عارف در اجلاس شانگهای: ایران دفاع مشروع را حق خود می‌داند و صلح را بر تقابل ترجیح می‌دهد
معاون اول رئیس‌جمهوری با اشاره به جنگ ۴۰ روزه علیه ایران تأکید کرد که جمهوری اسلامی بر اساس ماده ۵۱ منشور سازمان ملل متحد از حق ذاتی خود برای دفاع مشروع استفاده کرده و در عین حال، با ترجیح صلح بر رویارویی، مخالفت خود را با جنگ و بی‌ثباتی نشان داده است.
به گزارش شبکه اطلاع رسانی تدبیر و امید، محمدرضا عارف در نشست گسترده شورای نخست‌وزیران کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای، با اشاره به تحولات منطقه‌ای و بین‌المللی، اقدامات ایالات متحده آمریکا و رژیم صهیونیستی را ناقض اصول حقوق بین‌الملل و منشور ملل متحد دانست و نسبت به پیامدهای آن برای صلح و امنیت جهانی هشدار داد.
عارف همچنین بر ضرورت گسترش همکاری‌های اقتصادی میان کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای تأکید کرد و حمایت ایران را از تقویت همکاری بخش‌های خصوصی، فعالیت‌های شورای تجاری و کنسرسیوم بین‌بانکی این سازمان اعلام کرد. به گفته وی، افزایش نقش اجرایی این نهادها می‌تواند به تقویت همکاری‌های عملی میان اعضا کمک کند.
متن کامل سخنان معاون اول رئیس‌جمهوری در اجلاس شانگهای
محمدرضا عارف در نشست گسترده شورای نخست‌وزیران کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای سخنان خود را با قدردانی از میزبانی تاجیکستان آغاز کرد و گفت:
«جناب آقای قاهر رسول‌زاده، نخست‌وزیر محترم جمهوری تاجیکستان
رؤسای هیئت‌ها و نخست‌وزیران محترم
خانم‌ها و آقایان
در ابتدا خرسندی خود را از حضور در نشست شورای نخست‌وزیران سازمان همکاری شانگهای ابراز می‌کنم. از جناب‌عالی و دولت جمهوری تاجیکستان به‌دلیل برگزاری شایسته این نشست مهم در شهر زیبای دوشنبه قدردانی می‌کنم.
این نشست علاوه بر فرصتی برای بررسی دستاوردهای اقتصادی و سازمانی، زمینه‌ای برای تبادل نظر درباره ارتقای فعالیت‌های سازمان در شرایط متحول کنونی جهان فراهم می‌آورد.
نظام بین‌الملل در دوره‌ای پرتنش قرار گرفته و با تهدیدهای بی‌سابقه ناشی از یکجانبه‌گرایی و برتری‌طلبی شمار محدودی از کشورها روبه‌روست. منطقه ما و جهان طی دو سال گذشته شاهد چالش‌های گسترده‌ای بوده‌اند که از جمله آنها می‌توان به نقض آشکار و بی‌سابقه بنیادی‌ترین ارزش‌های انسانی، اصول حقوق بین‌الملل و منشور ملل متحد از سوی ایالات متحده آمریکا و رژیم صهیونیستی اشاره کرد؛ اقداماتی که صلح و امنیت و دستاوردهای جامعه جهانی در دهه‌های گذشته را با تهدیدی جدی مواجه کرده است.
همان‌طور که آگاه هستید، جمهوری اسلامی ایران در فوریه سال جاری بار دیگر هدف تجاوز نظامی آشکار ایالات متحده آمریکا و رژیم صهیونیستی قرار گرفت. این اقدام، نقض صریح منشور ملل متحد، اصل منع استفاده از زور و حاکمیت ملی یک کشور مستقل بود. در شرایطی که ایران مسیر گفت‌وگو و دیپلماسی را انتخاب کرده و مذاکرات برای حل اختلافات ادامه داشت، به‌جای پیگیری راهکار دیپلماتیک، حمله‌ای نظامی و غیرقانونی صورت گرفت.
در نخستین روز این تجاوز، رهبر معظم انقلاب اسلامی به همراه اعضای خانواده خود به شهادت رسیدند. همچنین مهاجمان مدرسه‌ای را در شهر میناب هدف قرار دادند که در نتیجه آن، ۱۶۸ نفر از دانش‌آموزان بی‌گناه، کارکنان مدرسه و خانواده دانش‌آموزان جان خود را از دست دادند. در همان روز، ورزشگاهی در شهر لامرد استان فارس نیز هدف بمب‌های ممنوعه قرار گرفت؛ حمله‌ای که دختران و پسران نوجوان مشغول ورزش را هدف قرار داد.
رویدادهای چهل روز تجاوز نظامی علیه ایران، صرفاً به حمله علیه جمهوری اسلامی محدود نبود، بلکه بنیان‌های نظم حقوقی بین‌المللی و اصل برابری حاکمیتی کشورها را نیز هدف قرار داد. حمله به زیرساخت‌های غیرنظامی، مراکز آموزشی و دانشگاهی، مراکز درمانی، تأسیسات اقتصادی و تأسیسات هسته‌ای صلح‌آمیز تحت نظارت آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، رویه‌ای خطرناک ایجاد می‌کند که در صورت محکوم نشدن از سوی جامعه جهانی، می‌تواند امنیت همه کشورها را تحت تأثیر قرار دهد.
جمهوری اسلامی ایران بر اساس ماده ۵۱ منشور ملل متحد از حق ذاتی خود برای دفاع مشروع استفاده کرد و هم‌زمان بار دیگر نشان داد که به‌دنبال جنگ و بی‌ثباتی نیست و همواره صلح را بر رویارویی ترجیح می‌دهد.
قدردانی ایران از مواضع کشورهای عضو شانگهای
عالی‌جنابان
در اینجا لازم می‌دانم از کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای به‌خاطر مواضع سازنده و حمایتگرانه آنها در قبال تجاوزها و حملات علیه جمهوری اسلامی ایران تشکر کنم.
در پی این تجاوزهای نظامی، اکنون با شرایط تازه‌ای روبه‌رو هستیم. اختلال در امنیت اقتصادی و برهم خوردن روند تجارت، انرژی، حمل‌ونقل، نظام‌های پرداخت و زنجیره‌های تأمین در یک کشور، می‌تواند پیامدهای خود را به سراسر منطقه و حتی اقتصاد جهانی گسترش دهد.
تبدیل ظرفیت‌های سازمان شانگهای به همکاری‌های عملی
خانم‌ها و آقایان
سازمان همکاری شانگهای اکنون به یکی از واقعیت‌های مهم و انکارناپذیر در معادلات منطقه‌ای و بین‌المللی تبدیل شده است. پرسش اصلی این است که چگونه می‌توان ظرفیت‌های گسترده این سازمان را از سطح امکانات همکاری به دستاوردهای ملموس و عملی تبدیل کرد.
این سازمان با اتکا به توانمندی‌های کشورهای عضو و مشارکت شرکا و ناظران، قابلیت آن را دارد که به یکی از کانون‌های مؤثر همکاری در حوزه‌های اقتصادی، امنیتی و توسعه پایدار در جهان تبدیل شود. تحقق این هدف، مستلزم همکاری‌های عملی، فراگیر و نتیجه‌محور است.
در مواجهه با بحران‌های منطقه‌ای و جهانی، باید بر گسترش همکاری‌ها، افزایش پیوندها، تنوع‌بخشی و تقویت تاب‌آوری تمرکز کنیم.
کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای از فرصت‌های قابل‌توجهی در زمینه‌های اقتصاد، تجارت، انرژی، حمل‌ونقل، فناوری، علم، فرهنگ و همکاری‌های بشردوستانه برخوردارند. اکنون باید این ظرفیت‌ها را به طرح‌های مشترک، سرمایه‌گذاری‌های بیشتر، گسترش تجارت و بهبود ملموس رفاه مردم کشورهای عضو تبدیل کنیم.
جمهوری اسلامی ایران آمادگی دارد برای تحقق اهداف توسعه‌ای سازمان همکاری شانگهای، نقشی فعال بر عهده بگیرد و در پیشبرد برنامه‌ها و ابتکارهای اقتصادی، مالی و زیرساختی مشارکت کند.
حمایت تهران از توسعه همکاری‌های پولی و بانکی
حضار گرامی
جمهوری اسلامی ایران از افزایش استفاده از پول‌های ملی در مبادلات تجاری میان کشورهای عضو، اتصال زیرساخت‌های بانکی، گسترش سامانه‌های پیام‌رسان مالی ملی و ایجاد سازوکارهای جدید تسویه حمایت می‌کند.
تأسیس بانک توسعه سازمان همکاری شانگهای می‌تواند نقطه عطفی در این مسیر باشد. با توجه به پیشرفت مذاکرات مربوط به ایجاد این بانک، پیشنهاد می‌کنیم روند کار از مرحله گفت‌وگو فراتر رفته و به طراحی سازوکارهای اجرایی نزدیک شود.
همچنین ضروری است ابزارهای بیمه صادراتی و پوشش ریسک سرمایه‌گذاری توسعه یابد تا بخش خصوصی بتواند با اطمینان بیشتری در پروژه‌های مشترک سازمان مشارکت کند.
جمهوری اسلامی ایران ضمن تأکید بر ضرورت تقویت ارتباط میان بخش‌های خصوصی کشورهای عضو، از فعالیت‌های شورای تجاری و کنسرسیوم بین‌بانکی سازمان همکاری شانگهای پشتیبانی می‌کند. این دو نهاد می‌توانند نقش مهمی در گسترش فعالیت‌های اجرایی سازمان داشته باشند و لازم است کارکردهای عملیاتی آنها بیش از پیش تقویت شود.
ایران آمادگی دارد ظرفیت‌ها و تجربیات خود را در چارچوب این دو نهاد برای پیشبرد همکاری‌های مشترک به کار گیرد.
کنسرسیوم بین‌بانکی سازمان نیز می‌تواند با توسعه همکاری میان بانک‌های کشورهای عضو و شرکای گفت‌وگو، گسترش سازوکارهای مستقل پرداخت و افزایش استفاده از پول‌های ملی، به کاهش ریسک‌های مالی و ارتقای تاب‌آوری اقتصادی کمک کند.
ما از دستاوردهای نشست شورای کنسرسیوم بین‌بانکی سازمان همکاری شانگهای در ژوئیه ۲۰۲۶ در چولپون‌آتا استقبال می‌کنیم. این نشست با امضای راهبرد توسعه کنسرسیوم برای سال‌های ۲۰۲۷ تا ۲۰۳۱ و تصویب نقشه راه تأمین مالی پایدار و اجتماعی همراه بود.
جمهوری اسلامی ایران، بانک کشاورزی را برای عضویت در این کنسرسیوم پیشنهاد کرده است. فرایند بررسی این درخواست همچنان ادامه دارد و امیدواریم عضویت این بانک در کوتاه‌ترین زمان ممکن نهایی شود.
تأکید ایران بر همگرایی و توسعه پایدار منطقه‌ای
عالی‌جنابان
سازمان همکاری شانگهای در مرحله‌ای مهم از تاریخ خود قرار گرفته است و بیش از هر زمان دیگری به رویکردی نو، ساختاری چابک و همکاری‌هایی فراگیر نیاز دارد. باید از ظرفیت‌های گسترده این سازمان در حوزه‌های اقتصادی، فرهنگی، فناورانه و انسانی برای دستیابی به توسعه پایدار و امنیت مشترک منطقه‌ای بهره بگیریم.
جمهوری اسلامی ایران آمادگی دارد در چارچوب برنامه‌های مصوب، در کنار سایر اعضا و شرکای سازمان برای تحقق اهداف مشترک در زمینه رشد اقتصادی، تبادلات فرهنگی و نوآوری‌های فناورانه همکاری کند.
امیدوارم دستاوردهای این نشست، گام دیگری در جهت افزایش اعتماد متقابل، تقویت توسعه پایدار و گسترش همگرایی میان ملت‌های عضو سازمان همکاری شانگهای، شرکای آن و کشورهای پیرامونی باشد.
اطمینان داریم که با تکیه بر ظرفیت‌های گسترده کشورهای عضو و شرکای گفت‌وگو و با رعایت احترام متقابل، چندجانبه‌گرایی و همکاری برابر، می‌توان سازمان همکاری شانگهای را به یکی از مؤثرترین مراکز همکاری اقتصادی و توسعه پایدار در جهان تبدیل کرد.
در پایان، بار دیگر از میزبانی شایسته جمهوری تاجیکستان و تلاش‌های این کشور در دوره ریاست بر سازمان صمیمانه تشکر می‌کنم و برای دولت و ملت دوست و برادر تاجیکستان، سربلندی، رفاه و توسعه پایدار آرزو دارم. همچنین برای جمهوری ازبکستان در دوره ریاست دوره‌ای خود بر سازمان همکاری شانگهای آرزوی موفقیت می‌کنم.»
