بازداشت دادستان سابق ایالت چی‌ئوائوا مکزیک در پرونده همکاری غیرمجاز با مأموران سیا
مقام‌های مکزیک، دادستان کل سابق ایالت چی‌ئوائوا را به اتهام فراهم کردن امکان مشارکت مأموران سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا) در یک عملیات مبارزه با مواد مخدر، بدون دریافت مجوز از دولت فدرال، بازداشت کردند؛ پرونده‌ای که پس از کشته شدن دو مأمور آمریکایی در یک سانحه رانندگی جنجال‌برانگیز شد.
به گزارش شبکه اطلاع رسانی تدبیر و امید به نقل از تارنمای سی‌ان‌ان، چند ماه پس از آنکه وقوع یک تصادف مرگبار، ابعاد حضور مأموران سیا در عملیات حمله به یک آزمایشگاه مخفی تولید مواد مخدر در ایالت چی‌ئوائوا (Chihuahua) را آشکار کرد، مقام‌های مکزیکی سزار خائورگی (César Jáuregui)، دادستان کل پیشین این ایالت را بازداشت کردند. اتهام مطرح‌شده علیه او، اجازه مشارکت مأموران آمریکایی در این عملیات بدون کسب مجوز از دولت مکزیک است.
خیلبرتو لویا چاوز، سرپرست دادستانی کل ایالت چی‌ئوائوا، در پیامی ویدیویی اعلام کرد که خائورگی به اتهام‌های «اعمال غیرقانونی خدمات دولتی» و «تبانی مقامات دولتی» تحت بررسی قضایی قرار دارد. به گفته وی، متهم باید در برابر قاضی حاضر شود، هرچند زمان دقیق این جلسه اعلام نشده است.
لویا چاوز توضیح داد که تصمیم به بازداشت دادستان سابق پس از آن اتخاذ شد که دادستانی کل در بررسی عملیات ماه آوریل، به وقوع تخلف اداری در جریان متلاشی کردن یک آزمایشگاه مخفی تولید مواد مخدر پی برد.
سانحه مرگبار، حضور مأموران سیا در عملیات مکزیک را افشا کرد
جزئیات این پرونده پس از وقوع سانحه رانندگی در جریان عملیات ۱۹ آوریل (۳۰ فروردین) آشکار شد؛ حادثه‌ای که به کشته شدن دو مأمور پلیس مکزیک و دو مأمور آمریکایی انجامید. خائورگی که در آن زمان مسئولیت دادستانی کل ایالت را بر عهده داشت، مرگ این چهار نفر را تأیید کرد، اما کوشید هویت واقعی اتباع آمریکایی را پنهان نگه دارد و از آنان با عنوان «مربیان و کارشناسان سفارت آمریکا» یاد کرد.
چند روز پس از این حادثه، سی‌ان‌ان و شماری دیگر از رسانه‌ها گزارش دادند که دو تبعه آمریکایی کشته‌شده، کارکنان معمول سفارت نبودند، بلکه برای سازمان سیا فعالیت می‌کردند.
بر اساس این گزارش‌ها، سازمان سیا در دوره دوم ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ، دامنه عملیات مخفیانه خود علیه کارتل‌های مواد مخدر در مکزیک را به میزان قابل توجهی افزایش داده است. این فعالیت‌ها، از جمله، ترور افرادی را که مظنون به عضویت در کارتل‌ها هستند و پرواز پهپادها بر فراز خاک مکزیک دربر می‌گیرد.
محور تحقیقات؛ نقض قوانین و نادیده گرفتن تشریفات رسمی
سرپرست دادستانی کل ایالت چی‌ئوائوا تأکید کرد که موضوع اصلی تحقیقات، اصل عملیات مقابله با مواد مخدر نیست، بلکه نحوه حضور و فعالیت مقام‌ها و مأموران آمریکایی خارج از چارچوب قانونی مکزیک است.
لویا چاوز در این‌باره گفت که پیگیری قضایی به معنای نادیده گرفتن اقدامات اداره تحقیقات ایالتی، دادستانی کل یا نیروهای مسلح در انهدام آزمایشگاه مخفی مواد مخدر نیست؛ عملیاتی که به گفته او، دستاوردی قابل توجه در مقابله با جرایم سازمان‌یافته محسوب می‌شود.
وی با این حال تصریح کرد که بررسی‌ها بر چگونگی اجرای عملیات، رعایت نشدن سلسله‌مراتب فرماندهی و نقض پروتکل‌های مصوب متمرکز است.
این مقام قضایی در ادامه تأکید کرد: «یک نتیجه و دستاورد خوب، قانون‌شکنی را توجیه نمی‌کند.»
واکنش دولت مکزیک به همکاری مقام‌های ایالتی با آمریکا
افشای حضور مأموران سیا در عملیات چی‌ئوائوا، واکنش تند دولت کلائودیا شینباوم، رئیس‌جمهوری مکزیک، را به دنبال داشت. دولت مرکزی، مقام‌های این ایالت را به دلیل اطلاع ندادن قبلی و هماهنگ نکردن اقدامات خود با مقام‌های فدرال، به‌شدت مورد انتقاد قرار داد؛ هماهنگی‌ای که مطابق قوانین مکزیک برای چنین همکاری‌هایی ضروری است.
شینباوم از زمان افشای این پرونده بارها خواستار بررسی همه‌جانبه آن شده و تأکید کرده است که باید مشخص شود آیا در جریان این همکاری‌ها جرمی رخ داده است یا خیر.
رئیس‌جمهوری مکزیک در آن مقطع اعلام کرد که دفتر ریاست‌جمهوری از همکاری مستقل مقام‌های ایالت چی‌ئوائوا با دولت آمریکا اطلاعی نداشته است.
وی با تأکید بر اینکه روابط با طرف‌های خارجی باید در سطح دولت فدرال مدیریت شود، گفت: «روابط با طرف‌های خارجی در سطح دولت فدرال است، نه در سطح ایالت‌ها. آنها برای این‌گونه همکاری‌ها، حتی اگر بنا بر ضرورت در سطح یک ایالت انجام گیرد، طبق نص صریح قانون اساسی باید از دولت فدرال مجوز داشته باشند.»
استعفای دادستان سابق پس از انتشار گزارش اولیه تحقیقات
وندی چاوز، دادستان ویژه رسیدگی به این پرونده، در نخستین گزارش خود که ۲۷ آوریل (هفت اردیبهشت) منتشر شد، اعلام کرد شواهدی در دست است که نشان می‌دهد مدیر آژانس امنیت ایالتی چی‌ئوائوا، که در همان سانحه رانندگی جان خود را از دست داد، احتمالاً به‌صورت غیررسمی با مأموران آمریکایی همکاری داشته است.
بر اساس این گزارش، احتمال می‌رود این مقام، مافوق‌های خود را از حضور مأموران آمریکایی در عملیات مطلع نکرده باشد.
خائورگی نیز در همان روز از سمت دادستانی کل ایالت استعفا کرد و اعلام داشت که مسئولیت سیاسی تنش‌های ایجادشده را می‌پذیرد.
دادستان سابق چی‌ئوائوا پیش از بازداشت، در پی کسب نامزدی حزب محافظه‌کار «اقدام ملی» برای تصدی شهرداری شهر چی‌ئوائوا بود.
