عطوان: راهبرد تهران بر طولانی کردن جنگ، حفظ کنترل بر تنگه هرمز و کشاندن واشنگتن به یک جنگ فرسایشی استوار است
تحلیلگر برجسته عرب در سرمقالهای نوشت راهبرد تهران بر طولانی کردن جنگ، حفظ کنترل بر تنگه هرمز و کشاندن واشنگتن به یک جنگ فرسایشی استوار است؛ راهبردی که میتواند پیامدهای سیاسی و اقتصادی سنگینی برای دولت دونالد ترامپ داشته باشد و طرح «آمریکاییسازی» تنگه هرمز نشانه سردرگمی ترامپ در برابر راهبرد ایران است.
به گزارش شبکه اطلاع رسانی تدبیر و امید، عبدالباری عطوان، تحلیلگر مطرح جهان عرب در سرمقاله روزنامه فرامنطقهای «رای الیوم» نوشت دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا در مواجهه با بحران ایران و تحولات سیاسی و نظامی آن بار دیگر درگیر سردرگمی و آشفتگی شده است. او روز گذشته مدعی شد که تنگه هرمز «متعلق به آمریکا» است و در روزهای آینده تصمیمی برای الحاق آن به «وطن اصلی» صادر خواهد کرد؛ اقدامی که در چارچوب تشدید تنش نظامی جدیدی صورت میگیرد که ممکن است نخستین مراحل آن از دوشنبه آینده آغاز شود.
تنگه هرمز وارد تاریخ نظامی، سیاسی و اقتصادی خواهد شد؛ زیرا این تنگه میتواند بهعنوان برجستهترین نماد آغاز فروپاشی قریبالوقوع امپراتوری آمریکا و حرکت در مسیر امپراتوریهای بریتانیا و فرانسه، در جنگ سوئز در سال ۱۹۵۶ و اتحاد جماهیر شوروی در افغانستان به دست «مجاهدان» افغان، ثبت شود.
نبوغ ایران که همه معادلات را تغییر داد، در خویشتنداری، صبر راهبردی طولانی و استفاده هوشمندانه از تنگه بهعنوان دامی برای گرفتار کردن طعمه آمریکایی و کشاندن آن به یک جنگ فرسایشی طولانی تجلی یافت و ناآگاهی ترامپ از تاریخ، جغرافیا، سیاست و اندیشه راهبردی نیز کمک بزرگی به این روند بوده است.
ما در اینجا درباره مقاومت در میدان نظامی در سه میدان جنگ سخن نمیگوییم؛ نخستین جنگ، جنگ اسرائیل و دو جنگ دیگر، جنگهای مشترک اسرائیلی ـ آمریکایی، یعنی جنگ کنونی و جنگ ۱۲ روزه پیش از آن و غافلگیریهای ناشی از توانمندیهای بسیار پیشرفته موشکی و پهپادی آنهاست؛ بلکه درباره راهبرد کنونی ایران سخن میگوییم که همزمان و موازی با جنگ ششماهه کنونی پیش میرود و در طولانی کردن جنگ خلاصه میشود تا جنگ تا انتخابات میاندورهای آمریکا در سه ماه آینده ادامه یابد، ترامپ و حزب جمهوریخواه او سقوط کنند و هر دو به شکلی تحقیرآمیز و خفتبار از قدرت خارج شوند.
رهبری جدید ایران بهخوبی از این نقطه ضعف مرگبار ترامپ آگاه بوده، همانگونه که از نارضایتی فزاینده افکار عمومی آمریکا نسبت به جنگی که هزینههای آن را واشنگتن میپردازد و در راستای منافع اسرائیل دنبال میشود، آگاه است؛ به همین دلیل، ایران راه خروجی را که ترامپ در جستوجوی آن بود و انتظار داشت از آن برای اعلام پیروزی «جعلی» خود در جنگ استفاده کند، در اختیار او قرار نداد؛ راهی که از طریق بازگشایی تنگه هرمز به روی کشتیرانی تجاری بینالمللی و ارائه نکردن امتیازاتی که ترامپ میخواهد، میگذشت. ایران همچنین بر شروط ششگانه خود پافشاری کرد؛ از جمله رفع کامل محاصره، لغو تحریمهای اقتصادی، آزادسازی تمامی داراییهای مسدودشده و پرداخت بیش از ۴۰۰ میلیارد دلار غرامت بابت ویرانیهای ناشی از تجاوز آمریکا و اسرائیل.
در میان اکثریت قاطع کارشناسان راهبردی آمریکا درباره شکست قطعی آمریکا در جنگ «هرمز» و اجتنابناپذیر بودن خروج از خاورمیانه برای کاهش خسارتها، بهویژه در انتخابات میاندورهای آینده کنگره، اجماعی وجود دارد. اکنون روشن شده است که این پیام به ترامپ و ارکان دولت او، بهویژه معاونش جی دی ونس، رسیده است. ونس پیشتر در اظهاراتی گفت: «اولویت در جنگ با ایران اکنون بر تلاش برای کاهش قیمت نفت متمرکز شده است، نه برنامه هستهای آن، نه موشکهای بالستیک آن و نه سرنگونی نظام آن.»
ناوهای هواپیمابر، ناوشکنها و ناوگانهای دریایی آمریکا در برابر توانمندی و اراده بالای ایران و توان غیرمنتظره این کشور برای مقاومت در برابر تجاوز آمریکا و اسرائیل در تمامی مراحل و ابعاد آن شکست خوردند. ایران به دلیل این مدیریت و موفقیت آن، از طریق اعمال حاکمیت خود بر تنگه هرمز، به کنترل اقتصاد جهانی پرداخته است و با حمایت از مقاومت در لبنان، عراق، یمن و نوار غزه، قادر است نهتنها جنگ را طولانی کند، بلکه دامنه آن را نیز گسترش دهد.
همانگونه که رهبران عرب در جنگ سال ۱۹۷۳، یعنی فیصل بن عبدالعزیز و شیخ زاید بن سلطان، قیمت نفت را کنترل کردند و جمله مشهور خود را بر زبان آوردند که نفت گرانتر از خون شهدا نیست و مهمتر از آن، قیمت نفت را در آن زمان به سطحی قابل قبول افزایش دادند، ایران نیز اکنون همان صحنه را تکرار میکند و با توجه به موقعیت خود در تنگه هرمز، قیمت نفت و گاز را در مسیر صعود و نزول کنترل میکند؛ در حالی که مالیاتدهندگان آمریکایی نیز از افزایش قیمتها و گرانی هزینههای زندگی در کشورش برای تأمین مالی جنگهای اسرائیل، معترض هستند.
ایلهان عمر، یکی از منتقدان سرسخت سیاستهای ترامپ که به دلیل حضورش در کنگره به منبع نگرانی و بیخوابی برای رئیسجمهور ترامپ تبدیل شده است، با پیروزی در انتخابات مقدماتی حزب دموکرات برای حضور در انتخابات میاندورهای آینده، این نگرانی را دوچندان کرد. میزان موفقیت او به ۸۰ درصد رسید. او به همراه رشیده طلیب و زهران ممدانی (هندی) و عبدالرحمان السید (مصری) با حمایت صندوقهای رأی و رأیدهندگان آمریکایی، خروج ترامپ و حزب او از قدرت را تسریع خواهند کرد و این خروج را به همه شهیدان ایران، لبنان، فلسطین، یمن و عراق هدیه خواهند کرد؛ آنها این اتفاق را دور میبینند، اما ما آن را بسیار نزدیک میبینیم.
در پایان میگوییم که معاون وزیر خارجه ایران در پاسخ به ترامپ و تهدیدات او درباره «آمریکاییسازی» تنگه هرمز گفت: «تنگهها با یک توییت یا تهدید به مالکیت در نمیآیند و تنگه هرمز تحت حاکمیت ایران و اعراب و مسلمانان بوده و خواهد ماند».
ترامپ ناگزیر از این تهدیدات عقبنشینی خواهد کرد، همانگونه که از تمامی تهدیدهای پیشین خود به شکلی خفتبار و تحقیرآمیز عقبنشینی کرده است.
