سخنگوی وزارت خارجه: پرونده هسته‌ای در دیدار وزیران خارجه ایران و روسیه در تهران بررسی شد
سخنگوی وزارت امور خارجه با تأکید بر پایبندی تهران به منافع و امنیت ملی، اعلام کرد که جمهوری اسلامی ایران در عمل نشان داده است هیچ حمله‌ای را بدون پاسخ نمی‌گذارد. اسماعیل بقائی همچنین در تشریح اهداف سفر وزیر امور خارجه روسیه به تهران، روابط دو کشور، وضعیت گذرگاه‌های مرزی ایران و پاکستان و تحولات منطقه‌ای، بر استفاده از ظرفیت دیپلماسی برای جلوگیری از تشدید تنش‌ها تأکید کرد.
به گزارش شبکه اطلاع رسانی تدبیر و امید، اسماعیل بقائی در نشست خبری با حضور خبرنگاران رسانه‌های داخلی و خارجی، در ابتدای سخنان خود یاد و خاطره شهیدان افسانه عقیلا و نصرت افتخاری، از شهدای حوادث تروریستی اخیر در سیستان و بلوچستان، را گرامی داشت.
وی با اشاره به رایزنی‌های دیپلماتیک انجام‌شده طی دو هفته گذشته، از جمله سفرهای رئیس‌جمهور، به تشریح مواضع ایران درباره تحولات منطقه پرداخت و گفت: جنایت‌های رژیم صهیونیستی در فلسطین همچنان ادامه دارد و نسل‌کشی در غزه متوقف نشده است. به گفته وی، اشغال فلسطین و توسعه‌طلبی رژیم صهیونیستی با حمایت آمریکا، عامل اصلی مشکلات منطقه به شمار می‌رود.
سخنگوی وزارت امور خارجه همچنین با اشاره به برگزاری نشست سالانه سازمان همکاری اسلامی در بغداد و حضور سیدعباس عراقچی در این اجلاس اظهار کرد: این سازمان اساساً با هدف دفاع از فلسطین شکل گرفت و نشست اخیر نیز از همین منظر اهمیت داشت.
بقائی: ایران از مواضع اصولی خود در موضوع هسته‌ای عقب‌نشینی نکرده است
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به پرسشی درباره اهداف سفر سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه، به تهران و گمانه‌زنی‌ها درباره طرح موضوع غنی‌سازی و مواد غنی‌شده ایران در این سفر، تأکید کرد که جمهوری اسلامی ایران از مواضع اصولی خود در حوزه هسته‌ای عدول نکرده است.
بقائی گفت: مواضع اصولی ایران بر پایه منافع ملی کشور اتخاذ شده‌اند و دلیلی برای عبور از آنها وجود ندارد. سفر لاوروف نیز در چارچوب رایزنی‌های مستمر میان تهران و مسکو انجام شد و از مدت‌ها قبل در برنامه روابط دو کشور قرار داشت.
وی با اشاره به سطح مطلوب مناسبات ایران و روسیه در حوزه‌های مختلف افزود: در این دیدار، موضوعات مرتبط با منافع ملی دو کشور مورد بررسی قرار گرفت. مسائل منطقه‌ای، تحولات قفقاز و اوکراین، وضعیت خلیج فارس و تنگه هرمز از جمله محورهای گفت‌وگو بودند و موضوع هسته‌ای نیز طبیعتاً در میان مباحث مطرح‌شده قرار داشت.
سخنگوی دستگاه دیپلماسی تصریح کرد: گمانه‌زنی‌هایی که پیش از این سفر درباره بررسی جزئیات موضوع هسته‌ای مطرح شده بود، صحت نداشت. ایران اساساً وارد مذاکره هسته‌ای با آمریکا نشده بود که بخواهد جزئیات چنین مذاکراتی را با طرف‌های دیگر در میان بگذارد.
بقائی با اشاره به نقش روسیه در مذاکرات برجام خاطرنشان کرد که مسکو همواره بر آمادگی خود برای کمک به کاهش تنش‌ها تأکید کرده و تهران نیز از این رویکرد قدردانی کرده است.
راه‌اندازی طرح «از سخنگو بپرس» برای دریافت پرسش‌های مردمی
در جریان این نشست خبری، ابتکار جدید وزارت امور خارجه برای مشارکت مستقیم مردم در جلسات سخنگویی معرفی شد.
بر اساس اعلام مرکز دیپلماسی عمومی وزارت امور خارجه، طرح «از سخنگو بپرس» در پیام‌رسان روبیکا راه‌اندازی شده است تا شهروندان پرسش‌های خود را برای سخنگوی دستگاه دیپلماسی ارسال کنند. پرسش‌هایی که بیشترین تکرار را داشته باشند، در نشست‌های خبری مطرح خواهند شد.
بقائی در پاسخ به یکی از پرسش‌های مردمی درباره چرایی مذاکره با آمریکا با وجود سابقه نقض تعهدات این کشور و همچنین مسیرهای مورد پیگیری وزارت امور خارجه برای پایان دادن به جنگ و برقراری آرامش در منطقه، گفت: اصرار ما بر هیچ موضوعی جز تأمین منافع ملی ایران نیست. اولویت اصلی، حفاظت از منافع و امنیت ملی کشور است و دغدغه ما ایران است؛ چه در عرصه دیپلماسی و چه در حوزه دفاع.
وی با اشاره به سابقه نقض تعهدات آمریکا، از جمله در دو سال اخیر و از سال ۲۰۱۸ تاکنون، اظهار کرد: تجربه بدعهدی‌های واشنگتن روشن است، اما دستگاه دیپلماسی نمی‌تواند صرفاً به دلیل تجربه‌های تلخ گذشته از انجام مسئولیت‌های خود چشم‌پوشی کند. ما موظفیم برای تأمین منافع ملی از همه ابزارهای موجود بهره بگیریم.
سخنگوی وزارت امور خارجه دیپلماسی را بخشی از فرایند دفاع و مبارزه برای احقاق حقوق ملت ایران دانست و گفت: باید میان میدان جنگ و عرصه دیپلماسی تفاوت قائل شد. اگر در پیگیری مسیر دیپلماتیک کوتاهی کنیم، افکار عمومی ممکن است این برداشت را داشته باشد که برای جلوگیری از جنگ تلاش کافی صورت نگرفته است. بنابراین، حتی اگر احتمال اندکی وجود داشته باشد که دیپلماسی بتواند مانع افزایش تنش‌ها شود، باید این مسیر را دنبال کنیم.
بقائی در ادامه برای تبیین نگاه ایرانیان به موضوع صلح و جنگ، ابیاتی از سعدی را قرائت کرد و گفت این اشعار بازتاب‌دهنده حکمت، فرهنگ و خرد ایرانی در مواجهه با این دو مقوله است.
بقائی: پاسخ ایران به هر حمله، متناسب با اقدام طرف مقابل خواهد بود
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به پرسشی درباره ادعاهای مطرح‌شده مبنی بر اینکه آمریکا قصد حمله به کوه‌کلنگ را دارد و ایران نباید واکنشی نشان دهد، گفت: آیا منطقی است که طرف مقابل حمله کند و ایران سکوت کند و پاسخی ندهد؟
وی با اشاره به مواضع پیشین رهبر شهید درباره پایان یافتن دوران «بزن‌ودررو» اظهار کرد: اگر آن زمان این موضع اعلام شده بود، طی دو سال گذشته در عمل نشان دادیم که هیچ ضربه‌ای را بدون پاسخ نمی‌گذاریم.
بقائی تأکید کرد: اگر پاسخ ایران از ضربه طرف مقابل شدیدتر نباشد، دست‌کم به همان اندازه خواهد بود. از این رو، ادعاهایی که درباره خودداری ایران از پاسخ‌گویی مطرح می‌شوند، چیزی بیش از گمانه‌زنی نیستند.
پیگیری تهران و اسلام‌آباد برای بازگشایی گذرگاه‌های مرزی
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به پرسش ایسنا درباره ادامه بسته ماندن گذرگاه‌های مرزی ایران و پاکستان، با وجود اعلام موقت و فنی بودن این وضعیت از سوی دو طرف، توضیح داد که تهران در حال پیگیری موضوع از مسیرهای دیپلماتیک است.
این پرسش با اشاره به روابط نزدیک سیاسی ایران و پاکستان، نقش اسلام‌آباد در میانجی‌گری مذاکرات و ابهام‌های مطرح‌شده درباره علت توقف فعالیت گذرگاه‌ها مطرح شد. خبرنگار ایسنا همچنین درباره احتمال طرح این موضوع در گفت‌وگوهای مقامات ایرانی با عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، سؤال کرد.
بقائی در پاسخ گفت: بهتر است از قضاوت درباره نیت طرف مقابل خودداری کنیم. توضیحی که طرف پاکستانی به ما ارائه کرده، وجود برخی مشکلات فنی و اقدام برای برطرف کردن آنهاست. البته صادرات ایران ادامه دارد و توقف ایجادشده از سوی طرف پاکستانی صورت گرفته است.
وی با توصیف روابط تهران و اسلام‌آباد به‌عنوان مناسباتی ممتاز افزود: هر دو کشور برای حفظ و گسترش روابط دوستانه خود اراده جدی دارند و توسعه همکاری‌های سیاسی و تجاری به سود دو ملت است. رهبران دو کشور نیز بر تقویت این مناسبات تأکید دارند.
سخنگوی وزارت امور خارجه خاطرنشان کرد: مقام‌های پاکستانی از ابتدا اعلام کرده‌اند که برخی مشکلات و به‌روزرسانی‌های فنی باید انجام شود. ما نیز از طریق تماس‌های تلفنی این موضوع را دنبال می‌کنیم و در صورت سفر مقام‌های پاکستان به ایران یا سفر طرف ایرانی به اسلام‌آباد، حل این مسئله در اولویت پیگیری‌ها قرار خواهد داشت.
شرط ایران برای حفظ روابط دوستانه با کشورهای حاشیه خلیج فارس
بقائی در واکنش به ادعاهای مطرح‌شده علیه ایران در بیانیه پایانی نشست شورای همکاری خلیج فارس در منامه، از مقام‌های کشورهای منطقه خواست در بیان مواضع خود با تأمل بیشتری عمل کنند.
وی گفت: ایران تجربه تلخی را پشت سر گذاشته است و تکرار ادعاهایی که نه نشانه حسن‌نیت هستند و نه با اصول حسن همجواری سازگاری دارند، به تقویت اعتماد میان تهران و کشورهای منطقه کمکی نمی‌کند. جمهوری اسلامی ایران در برابر اتفاقات اخیر با بزرگواری رفتار کرده است.
سخنگوی وزارت امور خارجه با اشاره به استفاده از قلمرو و امکانات برخی کشورهای منطقه در حملات علیه ایران اظهار کرد: طرف مهاجم، یعنی آمریکا، در بالاترین سطوح به نقش برخی کشورهای حاشیه خلیج فارس در تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران اشاره کرده است.
وی افزود: معرفی اقدامات دفاعی ایران علیه پایگاه‌ها و امکاناتی که برای حمله به کشورمان استفاده می‌شدند، تحت عنوان «تجاوز نظامی ایران»، واقعیت آنچه رخ داده را تغییر نمی‌دهد.
بقائی تأکید کرد: ایران خواهان روابط مبتنی بر حسن همجواری با کشورهای حاشیه خلیج فارس است، اما این روابط مستلزم آن است که خاک و امکانات این کشورها برای حمله به یک کشور همسایه مسلمان مورد استفاده قرار نگیرد.
تأکید بر ایجاد سازوکار امنیتی منطقه‌ای بدون دخالت قدرت‌های خارجی
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به پرسشی درباره پیشنهاد روسیه برای مشارکت کشورهای منطقه و حتی شورای امنیت در تأمین امنیت خلیج فارس و تنگه هرمز گفت که بخشی از مباحث مطرح‌شده در رسانه‌ها به‌صورت ناقص بازتاب یافته است.
بقائی توضیح داد: پیشنهاد مورد اشاره در چارچوب طرح‌هایی برای تأمین امنیت جمعی و درون‌زای منطقه‌ای از سوی ایران، روسیه و چین مطرح شده و مسکو پیگیری این موضوع را دنبال می‌کند. روسیه پیش‌تر نیز پیشنهادهایی برای تقویت سازوکارهای امنیت جمعی در منطقه ارائه کرده بود.
وی با تأکید بر ضرورت اتکای کشورهای منطقه به ظرفیت‌های خود برای تأمین امنیت افزود: بازیگرانی که نشان داده‌اند توجهی به امنیت واقعی کشورهای منطقه ندارند و اولویتشان حمایت از طرف متجاوز و توسعه‌طلب است، نمی‌توانند مبنای قابل اتکایی برای امنیت منطقه باشند.
به گفته بقائی، تحقق امنیت پایدار مستلزم آغاز فرایند اعتمادسازی میان کشورهای منطقه و شکل‌گیری سازوکاری قابل اعتماد، بدون فشار و اعمال نفوذ قدرت‌های خارجی است.
وی ادامه داد: اگر کشورهای منطقه در ایجاد سازوکار امنیتی مشترک جدی هستند، باید در گام نخست مانع استفاده طرف‌های خارج از منطقه از قلمرو خود برای تهدید یا حمله به کشورهای دیگر شوند. احترام به حاکمیت و تمامیت ارضی کشورها از اصول اساسی حسن همجواری است.
سخنگوی وزارت امور خارجه خاطرنشان کرد: در شرایطی که کشوری میزبان طرفی باشد که از خاک و پایگاه‌های نظامی آن برای حمله به کشور دیگری استفاده می‌کند، نمی‌توان به‌سادگی از رعایت اصول حسن همجواری سخن گفت.
مخالفت ایران با قطعنامه مربوط به عربستان و یمن در سازمان همکاری اسلامی
بقائی در پاسخ به پرسشی درباره موضع ایران در قبال قطعنامه سازمان همکاری اسلامی با عنوان همبستگی با عربستان سعودی در برابر حملات حوثی‌های یمن، گفت که باید میان این قطعنامه و بیانیه بغداد تفاوت قائل شد.
وی توضیح داد: مهم‌ترین خروجی نشست شورای وزیران سازمان همکاری اسلامی، بیانیه پایانی است که معمولاً با اجماع تصویب می‌شود. حدود یک تا دو ساعت پیش از تصویب بیانیه، تأکید کردیم که نباید موضوعاتی در متن گنجانده شوند که به اختلاف میان کشورهای اسلامی دامن بزنند؛ مسئله یمن مشخصاً از جمله این موارد بود.
سخنگوی وزارت امور خارجه افزود: برچسب‌زنی به بخشی از جامعه اسلامی در یک نشست اسلامی، با فلسفه تأسیس سازمان همکاری اسلامی و هدف تقویت وحدت و انسجام میان کشورهای مسلمان سازگار نیست. ایران بارها بر این موضوع تأکید کرده و در نهایت نیز مانع درج دو بند مشخص درباره یمن در متن بیانیه شد؛ بندهایی که از نظر تهران با مصالح امت اسلامی همخوانی نداشتند.
بقائی با تأکید بر ضرورت حل‌وفصل مسئله یمن از طریق گفت‌وگو و مصالحه میان عربستان و یمن گفت: مردم یمن بیش از یک دهه تحت محاصره‌ای غیرقانونی و غیرانسانی قرار داشته‌اند و نمی‌توان این مسئله را با توسل به زور و استفاده از توان نظامی حل کرد.
وی درباره قطعنامه مورد اشاره نیز اظهار کرد: ایران مخالفت خود را اعلام کرد، زیرا محتوای آن را در راستای منافع امت اسلامی نمی‌دانست. افزون بر این، رویه‌ها و آیین کار سازمان همکاری اسلامی در فرایند طرح و بررسی آن رعایت نشده بود؛ در حالی که چنین موضوعاتی باید پیش از نشست مورد بحث قرار گیرند، این قطعنامه در روز دوم و در جریان جلسه مطرح شد.
بقائی ادامه داد: انتظار می‌رفت قطعنامه با اجماع تصویب شود، اما این امر امکان‌پذیر نبود. از نظر ایران، با توجه به رعایت نشدن آیین‌نامه سازمان همکاری اسلامی، این قطعنامه را نمی‌توان مصوبه سازمان تلقی کرد.
بقائی: بازتاب دادن موضع قطر درباره حملات ایران جای گله‌مندی ندارد
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به پرسشی درباره موضع قطر در قبال اقدامات دفاعی ایران علیه پایگاه‌های آمریکایی و انتقاد دوحه از آنچه «گزینشی عمل کردن» تهران خوانده شده است، گفت که روابط ایران و قطر در سطح مناسبی قرار دارد.
بقائی اظهار کرد: گزینش مواضع نیز می‌تواند نشانه حسن‌نیت باشد. ما اقدام نادرستی انجام ندادیم که موضعی را که مقام‌های قطری به‌صراحت بیان کرده بودند، برجسته کردیم.
وی افزود: قطر در یک سند رسمی اعلام کرده بود که اقدامات دفاعی ایران صرفاً پایگاه‌ها و اهداف نظامی آمریکا را هدف قرار داده است. به گفته بقائی، باید از بیان چنین موضعی استقبال کرد؛ زیرا ایران به‌جای برجسته کردن اتهام‌های نادرست، یک اظهارنظر صریح و منطبق با واقعیت را بازتاب داده است.
سخنگوی وزارت امور خارجه در پایان تأکید کرد که از نظر تهران، بازنشر این موضع رسمی قطر دلیلی برای گلایه‌مندی نیست.
