اعتراضات ضد مراکز داده هوش مصنوعی به آمستردام رسید؛ ورود معترضان به پروژه مایکروسافت

معترضان در ادامه موج مخالفت‌ها با توسعه زیرساخت‌های هوش مصنوعی در اروپا، روز جمعه وارد محل احداث یک مرکز داده متعلق به مایکروسافت در آمستردام شدند. این اقدام آغازگر مجموعه‌ای از اعتراضات دو روزه در کشورهای مختلف بود که با هدف مخالفت با گسترش سریع زیرساخت‌های پردازشی هوش مصنوعی برگزار می‌شود.

به گزارش شبکه اطلاع رسانی تدبیر و امید، ائتلاف «توقف مراکز داده آلاینده» اعلام کرده است که گروه‌های فعال در ۱۶ کشور جهان، روزهای جمعه و شنبه برنامه‌های اعتراضی مختلفی را برگزار می‌کنند. این ائتلاف که از همکاری گروه‌های محیط‌زیستی و فعالان حقوق دیجیتال شکل گرفته، خواستار توقف پروژه‌های گسترده ساخت مراکز داده است.

ورود بیش از ۱۰۰ معترض به پروژه مایکروسافت

روز جمعه بیش از ۱۰۰ فعال محیط‌زیستی و اجتماعی در محل احداث یک مرکز داده هوش مصنوعی متعلق به مایکروسافت در آمستردام گرد هم آمدند. معترضان در حالی که بازو در بازوی یکدیگر به محوطه پروژه وارد شده و به رقص پرداختند، با نظارت پلیس مواجه بودند. برخی شرکت‌کنندگان نیز پلاکاردهایی با شعارهایی از جمله «بروید به درک با مرکز داده‌تان» حمل می‌کردند.

یکی از حاضران در این تجمع با انتقاد از پیامدهای زیست‌محیطی این پروژه‌ها گفت: «این مراکز داده در حال نابود کردن جهان ما هستند. مصرف گسترده منابع توسط آن‌ها شرایط زندگی در این سیاره را هر روز دشوارتر می‌کند. به همین دلیل امروز اینجا حضور داریم.»

شرکت «پیور دیتا سنترز» که مالک محل اجرای این پروژه است و برنامه سرمایه‌گذاری بیش از یک میلیارد دلار در آن را دنبال می‌کند، در واکنش به اعتراضات بر تعهد خود برای تعامل با ذی‌نفعان محلی تأکید کرد.

این شرکت از معترضان خواست با رعایت اصول ایمنی، محل پروژه را ترک کنند و برای مطرح کردن دیدگاه‌ها و نگرانی‌های خود درباره طرح، وارد گفت‌وگو شوند.

گسترش اعتراضات در چند کشور اروپایی

برنامه‌های اعتراضی به آمستردام محدود نمانده است. برگزاری راهپیمایی در دوبلین، تجمع مقابل ساختمان پارلمان ورشو و تظاهرات علیه یکی دیگر از مراکز داده مایکروسافت در دانمارک، از دیگر اقدامات پیش‌بینی‌شده در این چارچوب هستند.

مایکروسافت نیز در واکنش به این اعتراضات اعلام کرد که نگرانی‌ها و حساسیت‌های عمومی درباره چنین پروژه‌هایی را درک می‌کند و برای حق مردم در بیان مسالمت‌آمیز دیدگاه‌هایشان احترام قائل است؛ با این حال، این شرکت تأکید کرد که از هیچ‌گونه اقدام غیرقانونی حمایت نمی‌کند.

افزایش مخالفت‌ها با توسعه زیرساخت‌های هوش مصنوعی

دامنه مخالفت‌ها با ساخت مراکز داده از اسپانیا تا هند و آمریکا گسترش یافته است. روز پنجشنبه نیز بازار سهام شرکت‌های فناوری در آمریکا با افت قابل‌توجهی روبه‌رو شد؛ اتفاقی که در پی نگرانی‌ها درباره احتمال در اختیار گرفتن کنترل کنگره توسط دموکرات‌ها و پیامدهای احتمالی آن، از جمله وضع قوانین محدودکننده‌تر برای صنعت هوش مصنوعی، رخ داد.

فعالان مخالف توسعه مراکز داده معتقدند این تأسیسات فشار زیادی بر منابع آب و برق وارد می‌کنند و برای دسترسی به منابع محدود، با بخش مسکن و سایر فعالیت‌های اقتصادی به رقابت می‌پردازند. از نگاه آن‌ها، گسترش این زیرساخت‌ها همچنین می‌تواند تحقق اهداف اقلیمی را با مشکل مواجه کند.

این گروه‌ها علاوه بر مسائل زیست‌محیطی، نسبت به کاهش فرصت‌های شغلی و تهدیدهای احتمالی علیه امنیت فردی و ملی نیز هشدار می‌دهند. به باور آن‌ها، تمرکز هرچه بیشتر قدرت در اختیار شرکت‌های بزرگ فناوری و بخش خصوصی می‌تواند پیامدهای امنیتی به همراه داشته باشد.

در مقابل، شرکت‌های فعال در حوزه فناوری تأکید می‌کنند که مراکز داده برای پاسخ‌گویی به تقاضای فزاینده جهانی در زمینه هوش مصنوعی و رایانش ابری ضرورت دارند. آن‌ها این تأسیسات را بخشی اساسی از زیرساخت مورد نیاز کسب‌وکارها، دولت‌ها و مصرف‌کنندگان می‌دانند.

درخواست توقف پروژه‌های جدید تا تدوین قوانین شفاف

ائتلاف «توقف مراکز داده آلاینده» اعلام کرده است که با اصل پیشرفت فناوری مخالفتی ندارد و خواستار تعطیلی تأسیسات فعال نیز نیست. مطالبه اصلی این مجموعه، توقف پروژه‌های بزرگ و جدید ساخت مراکز داده تا زمان تدوین و تصویب مقررات شفاف‌تر از سوی دولت‌هاست.

چالش اروپا میان توسعه هوش مصنوعی و حفاظت از محیط زیست

کشورهای اروپایی اکنون با دو اولویت مهم روبه‌رو هستند؛ از یک طرف، تلاش می‌کنند با افزایش ظرفیت‌های فناوری، عقب‌ماندگی خود در حوزه هوش مصنوعی نسبت به آمریکا و آسیا را جبران کنند و از طرف دیگر، در پی حفظ استانداردهای سخت‌گیرانه نظارتی و حمایت‌های عمومی هستند که در این قاره اهمیت زیادی دارند.

«هنا ویرکنن»، مسئول امور فناوری اتحادیه اروپا، روز پنجشنبه در گفت‌وگو با رویترز اظهار داشت که توسعه هوش مصنوعی در اروپا به مراکز داده بیشتری برای تأمین انرژی و ظرفیت پردازشی مورد نیاز وابسته است؛ البته به گفته او، اجرای چنین پروژه‌هایی باید با دقت و ملاحظات لازم همراه باشد.

ویرکنن با تأکید بر اهمیت این فناوری گفت: «هوش مصنوعی فناوری بسیار مهمی است و ما باید ظرفیت مستقل خود را داشته باشیم.»

وی همچنین به اقدامات و سرمایه‌گذاری‌های صورت‌گرفته برای افزایش ظرفیت تولید تراشه، حمایت از شرکت‌های نوپای فعال در حوزه هوش مصنوعی و برنامه‌های ایجاد کارخانه‌های عظیم تولیدی در نقاط مختلف اروپا اشاره کرد.

با وجود این، مسئول امور فناوری اتحادیه اروپا خاطرنشان کرد که جلب اطمینان شهروندان نیز اهمیت زیادی دارد. به گفته وی، مردم باید مطمئن باشند که توسعه مراکز داده موجب افزایش سرسام‌آور هزینه برق، قطعی انرژی یا تخریب محیط زیست نخواهد شد.

تشدید نظارت‌های زیست‌محیطی بر مراکز داده در اروپا

در برخی کشورهای اروپایی، پیامدهای زیست‌محیطی پروژه‌های مراکز داده به موضوع بررسی‌های حقوقی و نظارتی تبدیل شده است. یک پروژه گوگل در فنلاند به‌دلیل عملیات پاک‌سازی زمین با تحقیقات کیفری مواجه شده است.

همچنین ایتالیا و پرتغال در حال تدوین و اعمال مقررات سخت‌گیرانه‌تری برای حفاظت از محیط زیست در ارتباط با مراکز داده هستند. از سوی دیگر، مایکروسافت از اجرای یک پروژه احداث مرکز داده در بریتانیا نیز کناره‌گیری کرده است؛ طرحی که با تأخیر در تأمین زیرساخت‌های مورد نیاز روبه‌رو شده بود.

بر اساس اطلاعات منتشرشده، در هلند حدود ۲۰۰ مرکز داده وجود دارد که بخشی از آن‌ها در مرحله برنامه‌ریزی یا ساخت قرار دارند و برخی دیگر فعالیت خود را آغاز کرده‌اند.