آیا تسلا رودستر راکت مجوز تردد در خیابان‌های عمومی را دریافت می‌کند؟
نمایش تسلا رودستر در مراسم اخیر این شرکت، با حرکات نمایشی و جهش خودرو در هوا توجه زیادی را به خود جلب کرد؛ اما همچنان یک پرسش اساسی درباره این محصول مطرح است: آیا خودرویی با قابلیت پرش و استفاده از پیشران‌های پرقدرت می‌تواند مجوز تردد در خیابان‌های عمومی را دریافت کند؟
به گزارش شبکه اطلاع رسانی تدبیر و امید به نقل از زومیت، تسلا در مراسم پاییزی خود در مجموعه اسپیس‌ایکس در واکو ایالت تگزاس، نمایشی متفاوت از رودستر جدید ارائه داد. این خودرو با کمک سامانه مکش هوا از یک رمپ وارونه بالا رفت، از انتهای آن به هوا پرتاب شد، چرخشی انجام داد و با استفاده از پیشران‌های خود فرود آمد. در جریان این نمایش، رودستر از روی چند خودروی تسلا، از جمله یک کامیون تسلا سمی، عبور کرد.
با وجود اجرای موفق این نمایش، مسئله قانونی بودن استفاده از چنین خودرویی در جاده‌های عمومی همچنان روشن نیست.
پاسخ مبهم ایلان ماسک درباره مجوز تردد رودستر
ایلان ماسک در این مراسم دو بار درباره امکان قانونی تردد رودستر در خیابان‌ها مورد پرسش قرار گرفت، اما پاسخ روشنی ارائه نکرد. او ابتدا گفت رودستر خودرویی واقعی خواهد بود که می‌توان آن را در جاده‌ها راند؛ با این حال، بلافاصله افزود که از قانونی بودن آن در تمام حوزه‌های قضایی اطمینان ندارد.
ماسک در پاسخ به پرسش مستقیم یکی از حاضران نیز گفت: «بستگی به خیابان شما دارد.»
این اظهارات در حالی مطرح شده است که تسلا برای نسخه جدید رودستر امکان پیش‌پرداخت تا سقف ۲۵۰ هزار دلار را در نظر گرفته و زمان تحویل آن را سال ۲۰۲۸ اعلام کرده است. بنابراین، وضعیت تأییدیه‌های قانونی این خودرو همچنان یکی از ابهام‌های مهم پیرامون عرضه آن محسوب می‌شود.
سه نسخه رودستر و تفاوت در قابلیت‌های حرکتی
تسلا رودستر جدید را در سه پیکربندی Performance، Thrust و Rocket عرضه می‌کند. تفاوت میان این مدل‌ها تنها به عملکرد فنی محدود نیست و قابلیت استفاده از آن‌ها در جاده‌های عمومی نیز به تجهیزات هر نسخه بستگی دارد.
نسخه Performance؛ نزدیک‌ترین مدل به خودروی جاده‌ای
تسلا مدل Performance را در وب‌سایت خود خودرویی آماده برای جاده معرفی کرده است. این نسخه دو صندلی دارد و به سامانه چندحالته فن مکش مجهز شده، اما از پیشران‌های جتی استفاده نمی‌کند.
نبود پیشران‌های جتی در این مدل، مسیر دریافت تأییدیه‌های قانونی و شماره شناسایی خودرو (VIN) را در مقایسه با نسخه‌های پیشرفته‌تر ساده‌تر می‌کند.
نسخه Thrust؛ شتاب‌گیری با پیشران‌های گاز سرد
در مدل Thrust، پیشران‌های گاز سرد در قسمت عقب خودرو تعبیه شده‌اند. به گفته تسلا، این سامانه می‌تواند خودرو را در کمتر از یک ثانیه به سرعت ۹۷ کیلومتر بر ساعت برساند.
پیشران‌های این نسخه برای ایجاد نیروی رانش به سمت عقب و افزایش شتاب طراحی شده‌اند، نه برای بلند کردن خودرو از سطح زمین. تسلا نیز این مدل را «آماده برای پیست» معرفی کرده است، نه خودرویی آماده تردد در جاده‌های عمومی.
نسخه Rocket؛ مدلی با قابلیت حرکت در هوا
نسخه Rocket پیشرفته‌ترین پیکربندی رودستر از نظر قابلیت‌های حرکتی است و تنها مدلی به شمار می‌رود که امکان پرواز برای آن در نظر گرفته شده است.
این نسخه به پیشران‌هایی در اطراف بدنه مجهز است که برای حرکت رو به جلو، بالا رفتن و چرخش جانبی به کار می‌روند. برخلاف دو مدل دیگر، Rocket تنها یک صندلی دارد.
تسلا در صفحه رزرو این نسخه به‌صراحت اعلام کرده است که Rocket برای استفاده در جاده تأیید نشده است. خرید آن نیز تنها از طریق دعوت امکان‌پذیر خواهد بود و تاکنون قیمت مشخصی برای این مدل اعلام نشده است.
موانع قانونی رودستر در مقررات ایمنی خودرو
اداره ملی ایمنی ترافیک بزرگراه‌های آمریکا (NHTSA) خودروها را بر اساس استانداردهای فدرال ایمنی وسایل نقلیه موتوری ارزیابی می‌کند. این مقررات موضوعاتی مانند مقاومت سازه در تصادف، حفاظت از سرنشینان و تجهیزات روشنایی را در بر می‌گیرند.
با این حال، چارچوب کنونی مقررات خودرو برای وسایلی طراحی نشده است که قرار باشد از سطح زمین بلند شوند یا در هوا حرکت کنند. قابلیت‌هایی مانند چرخش جانبی رودستر در نمایش واکو، پرسش‌هایی فراتر از آزمون‌های معمول تصادف ایجاد می‌کند؛ زیرا چنین حرکاتی در دسته‌بندی متعارف خودروهای جاده‌ای پیش‌بینی نشده‌اند.
در جریان مراسم رونمایی نیز ماسک اذعان کرد که رودستر لزوماً خودرویی با تمرکز حداکثری بر ایمنی نیست. این اظهارنظر در شرایطی بیان شد که دست‌کم نسخه Performance به‌عنوان مدلی آماده برای جاده معرفی شده است.
موضوع دیگری که درباره این خودرو مطرح شده، نبود آینه‌های جانبی در طراحی ظاهری آن است؛ مسئله‌ای که پیش‌تر در ارتباط با خودروی سایبرکب تسلا نیز توجه NHTSA را جلب کرده بود. نبود آینه‌های جانبی می‌تواند به‌تنهایی پرسش‌هایی درباره انطباق خودرو با الزامات قانونی ایجاد کند؛ آن هم پیش از بررسی مقررات مربوط به پیشران‌ها.
چرا پای سازمان هوانوردی آمریکا به میان می‌آید؟
اگر یک وسیله نقلیه بتواند از زمین بلند شود و برای مدتی در هوا، از جمله در جهت جانبی، حرکت کنترل‌شده داشته باشد، موضوع از حوزه مقررات خودرو فراتر می‌رود و ممکن است در قلمرو نظارتی اداره فدرال هوانوردی آمریکا (FAA) قرار بگیرد.
راجر کانر، مسئول بخش پرواز عمودی در موزه ملی هوا و فضای اسمیتسونین، پیش از برگزاری مراسم تسلا در گفت‌وگو با شبکه CNN به تفاوت‌های بنیادی میان طراحی خودرو و هواپیما اشاره کرده بود.
او توضیح داد که هواپیماها باید تا حد زیادی سبک باشند، در حالی که خودروهای زمینی به سپر، مناطق جذب ضربه و تجهیزات محافظتی نیاز دارند. از دیدگاه کانر، ترکیب این دو مجموعه الزامات می‌تواند وسیله‌ای ایجاد کند که نه از نظر عملکرد پروازی و نه از نظر ایمنی جاده‌ای، به استانداردهای مطلوب هر دو حوزه نرسد.
تفاوت میان جهش نمایشی و پرواز پایدار
کانر درباره نمایش رودستر در واکو نیز تأکید کرد که آنچه مشاهده شد، پروازی پایدار نبود، بلکه بیشتر به یک جهش شباهت داشت.
این تمایز از نظر مقررات اهمیت دارد؛ زیرا اگر نسخه Rocket صرفاً برای مدت کوتاهی از زمین جدا شود، ممکن است وضعیت نظارتی آن با یک وسیله پرنده دارای قابلیت پرواز پایدار متفاوت باشد. با این حال، نمایش ارائه‌شده به‌تنهایی اثبات نمی‌کند که خودرو توانایی پرواز کنترل‌شده و تکرارپذیر دارد؛ قابلیتی که برای ارزیابی و صدور گواهی هوانوردی اهمیت خواهد داشت.
سامانه فن مکش؛ گزینه‌ای با مسیر قانونی روشن‌تر
در میان فناوری‌های به‌کاررفته در رودستر، سامانه چندحالته فن مکش از نظر امکان استفاده در جاده‌های عمومی وضعیت متفاوتی دارد. این فناوری برخلاف پیشران‌های جتی، برای بلند کردن خودرو به‌عنوان یک وسیله پرنده طراحی نشده است.
لارس موراوی، مدیر مهندسی خودروی تسلا، اعلام کرده است که سامانه فن می‌تواند نیروی رو به پایین تا دو برابر شتاب گرانش، معادل ۲ جی، ایجاد کند. این نیرو به خودرو اجازه می‌دهد با استفاده از مکش، روی سطح یک رمپ وارونه باقی بماند.
تسلا این فناوری را صرفاً ابزاری برای نمایش‌های نمایشی معرفی نمی‌کند؛ بلکه آن را عاملی برای افزایش چسبندگی خودرو به سطح جاده و بهبود عملکرد در پیچ‌ها می‌داند. این سامانه قرار است در هر سه نسخه رودستر، از جمله مدل Performance، به‌صورت استاندارد وجود داشته باشد.
از آنجا که فن مکش با پیشران‌های پروازی تفاوت دارد، استفاده از آن لزوماً همان مسائل مرتبط با حریم هوایی و مقررات وسایل پرنده را ایجاد نمی‌کند. این فناوری از نظر عملکرد به سامانه‌های آیرودینامیکی فعال نزدیک‌تر است.
بر همین اساس، نسخه‌ای از رودستر که تنها به سامانه فن مکش متکی باشد و از پیشران‌های پروازی استفاده نکند، مسیر روشن‌تری برای دریافت تأییدیه‌های لازم و عرضه به‌عنوان خودروی تولیدی خواهد داشت.
آیا رودستر راکت می‌تواند در خیابان تردد کند؟
در شرایط فعلی، نمی‌توان دریافت مجوز تردد عمومی برای نسخه Rocket را قطعی دانست. تسلا هنوز تأییدیه جاده‌ای این مدل را اعلام نکرده و قابلیت‌های پروازی آن نیز پرسش‌های جداگانه‌ای درباره مقررات خودرو و هوانوردی ایجاد می‌کند.
در مقابل، نسخه Performance که فاقد پیشران‌های جتی است، از نظر ساختار فنی به خودروهای متعارف جاده‌ای نزدیک‌تر است؛ هرچند قانونی بودن تردد آن نیز به رعایت استانداردهای ایمنی و دریافت مجوزهای لازم بستگی دارد.
