وزیر علوم: عدالت در پساجنگ اهمیت بیشتری دارد | بازسازی باید از بالا هدایت و از پایین ساخته شود

به گزارش شبکه اطلاع رسانی تدبیر و امید، حسین سیمایی صراف امروز در آیین رونمایی از مجموعه ۱۲ جلدی «تجربه‌های جهانی بازسازی پساجنگ» با اشاره به مفهوم «بازسازی»، گفت: سخت‌ترین روز یک کشور روزی نیست که لزوماً جنگ شروع می‌شود؛ سخت‌ترین روز آن روزی است که جنگ تمام شده و مردم نمی‌دانند چگونه با هم زندگی کنند، آبادانی را از کجا شروع کنند و اولویت‌هایشان چیست.

جنگ اعتماد و امید را هم تخریب می‌کند

وزیر علوم با اشاره به آثار اجتماعی جنگ، گفت: جنگ فقط ویرانی‌های فیزیکی و مادی به ارمغان نمی‌آورد؛ جنگ اعتماد و امید را تخریب می‌کند. بنابراین بسیار مهم است که هوشیار باشیم و بفهمیم امیدهای از دست‌رفته و اعتمادهای فروریخته را چگونه دوباره بسازیم.

بازسازی با امنیت آغاز می‌شود

وی در ادامه با اشاره به برخی درس‌های سیاست‌گذارانه‌ای که از مطالعه این مجموعه دریافت کرده است، گفت: نخستین درس سیاستی این است که بازسازی با امنیت آغاز می‌شود. امنیت فقط امنیت نظامی نیست. البته برای کشوری مانند ایران، اقتدار نظامی، سپر دفاعی و تجهیز به موشک و پهپاد ضروری است، اما برای ساخت کشور کافی نیست.

سیمایی صراف با بیان اینکه ما نیازمند امنیت روانی، امنیت اقتصادی، امنیت اجتماعی و امنیت قضایی هستیم، گفت: اگر در کشور مالکیت محترم نباشد، اگر سرمایه‌گذار اطمینان نداشته باشد که سرمایه‌ای که وارد می‌کند می‌تواند برای او سودآور باشد، اگر عدلیه پناهگاه نباشد و اگر مدام گروهی روی اعصاب و روان جامعه رژه بروند، این جامعه نمی‌تواند به امنیت پایدار دست پیدا کند.

وی تأکید کرد: برای دستیابی به امنیت و تدوین دکترین امنیت با همه لایه‌ها و مفاهیم آن، باید یک گفت‌وگوی ملی را آغاز کرد. امیرالمؤمنین(ع) می‌فرماید که ثواب با تضارب آراء راه درست پیدا می‌شود.

وزیر علوم با تأکید بر اینکه تضارب آراء به معنای دوقطبی‌سازی، ایجاد شکاف و تنازع نیست، تصریح کرد: تضارب آراء به معنای گفت‌وگو با حسن نیت، گفت‌وگو بر محور منافع ملی، گفت‌وگو برای ساخت آینده و گفت‌وگو برای شناخت اولویت‌هاست.

نباید اصول را فدای مسائل فرعی کرد

سیمایی صراف در ادامه با اشاره به روایتی از امام علی(ع) درباره علل عقب‌ماندگی، گفت: ده‌ها کتاب، صدها مقاله و هزاران پروژه درباره علت عقب‌ماندگی نوشته و اجرا شده است. در روایتی از حضرت، یکی از دلایل این وضعیت مهم قلمداد کردن فروع است؛ اینکه وقت، عمر و سرمایه‌های کشور صرف مسائل فرعی شود و در مقابل، اصول از دست برود. بنابراین باید واقعاً به اصول بپردازیم.

زندگی عادی باید سریع پس از جنگ آغاز شود

وزیر علوم دومین درس سیاستی را آغاز سریع زندگی عادی پس از جنگ دانست و گفت: در پساجنگ باید خیلی سریع زندگی عادی را آغاز کرد. منظورم از زندگی عادی این است که دولت و کشور نباید تصور کنند که فقط پروژه‌های بزرگ، مانند آب و انرژی، مدرسه، دانشگاه و حمل‌ونقل، اهمیت دارند؛ بلکه اگر این نیازها تأمین شود، مردم احساس می‌کنند دوباره به زندگی برگشته‌اند. وظیفه دولت این است که قابلیت زیستن را ایجاد کند.

عدالت نباید به چرخه انتقام تبدیل شود

سیمایی صراف عدالت را سومین درس پساجنگ دانست و اظهار کرد: عدالت همیشه یک ضرورت است، اما در پساجنگ اهمیت بیشتری دارد. با این حال، عدالت نباید با چرخه انتقام یکی پنداشته شود.

وی ادامه داد: اگر قربانیان جنگ فراموش شوند، احساس بی‌عدالتی در آنها ایجاد می‌شود. سؤال این است که با گذشته چه باید کرد. اگر گذشته را به‌طور کامل نادیده بگیریم و سختی‌ها، جنایت‌ها و شرارت‌ها را فراموش کنیم، ادراک بی‌عدالتی، قربانیان را برآشفته خواهد کرد و اگر بخواهیم مدام به فکر انتقام باشیم، دوباره جنگ را ادامه داده‌ایم.

وی تأکید کرد: باید میان عدالت و گذشت تعادل ایجاد کرد و عدالت و گذشت را به خشت آشتی تبدیل کنیم، نه به سوخت جنگ.

مهم‌ترین بازسازی، بازسازی ماهیت جامعه است

وزیر علوم چهارمین درس را بازسازی «ماهیت» جامعه دانست و گفت: مهم‌ترین چیزی که باید بازسازی شود، ماهیت جامعه است. اگر گروه‌های اجتماعی بعد از جنگ همچنان یکدیگر را دشمن ببینند، کشور از درون بازسازی نشده است.

وی افزود: صلح پایدار زمانی محقق می‌شود که انسان‌ها دوباره منافع مشترکی برای با هم بودن و کنار هم زیستن پیدا کنند. اگر دانشجویانی که متعلق به گروه‌های مختلف هستند، وقتی وارد دانشگاه می‌شوند، ببینند که یک منفعت مشترک وجود دارد، آن‌وقت «ما بودن» شکل می‌گیرد و تداوم پیدا می‌کند.

بازسازی باید از بالا هدایت و از پایین ساخته شود

سیمایی صراف در ادامه به پنجمین درس، یعنی بازسازی اقتصادی اشاره کرد و گفت: در بازسازی اقتصادی باید توجه کرد که بازسازی از بالا باید هدایت شود، اما از پایین ساخته شود. همه گروه‌ها باید مشارکت کنند.

وی افزود: البته این موضوع فقط ویژه بازسازی اقتصادی نیست؛ بخش خصوصی در اقتصاد، انجمن‌ها، سازمان‌های مردم‌نهاد و نهادهای مدنی، همه باید در کنار یکدیگر در بازسازی مشارکت کنند.

مجموعه بازسازی پساجنگ نباید در کتابخانه‌ها بماند

وی با تأکید بر ضرورت استفاده عمومی و سیاست‌گذارانه از نتایج این مجموعه، گفت: امیدوارم این مجموعه فقط به این بسنده نشود که برای خواندن در کتابخانه‌ها و ویژه افراد خاص باشد. واقعاً باید پروژه بعدی به توصیه‌های سیاستی اختصاص پیدا کند؛ اینکه چگونه این مفاهیم را ترویج کنیم و چگونه تجربه کشورهای مختلف را در اختیار کشور و مردم قرار دهیم.

سیمایی صراف افزود: نوشتن درباره این تجربه‌ها به کشور و مردم امید می‌دهد. ما در نیم‌قرن گذشته دو جنگ ویرانگر داشته‌ایم که یکی از آنها هشت سال طول کشید. نسل جدید که آن جنگ هشت‌ساله را تجربه نکرده، ممکن است امروز احساس کند همه چیز تمام شده و زندگی به پایان رسیده است، اما وقتی جنگ‌ها، بازسازی‌ها و ساخته شدن جوامع بهتر را نشان می‌دهیم و نشان می‌دهیم که چگونه از دل این ویرانی‌ها به جامعه‌ای بهتر، سالم‌تر و سامان‌یافته‌تر رسیده‌اند، می‌توانیم امید ایجاد کنیم.

وی ادامه داد: خواهش من این است که در قالب‌های مختلف به ترویج این ایده‌ها و مفاهیم بپردازیم و این پروژه با رونمایی امروز، تمام‌شده تلقی نشود. هم ترویج اجتماعی و عمومی آن دنبال شود و هم پروژه‌ای برای گردآوری این مطالب انجام شود تا بتوانیم آن را برای دولت و دستگاه‌های مختلف ارسال کنیم.

پیشنهاد ارائه ۱۲ جلد کتاب در جلسه دولت

وزیر علوم پیشنهاد ارائه مطالب این ۱۲ جلد کتاب را در جلسه عمومی دولت مطرح کرد و گفت: اگر بتوان این مطالب را ظرف ۱۵ دقیقه در جلسه عمومی دولت ارائه کرد، مسئولان با هوشیاری بیشتری از این تجربه‌ها استفاده می‌کنند.

تجربه بازسازی پس از جنگ هشت‌ساله؛ درخشان اما دارای عبرت

سیمایی صراف با اشاره به تجربه بازسازی پس از جنگ هشت‌ساله ایران و عراق، گفت: بازسازی بعد از جنگ هشت‌ساله یک کارنامه درخشان است، اما عبرت‌های زیادی نیز باید از آن بگیریم. فوق‌العاده بود که در ظرف هشت سال کشور به یک لنگرگاه از آرامش، رشد و توسعه رسید.

وی افزود: در عین حال، پس از جنگ بخش‌های اجتماعی و فرهنگی این بازسازی مغفول ماند. ما باید در این دوره جدید هم به این تجربه افتخار کنیم و آن را ادامه دهیم و در عین حال، کاستی‌های تجربه هشت سال بعد از دفاع مقدس را با هم جبران کنیم.