جمهوری‌خواهان می‌توانند با تأمین حمایت‌های دفاعی تازه از شهرهای اوکراین در زمستان پیش‌رو، توان چانه‌زنی کی‌یف را افزایش دهند. ایگناتیوس بهترین راه برای تحقق این هدف را اعمال فشار بر ایلان ماسک و شرکت استارلینک برای گسترش پوشش خدمات این شرکت به داخل روسیه می‌داند؛ اقدامی که به پهپادهای اوکراینی امکان می‌دهد از این فناوری برای هدف قرار دادن پرتابگرهای متحرک موشک‌های بالستیک روسیه استفاده کنند.
به نوشته او، با توجه به اینکه ذخایر موشک‌های پاتریوت اوکراین تقریباً به پایان رسیده است، این کشور راه دیگری برای مقابله با موشک‌های روسیه ندارد. در مقابل، کی‌یف ممکن است در ازای برخورداری از این توانایی تازه برای حفاظت از غیرنظامیان، با توقف حملات به پالایشگاه‌های روسیه، مطابق خواسته ترامپ، موافقت کند.
رایزنی واشنگتن و پکن درباره پرونده ایران
در بخش دیگری از گزارش، ایگناتیوس به نقش اسکات بسنت در مدیریت روابط آمریکا و چین در آستانه سومین دیدار سران دو کشور در سال جاری میلادی اشاره کرد.
به نوشته او، ترامپ در دیدار ماه سپتامبر خود در واشنگتن از شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین، خواسته بود در موضوع ایران کمک کند. به گفته یک مقام آمریکایی آگاه، شی در گفت‌وگویی خصوصی با ترامپ موافقت خود را با این موضع اعلام کرده بود که ایران نباید هرگز به سلاح هسته‌ای دست پیدا کند.
قرار است این موضوع در دیدار ۱۸ نوامبر دو رئیس‌جمهور در شنژن نیز مطرح شود. پوتین هم در این نشست حضور خواهد داشت و به گفته مقام آمریکایی یادشده، مقام‌های چینی اصرار دارند دیدار با «برنامه‌ای دقیق و از پیش تنظیم‌شده» برگزار شود.
پیامدهای جهانی شکست انتخاباتی ترامپ
ایگناتیوس در جمع‌بندی گزارش خود نوشت که انتخابات آمریکا، فراتر از مرزهای این کشور نیز پیامدهایی به همراه داشته است. به ارزیابی او، اوکراین پس از شکست انتخاباتی ترامپ بخشی از اهرم فشار خود را بازیافته، اروپا از این تحولات منتفع شده و ایران نیز احتمالاً موقعیت بهتری پیدا کرده است. در مقابل، روسیه بخشی از جایگاه خود را از دست داده، در حالی که موقعیت چین همچنان حفظ شده است.
او در عین حال معتقد است تضعیف جایگاه سیاسی ترامپ در داخل آمریکا، به کاهش موقعیت این کشور در عرصه جهانی نیز منجر می‌شود؛ دست‌کم در دو سال آینده.
به نوشته این ستون‌نویس، ترامپ نیز مانند بسیاری از رؤسای‌جمهور در سال‌های پایانی حضور در کاخ سفید، احتمالاً بخش بیشتری از وقت خود را صرف سیاست خارجی خواهد کرد؛ حوزه‌ای که محدودیت‌های قدرت رئیس‌جمهور در آن کمتر است.
ایگناتیوس در پایان تأکید کرد اگر ترامپ می‌خواهد در تاریخ به‌عنوان رئیس‌جمهوری صلح‌طلب شناخته شود، باید برای پایان دادن به جنگ‌های ایران و اوکراین اقدام کند و دموکرات‌ها نیز باید او را برای اتخاذ تصمیم‌های درست در این دو پرونده تحت فشار قرار دهند.
