ایندیپندنت: تداوم بحران در تنگه هرمز، اقتصاد جهان را با تهدیدی جدی روبه‌رو می‌کند
روزنامه ایندیپندنت در گزارشی با اشاره به دورتر شدن چشم‌انداز برقراری صلح در خاورمیانه نوشت که قیمت نفت همچنان در سطوح بالا قرار دارد و به اعتقاد کارشناسان، ادامه جنگ و اختلال در مسیرهای انتقال انرژی، اقتصاد جهانی را در وضعیتی ناپایدار و پرمخاطره قرار داده است.
به گزارش شبکه اطلاع رسانی تدبیر و امید، ایندیپندنت نوشت: زمانی که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، و بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر رژیم صهیونیستی، در ۲۸ فوریه جنگ علیه ایران را آغاز کردند، ظاهراً انتظار داشتند عملیات نظامی در مدتی کوتاه به نتیجه برسد. بر اساس این گزارش، برنامه مورد نظر آنان آغاز یک عملیات محدود، سرنگونی حکومت ایران ظرف دو هفته و اعلام سریع پیروزی بود.
با این حال، با نزدیک شدن درگیری‌ها به هشتمین ماه، شرایط به مرحله‌ای نگران‌کننده رسیده است. مذاکرات همچنان در وضعیت بن‌بست قرار دارد و بهای نفت نیز در بیشتر مواقع بالاتر از ۱۰۰ دلار برای هر بشکه باقی مانده است؛ سطحی که در گذشته موجب نگرانی شدید بازارها می‌شد، اما اکنون واکنش کمتری برمی‌انگیزد.
ایندیپندنت در حالی از بن‌بست مذاکرات سخن می‌گوید که سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، روز گذشته در پنجاه‌ودومین نشست شورای وزیران امور خارجه سازمان همکاری اسلامی در بغداد، بر اهمیت ادامه گفت‌وگوها تأکید کرد.
عراقچی در این نشست گفت باز نگه داشتن مسیر مذاکره نشانه ضعف نیست، بلکه مسئولیتی بر عهده طرف‌هاست. وی با اشاره به اصول منشور سازمان همکاری اسلامی و منشور سازمان ملل متحد، بر ضرورت رعایت برابری حاکمیتی کشورها، احترام به تمامیت ارضی، خودداری از مداخله در امور داخلی دیگر کشورها، حل مسالمت‌آمیز اختلافات و پرهیز از تهدید یا استفاده از زور تأکید کرد.
وزیر امور خارجه ایران همچنین خاطرنشان کرد که این اصول به کشور یا گروه خاصی تعلق ندارند و اجرای گزینشی آن‌ها، اعتبارشان را از بین می‌برد. به گفته عراقچی، ایران در دو سال گذشته به پیگیری مسیر دیپلماسی ادامه داده و به حقوق بین‌الملل و منشور ملل متحد پایبند مانده است.
وی در ادامه، رویکرد آمریکا را در تضاد با این اصول دانست و گفت واشنگتن مسیر تجاوز، تهدید، ترور و جنگ اقتصادی را در پیش گرفته است. عراقچی همچنین اعلام کرد که در جریان حمله نظامی آمریکا و اسرائیل، حدود پنج هزار نفر، از جمله صدها زن و کودک، به شهادت رسیده‌اند.
تنگه هرمز در کانون نگرانی‌های بازار انرژی
ایندیپندنت در بخش دیگری از گزارش خود نوشت تنگه هرمز که تهران در ابتدای جنگ عملاً آن را مسدود کرد، اکنون یکی از پرتنش‌ترین دوره‌های خود از زمان آغاز درگیری‌ها را پشت سر می‌گذارد. به نوشته این روزنامه، طی ۱۰ روز گذشته نفتکش‌ها با موجی بی‌سابقه از حملات پهپادی و موشکی روبه‌رو شده‌اند.
در همین شرایط، دونالد ترامپ برای مهار قیمت نفت پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا، ناچار به لغو تحریم‌های روسیه شده است تا صادرات گازوئیل این کشور به بازارهای جهانی افزایش یابد؛ اقدامی که در بحبوحه رشد شدید هزینه‌های سوخت صورت گرفته است.
کارشناسان در گفت‌وگو با ایندیپندنت هشدار داده‌اند که تداوم بی‌ثباتی در تنگه هرمز می‌تواند پیامدهای سنگینی برای اقتصاد جهان داشته باشد. اهمیت این گذرگاه از آنجا ناشی می‌شود که حدود یک‌پنجم عرضه جهانی نفت و گاز طبیعی حمل‌شده از طریق دریا از این مسیر عبور می‌کند.
چرا نفت ۱۰۰ دلاری دیگر بازارها را غافلگیر نمی‌کند؟
هنگامی که بهای نفت برای نخستین بار به ۱۰۰ دلار در هر بشکه رسید، این تحول به یکی از خبرهای اصلی رسانه‌های جهان تبدیل شد. در آن مقطع، کارشناسان نسبت به وقوع بحران جهانی انرژی هشدار دادند و درباره تأثیر آن بر عملکرد اقتصادها، هزینه‌های زندگی و قیمت کالاهای اساسی، از مواد غذایی گرفته تا دارو، ابراز نگرانی کردند.
بر اساس داده‌های اداره اطلاعات انرژی آمریکا، میانگین قیمت نفت خام برنت در ۲۷ فوریه، یک روز پیش از آغاز جنگ، حدود ۶۵ تا ۷۰ دلار در هر بشکه بود. با شروع درگیری‌ها، قیمت این شاخص از مرز ۱۰۰ دلار عبور کرد و در مقطعی به ۱۲۰ دلار رسید.
اگرچه در ماه ژوئیه وقفه‌ای کوتاه در روند افزایش قیمت‌ها ایجاد شد، توافق موقت صلح در ادامه و پس از آنچه گزارش، پایبند نماندن آمریکا به یادداشت تفاهم توصیف می‌کند، فروپاشید. از آن زمان، قیمت نفت در بخش عمده‌ای از سه‌ماهه گذشته در سطوح بالاتر از ۱۰۰ دلار باقی مانده است.
نیل کویلیام، کارشناس سیاست انرژی، ژئوپلیتیک و روابط خارجی در اندیشکده چتم‌هاوس، هشدار داده است که ماندگاری قیمت نفت در محدوده ۱۰۰ دلار را نباید به معنای بازگشت ثبات به بازار دانست.
وی توضیح داد که بازارها تا اندازه‌ای خود را با شرایط غیرقابل پیش‌بینی سازگار کرده‌اند، اما خطرهای اساسی همچنان پابرجاست.
کاهش دوباره عبور نفت از تنگه هرمز
شرکت تحلیل داده‌های کپلر اعلام کرده است که میانگین جریان صادرات نفت از این منطقه در ماه گذشته به ۱۵.۵ میلیون بشکه در روز رسیده بود؛ رقمی که از زمان آغاز جنگ بالاترین میزان به شمار می‌رفت.
با این حال، به گفته این شرکت، تشدید تنش‌ها بار دیگر جریان صادرات را به‌شدت کاهش داد؛ به‌گونه‌ای که در ۱۱ اکتبر تنها ۲.۹ میلیون بشکه نفت از این منطقه عبور کرد که کمترین میزان ثبت‌شده در ماه جاری بود.
کویلیام با اشاره به هزینه‌های سنگین تأمین امنیت مسیرهای دریایی گفت بازگشت جریان نفت را نمی‌توان راهکاری پایدار تلقی کرد. به گفته وی، تأمین امنیت کشتیرانی به منابع نظامی گسترده نیاز دارد و تعداد زیاد کشتی‌های درگیر، در کنار افزایش هزینه‌های بیمه و عملیات، شرایط را پیچیده‌تر می‌کند.
این کارشناس تأکید کرد که نگرانی اصلی اکنون بیش از آنکه به فضای روانی بازار مربوط باشد، به میزان واقعی عرضه نفت بازمی‌گردد. او هشدار داد تا زمانی که تهدیدها در تنگه هرمز و باب‌المندب ادامه داشته باشد، صادرات نفت خلیج فارس همچنان با خطر جدی مواجه خواهد بود.
به گفته کویلیام، این وضعیت علاوه بر کشورهای منطقه، اقتصاد جهانی را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد؛ اقتصادی که همچنان در برابر اختلال در یکی از مهم‌ترین مسیرهای انتقال انرژی جهان آسیب‌پذیر است.
وی همچنین اظهار داشت که حملات در اطراف تنگه هرمز از نظر تعداد و گستره جغرافیایی افزایش یافته و با استفاده از شیوه‌های متنوع‌تری انجام می‌شوند.
ایندیپندنت در ادامه گزارش خود نوشت خطر عبور از این آبراه به اندازه‌ای افزایش یافته که بر اساس گزارش‌ها، به ناخدای کشتی‌ها برای عبور از تنگه هرمز ماهانه ۱۰۰ هزار دلار پرداخت می‌شود.
هشدار درباره تأثیر بحران انرژی بر امنیت غذایی
پیامدهای اختلال در تنگه هرمز تنها به بازار نفت محدود نمانده و زنجیره تأمین مواد غذایی را نیز تحت فشار قرار داده است.
یکی از مقام‌های مسئول نظارت بر طرح انتقال کود شیمیایی از این تنگه به خبرگزاری رویترز گفت اگر طرف‌های درگیر درباره طرح مورد حمایت سازمان ملل متحد برای عبور محموله‌های کود شیمیایی به توافق نرسند، احتمال بروز بحران امنیت غذایی در بخش‌هایی از آسیا و آفریقا افزایش خواهد یافت.
آلوارو لاریو، رئیس صندوق بین‌المللی توسعه کشاورزی سازمان ملل متحد، نیز در گفت‌وگو با رویترز اعلام کرد که پیامدهای اولیه اختلال ناشی از بسته شدن تنگه هرمز به‌تدریج در حال آشکار شدن است.
وی توضیح داد که اختلال در انتقال محموله‌های کود شیمیایی و افزایش هزینه حمل‌ونقل سوخت، در پی محدود شدن تردد از تنگه هرمز، هزینه‌ها را در سراسر زنجیره تأمین مواد غذایی افزایش داده است. به گفته لاریو، این عوامل در کنار پدیده اقلیمی ال‌نینو و اختلال در عرضه گندم از منطقه دریای سیاه، فشار بیشتری بر بازار مواد غذایی وارد می‌کنند.
هشدار صندوق بین‌المللی پول درباره آینده اقتصاد منطقه
صندوق بین‌المللی پول نیز با انتشار هشداری اعلام کرده است که ادامه جنگ در خاورمیانه و گسترش اختلال‌ها در تولید انرژی، مسیرهای کشتیرانی و زیرساخت‌های حیاتی، از مهم‌ترین تهدیدها برای اقتصادهای خاورمیانه و آسیای مرکزی محسوب می‌شوند.
بر اساس این هشدار، تداوم ناامنی در مسیرهای راهبردی انتقال انرژی می‌تواند پیامدهایی فراتر از بازار نفت داشته باشد و بخش‌های مختلف اقتصاد جهانی، از حمل‌ونقل و تولید گرفته تا تأمین مواد غذایی و هزینه‌های زندگی، را تحت فشار قرار دهد.
