وال‌استریت ژورنال: انتقاد علنی ونس از جنگ ایران، نشانه شکاف کم‌سابقه با ترامپ است
وال‌استریت ژورنال گزارش داد که اختلاف‌نظر در دولت آمریکا درباره ادامه جنگ با ایران شدت گرفته است؛ در حالی که جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور، جنگ را عامل شکست انتخاباتی جمهوری‌خواهان معرفی کرده، برخی مشاوران کاخ سفید خواهان تشدید حملات و گروهی دیگر طرفدار توقف تدریجی عملیات نظامی هستند.
به گزارش شبکه اطلاع رسانی تدبیر و امید به نقل از وال‌استریت ژورنال، مقام‌های دولت آمریکا درباره نحوه مواجهه با ایران در مرحله بعد اختلاف دیدگاه دارند. شماری از آنها معتقدند دونالد ترامپ باید حملات نظامی را افزایش دهد، اما گروهی دیگر بر ضرورت پایان دادن تدریجی به درگیری تأکید می‌کنند.
جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، شامگاه سه‌شنبه در سالن شرقی کاخ سفید، در کنار دونالد ترامپ، نتایج نامطلوب انتخابات میان‌دوره‌ای را دنبال می‌کرد. در جریان این انتخابات، کرسی سنای ایالت اوهایو که ونس برای مدتی کوتاه در اختیار داشت، به دموکرات‌ها رسید و این حزب در نهایت توانست کنترل هر دو مجلس کنگره را به دست آورد.
این نظامی پیشین تفنگداران دریایی آمریکا صبح روز چهارشنبه موضعی کم‌سابقه اتخاذ کرد و جنگ را از عوامل اصلی شکست جمهوری‌خواهان دانست. او در حالی به‌طور علنی از کارزار نظامی جاری انتقاد کرد که ترامپ همچنان از این عملیات حمایت می‌کند.
اظهارات ونس پس از هفته‌ها بحث و نگرانی در کاخ سفید درباره پیامدهای سیاسی جنگ و تأثیر آن بر انتخابات میان‌دوره‌ای مطرح شد. به گفته افرادی که از این رایزنی‌ها اطلاع دارند، مقام‌های دولت حتی درباره نحوه اطلاع‌رسانی عمومی درباره حملات نظامی و ضرورت تأیید علنی آنها نیز اختلاف‌نظر داشتند.
ونس جنگ را مسئول شکست جمهوری‌خواهان دانست
ونس در پیامی مفصل در شبکه‌های اجتماعی اعلام کرد: «دلیل شکست ما جنگ است.»
او توضیح داد رأی‌دهندگانی که در انتخابات ریاست‌جمهوری ۲۰۲۴ به ترامپ رأی داده بودند، در انتخابات اخیر نیز در پای صندوق‌ها حاضر شدند؛ اما از ادامه جنگ، افزایش قیمت انرژی در پی آن و فاصله گرفتن دولت از دستورکار «اول آمریکا» رضایت نداشتند.
اینکه معاون رئیس‌جمهور، جنگ مورد حمایت ترامپ را عامل نتایج ضعیف جمهوری‌خواهان معرفی کرده، از فاصله‌گیری غیرمعمول او با رئیس‌جمهوری حکایت دارد؛ فردی که مسیر پیشرفت سیاسی ونس تا حد زیادی به حمایت او وابسته بوده است. این موضع همچنین تصویری از مخالفت اولیه ونس با جنگ ارائه می‌دهد؛ هرچند او در اظهارنظرهای عمومی بارها از این عملیات دفاع کرده بود.
ونس پیش‌تر آینده سیاسی خود را بر حفظ ائتلاف انتخاباتی شکل‌گرفته پیرامون ترامپ بنا کرده بود. او در انتخابات میان‌دوره‌ای نیز با برگزاری کارزاری گسترده تلاش کرد مانع شکست جمهوری‌خواهان شود. با این حال، عملکرد حزب در انتخابات ضعیف بود و جمهوری‌خواهان در ایالت‌هایی شکست خوردند که دموکرات‌ها طی چندین دهه نتوانسته بودند کرسی سنا را در آنها به دست آورند.
ترامپ در پاسخ به پرسشی درباره ارزیابی ونس و نقش جنگ در شکست انتخاباتی حزب گفت که این تحلیل تا حد زیادی درست است؛ زیرا جنگ در کوتاه‌مدت موجب افزایش نسبی قیمت بنزین شده است.
با این حال، رئیس‌جمهور آمریکا تأکید کرد که اگر دوباره در موقعیت تصمیم‌گیری قرار بگیرد، باز هم جنگ را آغاز خواهد کرد. او استدلال کرد که در بلندمدت، این اقدام تنها راه‌حل است و نباید اجازه داد ایران به سلاح هسته‌ای دست پیدا کند.
ونس که از سوی ترامپ مسئولیت هدایت مذاکرات صلح با ایران را بر عهده گرفته بود، در پیام خود موضعی متفاوت مطرح کرد. او نوشت: «اگر می‌خواهید استدلال کنید که این جنگ ارزشش را داشت و از دست دادن کنترل سنا برای شش سال آینده بهایی بود که ارزش پرداختن داشت، پس این کار را انجام دهید. استدلال کنید که این هزینه ارزشش را داشت. موافق باشید یا مخالف، دست‌کم این موضعی صادقانه است.»
ترامپ در واکنش به پیام معاونش، آن را خوب توصیف کرد و پذیرفت که از مدت‌ها قبل با دیدگاه ونس درباره جنگ آشنا بوده است. او گفت: «می‌دانم او چه احساسی نسبت به این موضوع دارد.»
اختلاف‌های داخلی درباره جنگ از ماه‌ها قبل آغاز شده بود
این موضع‌گیری‌ها در شرایطی مطرح شده که دولت آمریکا ماه‌هاست درباره نحوه مدیریت جنگی بحث می‌کند که در میان رأی‌دهندگان محبوبیت چندانی ندارد.
ونس در ماه سپتامبر به خبرنگاران گفته بود که درگیری با ایران را جنگ نمی‌نامد، اما در عین حال نمی‌تواند زمان پایان آن را مشخص کند. وال‌استریت ژورنال پیش‌تر گزارش داده بود که او در گفت‌وگوهای خصوصی با ترامپ، احتمال تداوم درگیری با ایران تا پایان دوره دوم ریاست‌جمهوری رئیس‌جمهور آمریکا را مطرح کرده است.
در همین دوره، مقام‌های ارشد دولت تلاش داشتند اهمیت و دامنه عملیات نظامی جاری را در اظهارات عمومی کمتر جلوه دهند؛ هرچند هم‌زمان گزینه حملات بیشتر نیز در دست بررسی بود.
بر اساس گزارش وال‌استریت ژورنال، در ماه سپتامبر نشستی با حضور ونس، مارکو روبیو وزیر امور خارجه و شماری دیگر از مقام‌های ارشد در اتاق وضعیت کاخ سفید برگزار شد. محور اصلی این جلسه، بررسی نارضایتی افکار عمومی از جنگ با ایران و پیامدهای آن برای موقعیت انتخاباتی جمهوری‌خواهان بود.
در جریان این نشست، مقام‌های ارشد هشدار دادند که اعلام عمومی تداوم حملات، چه در قالب عملیات دفاعی و چه اقدامات تهاجمی، می‌تواند به موقعیت جمهوری‌خواهان در ایالت‌های دارای رقابت انتخاباتی نزدیک آسیب بزند.
به گفته منابع مطلع، حاضران در جلسه به این جمع‌بندی رسیدند که تبلیغ و اطلاع‌رسانی درباره حملات نظامی، کمکی به بهبود وضعیت انتخاباتی حزب نخواهد کرد. این ارزیابی به ترامپ نیز منتقل شد و منابع آگاه می‌گویند او با چنین رویکردی موافقت کرد.
حملات محدود آمریکا به ایران در سکوت خبری انجام شد
وال‌استریت ژورنال گزارش داده است که در هفته‌های پس از آن نشست، ارتش آمریکا حملاتی دفاعی و محدود را به‌صورت محرمانه علیه ایران انجام داد. در این عملیات، سامانه‌های پرتاب موشک و برخی تجهیزات دیگر هدف قرار گرفتند، اما از وارد شدن تلفات انسانی جلوگیری شد.
به گفته مقام‌های آمریکایی، یکی از این موارد روز دوشنبه رخ داد؛ زمانی که ایران یک موشک زمین‌به‌هوا به سمت یک جنگنده آمریکایی شلیک کرد و این هواپیما نیز در واکنش، اقدام دفاعی انجام داد.
بر اساس گزارش این روزنامه، یکی از دلایل پنهان نگه داشتن این عملیات‌ها، جلوگیری از شکل‌گیری این برداشت بود که واشنگتن قصد دارد حملات نظامی گسترده علیه ایران را از سر بگیرد.
مشاوران کاخ سفید درباره نقش هگست در ادامه جنگ اختلاف دارند
به گفته افرادی که در جریان رایزنی‌های داخلی دولت آمریکا قرار دارند، شماری از مشاوران کاخ سفید پیت هگست، وزیر دفاع، را در شکل‌گیری تصمیم ترامپ برای آغاز جنگ مقصر می‌دانند. این افراد معتقدند هگست رئیس‌جمهور را متقاعد کرده بود که درگیری با ایران، مشابه عملیات موفقیت‌آمیز بازداشت نیکلاس مادورو، رهبر برکنارشده ونزوئلا، کوتاه‌مدت خواهد بود.
بر اساس اظهارات برخی منابع، هگست در جلسات متعدد کابینه از ادامه عملیات نظامی حمایت کرده و در این زمینه بارها در برابر روبیو، ونس و دیگر مقام‌هایی قرار گرفته است که پیگیری مذاکرات صلح را ترجیح می‌دادند.
با وجود این انتقادها، مقام‌های پنتاگون و دیگر مسئولان دولت طی هفته‌های اخیر تأکید کرده‌اند که ترامپ از عملکرد وزیر دفاع رضایت دارد و برنامه‌ای برای برکناری او در نظر نگرفته است.
رئیس‌جمهور آمریکا نیز در اظهارات عمومی خود اعلام کرده که انتظار ندارد در دوره انتقالی پیش از بازپس‌گیری کنترل کنگره از سوی دموکرات‌ها در ماه ژانویه، تغییراتی در کابینه یا دیگر بخش‌های تیم دولت ایجاد شود.
ترامپ روز چهارشنبه در پاسخ به پرسش خبرنگاران درباره عملکرد هگست گفت: «او کار بسیار خوبی انجام می‌دهد.»
این حمایت در شرایطی اعلام شد که دموکرات‌ها خواستار استیضاح وزیر دفاع شده‌اند. شان پارنل، سخنگوی ارشد پنتاگون، در واکنش به این درخواست‌ها گفت هگست در برابر سیاستمدارانی که به دنبال بهره‌برداری حزبی یا آغاز تحقیقات ساختگی در شرایطی هستند که تخلفی صورت نگرفته، عقب‌نشینی نخواهد کرد و مرعوب نمی‌شود.
پارنل همچنین تأکید کرد که وزیر دفاع «صددرصد متعهد است که تا پایان دوره ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ، وزارت دفاع را هدایت کند.»
موضع ونس درباره جنگ بدون هماهنگی با کاخ سفید منتشر شد؟
هنوز مشخص نیست که ونس پیش از انتشار پیام انتقادی خود، محتوای آن را با کاخ سفید هماهنگ کرده بود یا خیر. البته هماهنگی معاون رئیس‌جمهور با دولت پیش از انتشار مطالب شخصی در شبکه‌های اجتماعی، رویه‌ای معمول به شمار نمی‌رود.
با این حال، یک مقام کاخ سفید اعلام کرده است که ترامپ پیش از انتشار پیام ونس، از محتوای آن اطلاع داشته است.
ترامپ در پاسخ به پرسشی درباره احتمال نامزدی ونس در انتخابات ریاست‌جمهوری آینده، در محل پروژه ساخت سالن رقص کاخ سفید شانه‌هایش را بالا انداخت و گفت: «شاید او نامزد نشود. نمی‌دانم چه کسی نامزد خواهد شد.»
دو راه پیش روی ترامپ؛ تشدید حملات یا خروج تدریجی از جنگ
به گفته منابع آگاه از مشورت‌های داخلی دولت، اکنون گروهی از مقام‌های دولت ترامپ را به انجام حملات نظامی تازه علیه ایران تشویق می‌کنند. پیشنهاد این گروه آن است که پس از افزایش فشار نظامی، رئیس‌جمهور در دوره انتقالی پیش از بازگشت کنترل کنگره به دموکرات‌ها، برای دستیابی به توافق صلح و خروج از جنگ اقدام کند.
در مقابل، گروه دیگری از مقام‌ها معتقدند ترامپ باید هزینه‌های واردشده را بپذیرد و عملیات نظامی را به‌تدریج پایان دهد. به گفته منابع مطلع، این اختلاف دیدگاه‌ها پس از شکست انتخاباتی جمهوری‌خواهان، شکاف‌های عمیق‌تر در دولت آمریکا بر سر نحوه ادامه جنگ را آشکار کرده است.
در همین حال، پنتاگون طی هفته‌های گذشته خود را برای احتمال ازسرگیری عملیات نظامی گسترده آماده کرده است. این وزارتخانه هزاران پوند مهمات ذخیره کرده و سامانه‌های دفاع هوایی و ناوهای بیشتری را به منطقه انتقال داده است.
وال‌استریت ژورنال پیش‌تر گزارش داده بود که سومین گروه رزمی ناو هواپیمابر و یک یگان اعزامی تفنگداران دریایی نیز در مسیر خاورمیانه قرار دارند؛ استقرار این نیروها می‌تواند بین ۹ تا ۱۰ هزار نیروی نظامی دیگر را به منطقه اضافه کند.
واکنش مقام‌های ایرانی به شکست انتخاباتی ترامپ
در سوی دیگر، مقام‌های ایرانی نتیجه انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا را به‌عنوان نشانه‌ای از شکست سیاسی ترامپ معرفی کرده‌اند.
محسن رضایی، از مقام‌های ارشد امنیتی ایران، روز چهارشنبه در پیامی در شبکه‌های اجتماعی نوشت: «ملت ایران، ترامپ را در میدان نبرد و در تنگه هرمز با شکست راهبردی مواجه کرد و در واشنگتن نیز یک شکست سیاسی به او تحمیل کرد.»
در همین زمینه، جاناتان پانیکوف، مقام ارشد پیشین اطلاعاتی آمریکا در امور خاورمیانه، درباره گزینه‌های پیش روی دولت واشنگتن گفت حفظ محاصره، ادامه اسکورت نفتکش‌ها و تلاش برای یافتن راه خروج از طریق توافق مذاکره‌شده، کم‌هزینه‌ترین مسیرهای در دسترس رئیس‌جمهور هستند.
او در ارزیابی شرایط موجود تأکید کرد: «در اینجا هیچ گزینه خوبی وجود ندارد؛ فقط گزینه بد، بدتر و بدترین وجود دارد.»
