جزئیات طرح نظامی مصر برای حمایت از عربستان؛ اعزام نیرو با مأموریت دفاعی و پدافندی

منابع نظامی مصر از احتمال اعزام نیروهای بیشتر به عربستان سعودی در روزهای آینده خبر داده‌اند و تأکید کرده‌اند که مأموریت این نیروها بر دفاع از خاک عربستان، پشتیبانی لجستیکی و هماهنگی سامانه‌های پدافند هوایی متمرکز خواهد بود. به گفته این منابع، نیروهای مصری در عملیات‌های تهاجمی علیه یمن مشارکت نخواهند کرد.

به گزارش شبکه اطلاع رسانی تدبیر و امید، مصر که از زمان آغاز جنگ ائتلاف تحت رهبری عربستان علیه یمن در سال ۲۰۱۵ از ورود مستقیم به درگیری‌های زمینی خودداری کرده بود، طی روزهای اخیر موضع متفاوتی در قبال حمایت نظامی از ریاض اتخاذ کرده است. در همین چارچوب، مقام‌های مصری از جمله عبدالفتاح السیسی، رئیس‌جمهور این کشور، آمادگی قاهره را برای ارائه کمک‌های نظامی به عربستان اعلام کرده‌اند.

تمدید سپرده‌های سعودی و تغییر رویکرد نظامی قاهره

به روایت تسنیم، منابع آگاه، تغییر رویکرد مصر را با تمدید سپرده‌های عربستان سعودی در بانک مرکزی این کشور مرتبط دانسته‌اند. مصر طی سال‌های گذشته با مشکلات مالی جدی روبه‌رو بوده و حمایت‌های مالی ریاض از جمله منابع مهم پشتیبانی اقتصادی از قاهره به شمار می‌رود.

 پس از اعلام تمدید سپرده‌های عربستان در بانک مرکزی مصر، قاهره به سمت اعزام رسمی و علنی نیروهای نظامی به عربستان برای مشارکت در مأموریت‌های مرتبط با حفاظت از خاک این کشور حرکت کرده است.

این اقدام در صورت اجرا، نخستین گام از این نوع از زمان آغاز جنگ ائتلاف سعودی علیه یمن در سال ۲۰۱۵ خواهد بود. مصر در ابتدای آن جنگ تأکید کرده بود که ارتش این کشور صرفاً برای دفاع از مصر وارد جنگ می‌شود. مشارکت قاهره در ائتلاف سعودی نیز عمدتاً به مأموریت‌های دریایی در تنگه باب‌المندب محدود بود.

موافقت شورای دفاع ملی با ارائه حمایت‌های لازم به عربستان

 شورای دفاع ملی مصر روز گذشته در نشستی در کاخ ریاست‌جمهوری، با حضور رئیس پارلمان، نخست‌وزیر و شماری از مقام‌های نظامی، ارائه «تمام اشکال لازم و ممکن حمایت برای محافظت از امنیت، ثبات و تمامیت ارضی عربستان» را تصویب کرد.

از آنجا که بر اساس قانون اساسی مصر، تصمیم‌های شورای دفاع ملی درباره عملیات نظامی به تأیید پارلمان نیاز دارد، السیسی خواستار تشکیل جلسه اضطراری مجلس شد.

منابع پارلمانی مصر به روزنامه الاخبار گفته‌اند که انتظار می‌رود نمایندگان در جلسه روز بعد، دستورالعمل‌های رئیس‌جمهور را بررسی و تصویب کنند. مذاکرات مربوط به این موضوع که از روز گذشته آغاز شده، قرار است طی سه روز و از طریق نشست‌های عمومی و جلسات کمیته‌های تخصصی ادامه یابد تا تصمیم نهایی در چارچوب قوانین و الزامات قانون اساسی اتخاذ شود.

السیسی پیش‌تر، هم‌زمان با درخواست تشکیل جلسه پارلمان، اعلام کرده بود که مصر برای دفاع از عربستان هر اقدام لازم را انجام خواهد داد. او در عین حال تأکید کرده بود که نیروهای مصری قصد آغاز جنگ یا حمله به هیچ طرفی را ندارند و مأموریت احتمالی آن‌ها ماهیتی دفاعی خواهد داشت. اجرای چنین تصمیمی نیز مستلزم طی شدن مراحل قانونی و کسب تأیید پارلمان است.

مأموریت نیروهای مصری؛ پدافند هوایی و حفاظت از مراکز حساس

منابع نظامی مصر به روزنامه الاخبار گفته‌اند که شماری از نیروهای این کشور هفته‌ها پیش به عربستان سفر کرده بودند، اما تحولات سریع میدانی و ارزیابی‌های تازه درباره نیازهای دفاعی ریاض، ضرورت اعزام نیروهای بیشتر را مطرح کرده است.

به گفته این منابع، بررسی نیاز عربستان به تسلیحات دفاعی و تقویت ظرفیت‌های حفاظتی این کشور، از جمله عواملی بوده که تصمیم برای اعلام رسمی این مأموریت و دریافت مجوز پارلمان را در مقطع کنونی در پی داشته است.

بر اساس توضیحات منابع نظامی، همکاری دو کشور در مرحله جدید بر هماهنگی سامانه‌های پدافند هوایی و تأمین پشتیبانی لجستیکی متمرکز خواهد بود. حفاظت از برخی مراکز و تأسیسات حیاتی در داخل خاک عربستان نیز از دیگر محورهای این همکاری عنوان شده است.

این منابع تأکید کرده‌اند که تصمیم یادشده بر اساس دستورالعمل‌های مشخص السیسی اتخاذ شده است؛ دستورالعمل‌هایی که رئیس‌جمهور مصر پیش از آغاز روند قانونی، با مقام‌های ارشد نظامی در میان گذاشته بود.

نگرانی از گسترش درگیری و افزایش هزینه‌های نظامی مصر

به گزارش منابع آگاه، مقام‌های مصری از احتمال بروز مخالفت‌های داخلی با اعزام نیرو آگاه هستند. بخشی از نگرانی‌ها به احتمال گرفتار شدن ارتش مصر در جنگی فرسایشی و تحمیل هزینه‌های نظامی بیشتر مربوط می‌شود. همچنین برخی جریان‌ها با اعزام نیرو به عربستان مخالفت کرده‌اند و این موضوع را با تجربه مشارکت کشورهای عربی در عملیات آزادسازی کویت پس از حمله عراق در اوایل دهه ۱۹۹۰ مقایسه می‌کنند.

در همین حال، مقام‌های مصری درباره راهکارهای جلوگیری از گسترش دامنه عملیات نظامی در حال رایزنی هستند. منابع نظامی می‌گویند حمایت مورد نظر قاهره در شرایط کنونی با نقش این کشور در جنگ یمن از سال ۲۰۱۵ تفاوت دارد؛ زیرا این بار احتمال استقرار علنی نیروهایی مطرح است که ممکن است در صورت لزوم در مأموریت‌های میدانی حضور پیدا کنند.

این منابع یادآور شده‌اند که در ماه‌های ابتدایی جنگ یمن، نیروهای مصری برای مدتی در امارات متحده عربی و کویت مستقر بودند، اما نقش آن‌ها عمدتاً به هماهنگی اطلاعاتی و حضور نظامی محدود، دور از مناطق هدف، اختصاص داشت.

با وجود تغییر در شکل حمایت نظامی مصر، منابع یادشده تصریح کرده‌اند که نیروهای این کشور در مرحله جدید نیز در عملیات‌های تهاجمی علیه یمن شرکت نخواهند کرد و فعالیت آن‌ها به مأموریت‌های دفاعی در خاک عربستان محدود خواهد بود.

بر همین اساس، پیش‌بینی شده است که نخستین گروه از نیروهای مصری ظرف چند روز آینده و پس از تکمیل مراحل قانونی، وارد عربستان شوند.

رایزنی قاهره و ریاض برای محدود نگه داشتن دامنه عملیات

در حالی که مقام‌های مصری اعلام کرده‌اند حمایت از عربستان در پاسخ به درخواست‌های سلمان بن عبدالعزیز، پادشاه این کشور، و محمد بن سلمان، ولیعهد او، صورت می‌گیرد، نگرانی‌ها درباره احتمال گسترش درگیری همچنان در محافل رسمی مصر مطرح است.

بر اساس گزارش منابع نظامی، ارزیابی برخی مقام‌های مصری این است که اعلام حضور نیروهای این کشور در مناطق مشخص برای حفاظت از عربستان، بدون ورود به درگیری مستقیم، می‌تواند برای تحقق اهداف دفاعی کافی باشد. این منابع همچنین پیش‌بینی کرده‌اند که استقرار واقعی نیروها ممکن است به تثبیت شرایط کمک کند.

درخواست شیخ الازهر برای میانجیگری و توقف درگیری‌ها

در میانه تحولات نظامی و سیاسی منطقه، احمد الطیب، شیخ الازهر، خواستار تشکیل کمیته‌ای متشکل از شخصیت‌های مورد اعتماد و صاحب‌نظر کشورهای عربی و اسلامی برای میانجیگری میان طرف‌های درگیر شد.

او از این کمیته خواست بدون تأخیر برای پایان دادن به درگیری‌ها و کاهش اختلافات میان طرف‌ها اقدام کند. شیخ الازهر همچنین بر ضرورت توقف کامل خصومت‌ها و اولویت دادن به گفت‌وگو و اتخاذ رویکردی مبتنی بر خردورزی تأکید کرد.

اختلاف مصر و امارات بر سر ارتباط حمایت نظامی با سپرده‌های سعودی

در کنار تحولات مرتبط با روابط قاهره و ریاض، گزارش‌ها از بروز نارضایتی میان مصر و امارات متحده عربی حکایت دارند. بر اساس این گزارش، مقام‌های مصری و اماراتی روز گذشته تماس‌هایی برقرار کردند که طی آن قاهره اعتراض خود را به تلاش‌های رسانه‌ای برای مرتبط کردن تصمیم السیسی درباره حمایت از عربستان با تمدید سپرده‌های سعودی در بانک مرکزی مصر اعلام کرد.

حجم این سپرده‌ها بیش از پنج میلیارد دلار عنوان شده است. مقام‌های مصری، انتشار چنین مطالبی در رسانه‌های مورد حمایت امارات، به‌ویژه در شرایط کنونی، را برای روابط دوجانبه زیان‌بار دانسته‌اند.

این تماس‌ها در شرایطی انجام شده که قاهره، نزدیکی به ریاض را به دلیل تحولات شاخ آفریقا و وضعیت کشورهای همسایه، همسو با منافع خود ارزیابی می‌کند. بر اساس گزارش منتشرشده، مقام‌های مصری معتقدند برخی سیاست‌های ابوظبی در این مناطق با منافع مصر همخوانی ندارد.

محاسبات راهبردی مصر درباره سودان و اتیوپی

منابع نظامی آگاه مصر به نقل از مقام‌های این کشور اعلام کرده‌اند که همکاری با عربستان برای عبور از شرایط دشوار کنونی می‌تواند زمینه حمایت بیشتر ریاض از مواضع قاهره در مسائل منطقه‌ای را فراهم کند.

به گفته این منابع، سودان و اتیوپی از جمله موضوعاتی هستند که مصر انتظار دارد در چارچوب روابط نزدیک‌تر با عربستان، از پشتیبانی این کشور برخوردار شوند.