ذخیره آب سد کرج به ۱۱۹ میلیون مترمکعب رسید؛ ورودی آب دو برابر شد

افزایش حجم آب ذخیره‌شده در سد کرج به ۱۱۹ میلیون مترمکعب، نشانه‌ای از بهبود نسبی وضعیت منابع آبی استان البرز است؛ با این حال، بارندگی‌های اخیر هنوز نتوانسته‌اند کسری بارش استان نسبت به میانگین بلندمدت را جبران کنند.

به گزارش شبکه اطلاع رسانی تدبیر و امید، در روزهای آغازین سال آبی جدید، ذخایر آبی سدهای البرز افزایش یافته و این موضوع برای استانی که سال‌ها با کمبود آب مواجه بوده، امیدوارکننده است. با وجود این، آمارها نشان می‌دهد میزان بارندگی‌ها همچنان از متوسط بلندمدت کمتر است. افزون بر این، تغییر الگوی بارش‌ها و افزایش شدت بارندگی در مدت‌زمان کوتاه، احتمال وقوع سیلاب‌های ناگهانی را افزایش داده است.

 آخرین آمار شرکت آب منطقه‌ای البرز نشان می‌دهد حجم ذخیره آب سد کرج تا ۱۱ آبان‌ماه به حدود ۱۱۹ میلیون مترمکعب رسیده است. این میزان در مقایسه با ذخیره ۱۳.۲ میلیون مترمکعبی در زمان مشابه سال گذشته، تقریباً ۹ برابر شده است. حجم آب موجود در سد طالقان نیز به ۱۵۲ میلیون مترمکعب رسیده که در مقایسه با حدود ۱۵۰ میلیون مترمکعب سال گذشته، رشد دو درصدی را نشان می‌دهد.

با این حال، افزایش ذخایر سدها به معنای برطرف شدن نگرانی‌ها درباره وضعیت منابع آبی نیست؛ چراکه بارندگی‌ها همچنان با میانگین بلندمدت فاصله دارند و مدیریت منابع آب‌های سطحی و زیرزمینی همچنان از ضرورت‌های مهم استان به شمار می‌رود.

ورودی آب سد کرج نسبت به سال گذشته دو برابر شد

محمدرضا جهانشاهی، معاون حفاظت و بهره‌برداری شرکت آب منطقه‌ای البرز، درباره وضعیت ورودی آب به سد کرج اظهار کرد: از ابتدای سال آبی جاری، یعنی اول مهرماه ۱۴۰۵، تا ۱۱ آبان‌ماه، حدود ۱۵ میلیون مترمکعب آب به این سد وارد شده است. این در حالی است که ورودی آب در مدت مشابه سال گذشته هفت میلیون مترمکعب بود؛ بنابراین میزان ورودی تقریباً دو برابر شده است.

وی درباره خروجی آب سد کرج نیز گفت: از آغاز سال آبی تاکنون حدود ۳۲ میلیون مترمکعب آب از این سد خارج شده است، در حالی که خروجی ثبت‌شده در بازه زمانی مشابه سال گذشته ۲۲ میلیون مترمکعب بود.

به گفته جهانشاهی، افزایش میزان خروجی با توجه به پیش‌بینی بارندگی‌ها و با هدف مدیریت مخزن، تنظیم ظرفیت ذخیره آب و بهره‌برداری بهینه از منابع آبی انجام شده است.

بارش‌های البرز هنوز به میانگین بلندمدت نرسیده است

با وجود افزایش آب ورودی به سدهای استان، وضعیت بارندگی‌ها همچنان نیازمند توجه است. بر اساس اعلام معاون حفاظت و بهره‌برداری شرکت آب منطقه‌ای البرز، مجموع بارش ثبت‌شده در ۴۲ روز نخست سال آبی جدید به ۳۲.۲ میلی‌متر رسیده است. این رقم در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته افزایش قابل‌توجهی دارد، اما در برابر میانگین بلندمدت ۵۶ ساله استان، یعنی ۳۳.۲ میلی‌متر، همچنان حدود سه درصد کمتر است.

جهانشاهی هشدار داد که افزایش موقت بارندگی‌ها نباید باعث برداشت نادرست از وضعیت منابع آبی شود. وی تأکید کرد که میزان بارش‌ها هنوز به متوسط آماری بلندمدت نرسیده و صرفه‌جویی و رعایت الگوی مصرف آب همچنان اهمیت اساسی دارد.

به گفته او، بارندگی‌های اخیر تا حدودی از فشار واردشده بر منابع آبی کاسته‌اند، اما نمی‌توان این اتفاق را نشانه پایان بحران آب در استان دانست.

افزایش شدت بارش‌ها و احتمال وقوع سیلاب‌های ناگهانی

در کنار کمبود منابع آبی، تغییر شیوه بارندگی‌ها نیز به یکی از مسائل مهم مدیریت آب در استان البرز تبدیل شده است. بارش شدید در بازه‌های زمانی کوتاه، به‌جای آنکه فرصت کافی برای نفوذ تدریجی آب به زمین فراهم کند، می‌تواند حجم زیادی روان‌آب ایجاد کرده و زمینه‌ساز سیلاب‌های ناگهانی شود.

جهانشاهی درباره تأثیر تغییرات اقلیمی بر الگوی بارندگی‌ها توضیح داد: در گذشته بارش‌ها شدت کمتری داشتند و در مدت طولانی‌تری ادامه پیدا می‌کردند، اما اکنون شدت بارندگی افزایش یافته و مدت وقوع آن کاهش پیدا کرده است.

وی با اشاره به میزان بارش‌های اخیر در ایستگاه‌های مختلف استان افزود: طی روزهای گذشته، در ایستگاه هواشناسی آسارا ۲۶.۵ میلی‌متر و در عظیمیه کرج ۱۸.۵ میلی‌متر بارندگی به ثبت رسیده است.

معاون حفاظت و بهره‌برداری شرکت آب منطقه‌ای البرز خاطرنشان کرد که بارش حجم زیادی از آب در مدت کوتاه، فرصت نفوذ آن به زمین را محدود می‌کند و با افزایش روان‌آب‌های سطحی، احتمال وقوع سیلاب را بالا می‌برد.

کاهش وابستگی به آب‌های زیرزمینی در دستور کار قرار گرفت

کاهش برداشت از سفره‌های زیرزمینی و افزایش بهره‌گیری از منابع آب سطحی، از محورهای اصلی مدیریت منابع آبی در استان البرز است؛ موضوعی که با توجه به سهم قابل‌توجه آبخوان‌ها در تأمین نیاز آبی استان، اهمیت ویژه‌ای دارد.

جهانشاهی درباره اقدامات پیشگیرانه برای مقابله با خطر سیلاب که از تیرماه امسال آغاز شده است، گفت: با راهبری ستاد مدیریت بحران، دستگاه‌های اجرایی استان برای کاهش خسارت‌های احتمالی ناشی از سیلاب‌های سطحی در وضعیت آمادگی قرار گرفته‌اند.

وی همچنین با اشاره به برنامه کاهش فشار بر منابع زیرزمینی افزود: استفاده از آب‌های سطحی با تمرکز بیشتری دنبال می‌شود؛ زیرا در گذشته حدود ۷۰ تا ۷۵ درصد نیاز آبی استان از منابع زیرزمینی تأمین می‌شد. اکنون هدف این است که با کاهش میزان برداشت، فرصت بیشتری برای احیای آبخوان‌ها فراهم شود.

ظرفیت ۹۷ میلیون مترمکعبی طرح‌های تغذیه مصنوعی در البرز

در کنار مدیریت سدها و استفاده از منابع آب سطحی، اجرای طرح‌های تغذیه مصنوعی و انتقال سیلاب به سمت سفره‌های زیرزمینی نیز از برنامه‌های شرکت آب منطقه‌ای البرز برای بهره‌برداری بهتر از بارندگی‌هاست.

جهانشاهی درباره عملکرد پنج حوضچه ذخیره‌ای واقع در مسیر رودخانه کرج و محدوده سیمین‌دشت اظهار کرد: ظرفیت اولیه این حوضچه‌ها حدود ۵۴ میلیون مترمکعب است، اما با در نظر گرفتن نفوذ آب هنگام آبگیری، ظرفیت تزریق و تغذیه آن‌ها به حدود ۸۵ میلیون مترمکعب افزایش پیدا می‌کند.

وی همچنین از فعالیت حوضچه‌های تغذیه مصنوعی کردان و هشتگرد با ظرفیت تقریبی ۱۲ میلیون مترمکعب خبر داد.

به گفته جهانشاهی، هم‌زمان با صدور هشدارهای هواشناسی، اقداماتی مانند پاک‌سازی حوضچه‌ها، خارج کردن مصالح ریزدانه از کف آن‌ها و شخم‌زنی بستر با هدف افزایش نفوذپذیری خاک انجام شده است. این اقدامات برای آماده‌سازی سازه‌ها به‌منظور دریافت و هدایت روان‌آب‌ها صورت گرفته‌اند.

معاون حفاظت و بهره‌برداری شرکت آب منطقه‌ای البرز در ادامه به ظرفیت شن‌چاله‌های منطقه تهراندشت اشاره کرد و گفت: این محدوده با مساحت تقریبی ۱۵ هکتار و عمق متوسط ۲۰ تا ۲۵ متر، توان قابل‌توجهی برای ذخیره سیلاب دارد. به گفته وی، در سال گذشته نیز ذخیره‌سازی آب در این محدوده تا عمق ۴۰ متر انجام شده است.

لایروبی ۱۴۰ کیلومتر از مسیر رودخانه‌های استان برای مقابله با سیلاب

در کنار ایجاد ظرفیت‌های ذخیره‌سازی و اجرای طرح‌های تغذیه مصنوعی، پاک‌سازی و ایمن‌سازی مسیر رودخانه‌ها و آبراهه‌ها نیز برای کاهش خسارات احتمالی سیلاب در دستور کار قرار گرفته است.

جهانشاهی درباره اقدامات انجام‌شده در این زمینه گفت: شرکت آب منطقه‌ای البرز تاکنون حدود ۱۴۰ کیلومتر از سرشاخه‌ها و مسیر رودخانه‌های استان را لایروبی کرده است.

وی اضافه کرد: اداره راهداری نیز عملیات تنقیه و خارج کردن رسوبات از کالورت‌ها را بر عهده داشته و شهرداری‌ها مسئول پاک‌سازی آبراهه‌های داخل محدوده شهری بوده‌اند.

به گفته وی، در محدوده درازرود در شمال کرج نیز عملیات لایروبی و ساماندهی مسیر انجام شده است. هدف از این اقدامات، هدایت آب‌های بالادست از مناطق محمودآباد و سیاهکلاهان و مسیر بزرگراه شهید سلیمانی و پیشگیری از آب‌گرفتگی در محدوده رجایی‌شهر بوده است.

افزایش ذخایر سدها به معنای رفع نگرانی‌های آبی نیست

مجموع آمارها و اقداماتی که از سوی مسئولان اعلام شده، نشان می‌دهد استان البرز با دو مسئله مرتبط روبه‌روست. از یک سو، افزایش ورودی آب به سدها و بهبود نسبی ذخایر، شرایط مناسب‌تری برای مدیریت منابع فراهم کرده است؛ از سوی دیگر، پایین‌تر بودن میزان بارندگی از میانگین بلندمدت، فشار بر سفره‌های زیرزمینی و تغییر الگوی بارش‌ها همچنان ضرورت مدیریت مصرف و آمادگی در برابر سیلاب را یادآوری می‌کند.

بنابراین، افزایش موقت بارندگی‌ها و ذخیره آب سدها نباید موجب کاهش توجه به صرفه‌جویی شود. مقابله با تنش آبی صرفاً با اتکا به بارش‌های فصلی امکان‌پذیر نیست و به مدیریت مستمر منابع، حفاظت از آبخوان‌ها و استفاده اصولی از ظرفیت آب‌های سطحی نیاز دارد.

جهانشاهی نیز با اشاره به نقش مردم در مدیریت منابع آبی تأکید کرد: مشارکت شهروندان در صرفه‌جویی و رعایت الگوی مصرف، پشتوانه مهمی برای اقدامات دستگاه‌های اجرایی در مدیریت شرایط موجود است.