عراقچی: حمله دوباره به ایران تکرار تجربه‌ای شکست‌خورده است | نظم امنیتی منطقه تغییر کرده؛ باید به آینده پس از جنگ اندیشید
وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران با تأکید بر اینکه تحولات نظامی اخیر، معادلات امنیتی منطقه را دگرگون کرده است، گفت در صورت وجود عقلانیت، طرف‌های مقابل بار دیگر حمله نظامی به ایران را آزمایش نخواهند کرد. عباس عراقچی همچنین بر ضرورت شکل‌گیری ساختار امنیتی مستقل در منطقه، بدون حضور و مداخله نیروهای خارجی، تأکید کرد.
به گزارش شبکه اطلاع رسانی تدبیر و امید، سید عباس عراقچی در مراسم افتتاح مرکز اسناد و موزه شهید سید کمال خرازی، نشست تخصصی «نقش شهید سید کمال خرازی در اجماع‌سازی سیاست خارجی» و بازگشایی کتابخانه تخصصی وزارت امور خارجه، با اشاره به ویژگی‌های شخصیتی و حرفه‌ای شهید خرازی، او را دیپلماتی انقلابی دانست که ضمن پایبندی به آرمان‌های انقلاب اسلامی، بر عقلانیت، گفت‌وگو و مشورت تکیه داشت.
عراقچی: شهید خرازی نماد پیوند عقلانیت دیپلماتیک و آرمان‌های انقلاب بود
وزیر امور خارجه با بیان اینکه عقلانیت از شاخصه‌های برجسته شهید سید کمال خرازی به شمار می‌رفت، اظهار کرد: او شخصیتی اهل اندیشه، تفکر، مشورت و گفت‌وگو بود و دیپلماسی و مذاکره جایگاه مهمی در رویکردش داشت.
عراقچی افزود که شهید خرازی با اعتقاد قلبی به آرمان‌های انقلاب اسلامی وفادار بود و حمایت از جریان مقاومت و مسئله فلسطین را نیز دنبال می‌کرد.
وی با تأکید بر شایستگی عنوان «دیپلمات انقلابی» برای شهید خرازی توضیح داد که او در کنار پایبندی به اصول و قواعد دیپلماتیک، از عقلانیت حرفه‌ای برخوردار بود و ارزش‌های انقلابی خود را نیز حفظ می‌کرد.
بازخوانی دیدگاه شهید خرازی درباره صلح و همکاری میان کشورهای منطقه
عراقچی با اشاره به آخرین حضور خود در یکی از سخنرانی‌های شهید خرازی گفت که این دیدار به همایش گفت‌وگوهای ایرانی ـ عربی در اردیبهشت سال گذشته، حدود یک ماه پیش از حمله آمریکا و اسرائیل به ایران در دوحه، بازمی‌گردد.
به گفته وزیر امور خارجه، موضوع آن نشست، تحولات منطقه‌ای و روابط ایران با کشورهای عربی بود. عراقچی در ادامه، بخش‌هایی از سخنان شهید خرازی در آن همایش را بازخوانی کرد.
شهید خرازی در آن سخنرانی بر این نکته تأکید کرده بود که توسعه و پیشرفت منطقه، پیش از هر چیز به تعهد مشترک کشورهای آن به صلح و ثبات نیاز دارد. از نگاه او، آینده منطقه باید به دست کشورهای همان منطقه و بر پایه احترام متقابل، برابری حاکمیتی و مسئولیت‌پذیری مشترک شکل بگیرد.
در این دیدگاه، امنیت جمعی پدیده‌ای وارداتی نیست و باید با تکیه بر ظرفیت‌های داخلی منطقه و بدون دخالت خارجی تأمین شود. شهید خرازی همچنین حمایت ایران از ایجاد سازوکارهای فراگیر و پایدار برای گفت‌وگو میان کشورهای منطقه را مورد تأکید قرار داده و دیپلماسی فعال و حل مسالمت‌آمیز اختلافات را از اصول سیاست خارجی کشور دانسته بود.
عراقچی با نقل مضمون این سخنان افزود که شهید خرازی، کشورهای همسایه را نه رقیب، بلکه شرکای اصلی ایران برای ساختن آینده‌ای همراه با صلح می‌دانست و بر آمادگی جمهوری اسلامی ایران برای مذاکره‌های دوجانبه و چندجانبه با هدف افزایش شفافیت، تقویت اعتماد و کاهش سوءتفاهم‌ها تأکید داشت.
عراقچی: سیاست منطقه‌ای ایران پس از جنگ‌های اخیر تغییر نکرده است
وزیر امور خارجه با اشاره به گذشت حدود یک سال و نیم از بیان این دیدگاه‌ها و وقوع دو جنگ بزرگ در منطقه و تداوم برخی درگیری‌ها گفت که اصول سیاست منطقه‌ای ایران همچنان بر همان مبانی استوار است.
وی تصریح کرد که جمهوری اسلامی ایران همچنان خواهان برقراری صلح و ثبات درون‌زا در منطقه است؛ امنیتی که مسئولیت تأمین آن بر عهده کشورهای منطقه باشد و به مداخله بازیگران خارجی وابستگی نداشته باشد.
عراقچی در ادامه، جنگ‌های اخیر و به‌ویژه جنگ رمضان را نقطه عطفی در تاریخ منطقه توصیف کرد و گفت این تحولات، ساختارهای امنیتی پیشین را دستخوش تغییرات گسترده کرده است و شرایط منطقه دیگر به وضعیت گذشته بازنخواهد گشت.
او با اشاره به ساختارهای امنیتی برخی کشورهای منطقه که بر حضور و حمایت نظامی خارجی متکی بودند، مدعی شد این الگوها کارآمدی خود را از دست داده‌اند و پایگاه‌های آمریکا نتوانسته‌اند امنیت مورد انتظار را برای کشورهای میزبان فراهم کنند.
به گفته عراقچی، این پایگاه‌ها نه‌تنها امنیت به همراه نداشته‌اند، بلکه به عاملی برای افزایش ناامنی تبدیل شده‌اند.
نقش پایگاه‌های نظامی آمریکا در تحولات اخیر از نگاه وزیر خارجه
رئیس دستگاه دیپلماسی ایران با بیان اینکه پایگاه‌های نظامی آمریکا در حمله به جمهوری اسلامی ایران مشارکت داشته‌اند، اظهار کرد که این اقدامات با واکنش ایران مواجه شده است.
عراقچی تأکید کرد که حضور نظامی خارجی در منطقه، برخلاف ادعاهای مطرح‌شده درباره تأمین امنیت، می‌تواند زمینه‌ساز ناامنی باشد؛ موضوعی که به گفته او، اکنون در بحث‌های منطقه‌ای مورد توجه قرار گرفته است.
وی همچنین با انتقاد از عملکرد رژیم صهیونیستی، این رژیم را عامل بی‌ثباتی و جنگ‌طلبی در منطقه خواند و مدعی شد که اقدامات آن همواره در جهت تشدید درگیری‌ها و تضعیف کشورهای منطقه بوده است.
حمایت ایران از ابتکارهای منطقه‌ای برای تأمین امنیت مستقل
عراقچی با اشاره به تغییر نگاه کشورهای منطقه به موضوع امنیت گفت که ایران از اقداماتی که با هدف تقویت توان کشورهای منطقه برای تأمین امنیت خود و کاهش وابستگی به قدرت‌های خارجی انجام شود، حمایت می‌کند.
او افزود کشورهایی که به دنبال ایجاد ترتیبات امنیتی از طریق همکاری و توافق‌های مشترک هستند، مسیر مناسبی را آغاز کرده‌اند؛ هرچند برای تحقق این هدف، برخی ابهامات و نگرانی‌ها نیز باید بررسی و برطرف شود.
وزیر امور خارجه با تأکید بر ضرورت حرکت منطقه به سمت کاهش حضور نیروهای خارجی تا حد صفر، مدعی شد که این نیروها با هدف تأمین منافع خود و حفاظت از اسرائیل در منطقه حضور یافته‌اند و ادامه فعالیت آنها به افزایش ناامنی منجر می‌شود.
عراقچی همچنین با اشاره به عملکرد نظامی آمریکا در جنگ اخیر گفت که این کشور نه در حفاظت از اسرائیل، نه در تأمین امنیت کشورهای میزبان پایگاه‌های خود و نه در محافظت از نیروهایش، به اهداف مورد انتظار دست نیافته است.
وی در ادامه، به آمارهای منتسب به پنتاگون و نهادهای مرتبط اشاره کرد و مدعی شد تقریباً تمامی پایگاه‌های آمریکا در منطقه آسیب دیده یا از بین رفته‌اند. به گفته عراقچی، صدها ساختمان در این پایگاه‌ها تخریب شده و آمریکا بیش از ۸۰ فروند هواپیما و جنگنده را در جریان جنگ از دست داده است که به ادعای او، بخش عمده این تلفات در حملات موشکی ایران به هواگردهای مستقر روی زمین رخ داده است.
تأکید تهران بر پایان درگیری‌ها در تمامی جبهه‌ها
وزیر امور خارجه با تکرار اصول مطرح‌شده از سوی شهید خرازی پیش از جنگ و در جریان دو جنگ گذشته گفت که سیاست اصولی ایران، استقرار امنیت در منطقه به دست کشورهای منطقه و بدون اتکا به نیروهای نظامی خارجی است.
وی اعلام کرد که جمهوری اسلامی ایران برای همکاری و گفت‌وگو با هدف تحقق این رویکرد آمادگی دارد.
عراقچی با اشاره به سیاست همسایگی ایران اظهار کرد که همزیستی مسالمت‌آمیز با کشورهای همسایه، مبنای روابط منطقه‌ای تهران است و کشورهای منطقه ناگزیرند برای تأمین امنیت مشترک خود به راهکاری مورد توافق برسند.
به گفته وی، چنین راهکاری باید با مشارکت همه کشورهای منطقه و بدون دخالت نیروهای خارجی تدوین شود.
وزیر امور خارجه در ادامه با تأکید بر پیوستگی مسائل امنیتی منطقه گفت نمی‌توان در بخشی از منطقه شاهد جنگ و درگیری بود و در عین حال، انتظار داشت سایر بخش‌ها از صلح و آرامش برخوردار باشند.
عراقچی افزود که ایران در تمامی مذاکرات انجام‌شده با طرف آمریکایی، چه از طریق پاکستان و چه با میانجی‌گری قطر و دیگر طرف‌های مورد اعتماد، بر ضرورت پایان جنگ در تمام جبهه‌ها تأکید کرده است.
عراقچی: شرایط تنگه هرمز پس از جنگ ۴۰روزه مانند گذشته نخواهد بود
وزیر امور خارجه با اشاره به تغییرات بنیادین و راهبردی منطقه گفت که همه کشورها باید واقعیت‌های جدید را بپذیرند؛ زیرا وضعیت منطقه، از جمله شرایط تنگه هرمز، دیگر مانند دوران پیش از جنگ ۴۰روزه نخواهد بود.
وی توضیح داد که تنگه هرمز طی دهه‌های گذشته باز بوده و ایران و عمان، به‌عنوان دو کشور ساحلی این گذرگاه راهبردی، مانعی برای تردد کشتی‌ها ایجاد نکرده‌اند. به گفته عراقچی، این دو کشور علاوه بر فراهم‌کردن شرایط عبورومرور، در زمینه تأمین امنیت و ایمنی دریانوردی و حفاظت از محیط زیست نیز نقش داشته‌اند.
او با بیان اینکه جنگ اخیر شرایط پیشین را تغییر داده است، تأکید کرد که مسیرهای عبور از تنگه هرمز و نحوه مدیریت آن در آینده با گذشته یکسان نخواهد بود.
عراقچی همچنین از انجام مذاکرات با عمان درباره ترتیبات مربوط به تنگه هرمز خبر داد و گفت این گفت‌وگوها در آینده نیز ادامه پیدا خواهد کرد.
هشدار عراقچی درباره تکرار حمله نظامی به ایران
وزیر امور خارجه در بخش دیگری از سخنانش، با اشاره به گمانه‌زنی‌ها درباره احتمال وقوع جنگی دیگر، گفت تمرکز او بر شرایط پس از جنگ و چگونگی شکل‌گیری آینده منطقه است.
وی تأکید کرد که چه جنگ دیگری رخ دهد و چه ندهد، اصول سیاست خارجی ایران تغییری نخواهد کرد.
عراقچی اظهار داشت که اگر عقلانیت حاکم باشد، طرف‌های مقابل بار دیگر حمله نظامی به ایران و مردم آن را در دستور کار قرار نخواهند داد؛ زیرا به گفته او، آنها دو بار این مسیر را آزموده‌اند و نتایج آن را مشاهده کرده‌اند.
او افزود که تکرار چنین اقدامی نیز نتیجه‌ای متفاوت از گذشته در پی نخواهد داشت و از این رو، باید توجه اصلی به ترتیبات پس از جنگ و برقراری صلح و ثبات معطوف شود.
آمادگی ایران برای همکاری با کشورهای حوزه خلیج فارس
رئیس دستگاه دیپلماسی با تأکید دوباره بر ضرورت همزیستی کشورهای منطقه در شرایط صلح و بدون دخالت خارجی گفت این رویکرد، از نگاه ایران، تنها مسیر دستیابی به امنیت و ثبات پایدار است.
عراقچی اعلام کرد که تهران برای همکاری با تمامی کشورهای منطقه، به‌ویژه کشورهای حوزه خلیج فارس، آمادگی دارد و این سیاست همچنان در دستور کار جمهوری اسلامی ایران قرار دارد.
وی همچنین از تداوم ارتباط ایران با کشورهای منطقه خلیج فارس خبر داد و گفت تهران تلاش می‌کند از طریق گفت‌وگو به رویکردی مشترک درباره ساختار امنیتی آینده منطقه دست پیدا کند.
روایت عراقچی از نقش شهید خرازی در مذاکرات هسته‌ای و سیاست خارجی
وزیر امور خارجه در بخش دیگری از این مراسم و در نشست تخصصی «نقش شهید سید کمال خرازی در اجماع‌سازی سیاست خارجی»، به ارتباط خود با شهید خرازی در واپسین روزهای زندگی او اشاره کرد.
عراقچی گفت پیش از شهادت خرازی، در یک تماس تلفنی با او گفت‌وگو کرده بود. در آن زمان، مذاکرات مرتبط با جنگ در جریان بود و شهید خرازی توصیه‌هایی را مطرح کرده و از او خواسته بود گزارشی را که پیش‌تر در مقطعی مشخص تهیه شده بود، دوباره مطالعه کند.
به گفته عراقچی، شهید خرازی تا آخرین لحظات زندگی خود، مسائل کشور و منافع ایران را دنبال می‌کرد.
وزیر امور خارجه در ادامه با اشاره به مذاکراتی که در نهایت به توافق هسته‌ای برجام منتهی شد، توضیح داد که او و مجید تخت‌روانچی در دوران فعالیت به‌عنوان معاونان وزیر امور خارجه، به‌طور منظم و ماهانه گزارش مذاکرات را به شهید خرازی ارائه می‌کردند و او در جریان جزئیات این روند قرار داشت.
عراقچی با اشاره به رویکرد ملی شهید خرازی گفت او از مذاکرات هسته‌ای در دولت‌های حسن روحانی و ابراهیم رئیسی حمایت می‌کرد و در عین حال، نکاتی را نیز با هدف اصلاح روندها مطرح می‌ساخت. به گفته وزیر امور خارجه، ارتباط مستمر با شهید خرازی در دوران دولت مسعود پزشکیان نیز ادامه داشت.
تلاش‌های شهید خرازی برای توسعه روابط ایران با کشورهای عربی
عراقچی با اشاره به فعالیت‌های شهید خرازی در حوزه روابط منطقه‌ای اظهار کرد که او طی سال‌های اخیر نقش مهمی در بهبود مناسبات ایران با کشورهای عربی ایفا کرده و برای تقویت این روابط تلاش‌های ویژه‌ای انجام داده بود.
وی در همین زمینه به آخرین سفر شهید خرازی به سوریه اشاره کرد و گفت او پس از بازگشت از این سفر، دیدگاه‌ها و هشدارهایی را درباره شرایط سوریه مطرح کرده بود که به گفته عراقچی، بخش قابل توجهی از آنها بعدها تحقق یافت.
وزیر امور خارجه همچنین با اشاره به توجه شهید خرازی به مسائل ملی، جهان اسلام و تحولات منطقه‌ای، بخشی از فعالیت‌های علمی او را تشریح کرد.
عراقچی شهید خرازی را از چهره‌های پیشگام علوم شناختی در ایران دانست و گفت او علاوه بر فعالیت‌های علمی، کتاب‌هایی را نیز در این حوزه ترجمه کرده بود.
به گفته وزیر امور خارجه، شهید خرازی در دوران فعالیت خود در شورای راهبردی روابط خارجی، زمان و انرژی زیادی را به بررسی موضوعات علمی و گسترش ارتباط دانشگاه‌ها و مراکز علمی ایران با مؤسسات خارجی اختصاص می‌داد.
عراقچی در پایان به گزارشی درباره موانع ارتباط علمی دانشگاه‌های ایران با مراکز علمی خارج از کشور اشاره کرد و گفت پس از تهیه این گزارش، رهبر شهید انقلاب دستورهای مهمی را برای پیگیری این موضوع صادر کردند.
وی در جمع‌بندی ویژگی‌های حرفه‌ای و شخصیتی شهید خرازی تأکید کرد که او در هر حوزه‌ای که امکان خدمت به کشور را می‌دید، با جدیت وارد عمل می‌شد و برای پیشبرد امور وقت و انرژی صرف می‌کرد.
