المانیتور: وضعیت عجیب است؛ اختلاف منافع میان نتانیاهو و ترامپ در حال افزایش است
با تنها سه ماه باقیمانده تا انتخابات ۲۷ اکتبر، نخستوزیر اسرائیل، بنیامین نتانیاهو، تلاش میکند افکار عمومی را برای احتمال پیوستن دوباره اسرائیل به کارزار نظامی آمریکا علیه ایران آماده کند؛ منابع سیاسی اسرائیلی گفتهاند.
به گزارش شبکه اطلاع رسانی تدبیر و امید، المانیتور نوشت:این منابع استدلال کردند که نتانیاهو، در شرایطی که در نظرسنجیها بهشدت سقوط کرده است، در تلاش است بازگشایی جبهه ایران را توجیه کند؛ اقدامی که به گفته آنها، نهادهای امنیتی اسرائیل ترجیح میدهند از آن اجتناب کنند.
آنها به گزارشهایی درباره کشف یک شبکه جاسوسی ایرانی و همچنین ادعاهایی درباره انتقال هزاران سانتریفیوژ ایران به کوه کلنگ (Pickaxe Mountain) اشاره کردند و گفتند نتانیاهو و نزدیکانش از طریق افشاگریها و انتشار اطلاعات، تلاش میکنند افکار عمومی را تحت تأثیر قرار دهند.
انتظار میرود این موضوع در صدر دستور کار سفر نتانیاهو به واشنگتن در روز دوشنبه قرار گیرد. دفتر نخستوزیری اسرائیل اعلام کرده است که او روز سهشنبه با رئیسجمهور آمریکا، دونالد ترامپ، دیدار خواهد کرد.
نتانیاهو و ترامپ منافع متضادی دارند
در میان افزایش تنشها، فرماندهی جبهه داخلی اسرائیل روز پنجشنبه اعلام کرد دستورالعملهای مربوط به مردم تغییر نکرده است؛ در حالی که چند شهردار تصمیم گرفتند پناهگاههای عمومی را باز کنند.
نگرانیها در اسرائیل درباره احتمال ازسرگیری درگیری میان ایران و اسرائیل، در شرایطی مطرح میشود که اختلاف منافع میان نتانیاهو و ترامپ در حال افزایش است.
در حالی که ترامپ هنوز درباره ازسرگیری جنگ علیه ایران تصمیم قطعی نگرفته است، نتانیاهو معتقد است تشدید این تنش میتواند برای او مزایایی داشته باشد؛ ترجیحاً با مشارکت مستقیم اسرائیل.
مخاطرات برای هر دو طرف بالاست. اگر ترامپ در موضوعاتی مانند تنگه هرمز و مسائل دیگر، در برابر خواستههای ایران کوتاه بیاید، ممکن است در تاریخ بهعنوان فردی که مورد تمسخر قرار گرفته ثبت شود؛ در حالی که نتانیاهو نیز در نظرسنجیها سقوط کرده است.
نظرسنجی روز جمعه روزنامه معاریو نشان داد حزب لیکود نتانیاهو تنها ۲۰ کرسی کنست دارد؛ دو کرسی کمتر از نظرسنجی یک هفته قبل.
منابع سیاسی میگویند جنگ بیشتر میتواند در داخل حزب لیکود به نفع نتانیاهو باشد؛ حزبی که قرار است هفته آینده انتخابات داخلی برگزار کند.
نتانیاهو که از ظهور مجموعهای از نامزدهای پوپولیست نگران است؛ نامزدهایی که میتوانند بیش از پیش شانس حزب در انتخابات عمومی را کاهش دهند، در ۱۹ ژوئن اعلام کرد که انتخابات مقدماتی حزب ممکن است به دلایل امنیتی به تعویق بیفتد.
یک مقام ارشد دیپلماتیک اسرائیلی که نخواست نامش فاش شود به المانیتور گفت: «وضعیت عجیب است. ترامپ میتواند جنگ با ایران را از سر بگیرد، اما نمیخواهد. نتانیاهو میخواهد، اما نمیتواند.»
این مقام توضیح داد که نتانیاهو برای چنین اقدامی به موافقت ترامپ نیاز دارد و همچنین به این بستگی دارد که آیا ایران ابتدا حمله کند و به او دلیل مشروعی برای بازگشت به جنگ بدهد یا نه.
او افزود:«ترامپ ممکن است ناخواسته وارد دور دیگری از جنگ شود.»
تأثیرگذاری بر تصمیمها
روز پنجشنبه دفتر نخستوزیری اسرائیل در بیانیهای اعلام کرد که موساد یک طرح ایرانی برای نفوذ به اسرائیل و ترور شخصیتهای ارشد را خنثی کرده است.
این بیانیه جزئیاتی درباره افرادی که گفته میشود در این طرح دخیل بودهاند منتشر کرد. طبق این بیانیه، تلاش ایران شامل تماس با یک سازمان جنایی در فرانسه و درخواست برای جذب افرادی در داخل اسرائیل یا افرادی که بتوانند وارد اسرائیل شوند بوده است؛ هدف از این اقدام، جمعآوری اطلاعات درباره مقامهای اسرائیلی و سپس انجام حملات عنوان شده است.
بر اساس گزارشی که روزنامه هاآرتص در ماه ژوئن منتشر کرد، طی دو سال گذشته بیش از ۷۰ اسرائیلی به اتهام ارتباط با یک کشور دشمن و تلاش برای جاسوسی تحت پیگرد قرار گرفتهاند.
یک منبع اطلاعاتی اسرائیلی گفت: «این بیانیه موساد، در این مقطع خاص از تنش، ممکن است با هدف توجیه تصمیم احتمالی آینده نتانیاهو برای بازگشت به جنگ با ایران، نزد اسرائیلیها و دیگران منتشر شده باشد.»
روز دوشنبه، روزنامه والاستریت ژورنال به نقل از منابع اسرائیلی و آمریکایی ادعا کرد که ایران پاییز گذشته سانتریفیوژهای غنیسازی اورانیوم را به یک تأسیسات زیرزمینی در زیر کوه پیکاکس منتقل کرده است.
یک منبع اطلاعاتی اسرائیلی گفت: «این سایت در زیر زمین مستحکم شده است و توانایی اسرائیل برای وارد کردن آسیب جدی به آن تقریباً وجود ندارد.»
منابع امنیتی اسرائیل گفتند که فرماندهان نظامی این کشور عمدتاً تمایلی به آغاز دور جدیدی از درگیری با ایران ندارند، زیرا هیچ تضمینی وجود ندارد که تهران شکست بخورد.
این منابع تأکید کردند حتی اگر اسرائیل به کارزار نظامی بپیوندد، احتمال نابودی کامل برنامه هستهای و برنامه موشکهای بالستیک ایران اندک است.
آنها همچنین هشدار دادند که اسرائیل در هر صورت باید انتظار پاسخ گسترده ایران را داشته باشد.
برخی مقامهای ارشد امنیتی دیگر گفتند ممکن است از پیوستن اسرائیل به عملیات حمایت کنند، اما تنها در صورتی که اسرائیل از آمریکا چراغ سبز دریافت کند تا زیرساختهای حیاتی، بهویژه صنایع نفت و گاز ایران، را هدف قرار دهد.
با این حال آنها اذعان کردند چنین مجوزی بعید است.
منبع اطلاعاتی اسرائیلی گفت: «سؤال این است که میخواهید چه چیزی را به دست آورید و آیا ابزار رسیدن به آن هدف را دارید یا نه.»
مقامهای اطلاعاتی و نظامی اسرائیل که گفتوگو کردهاند، از نامشخص بودن نیت ترامپ درباره ایران نگران هستند؛ اما درباره نیت ایران نیز اطمینان ندارند.
آنها اشاره کردند که تهران همچنان سطح تنش با آمریکا و کشورهای همسایه خلیج فارس را بالا میبرد.
این مقامها گفتند اگر ایران بتواند ذخایر اورانیوم غنیشده خود را طبق توافقی با آمریکا حفظ کند، جنگ عملاً بیهدف خواهد بود.
یک مقام ارشد امنیتی اسرائیلی گفت: «هدف این جنگ باید از بین بردن تهدید هستهای بود، نه تضمین آزادی کشتیرانی. نباید این را فراموش کنیم.»
پیچیدگی جدید: عربستان سعودی
به ابهام و نگرانی اسرائیل، توافق دولت ترامپ با عربستان سعودی درباره ساخت یک تأسیسات هستهای غیرنظامی در این کشور نیز افزوده است.
روز چهارشنبه دولت ترامپ با عربستان درباره ساخت این تأسیسات به توافق رسید.
روز بعد، ترامپ گفت اجرای این توافق مشروط به پیوستن عربستان به پیمانهای ابراهیم است؛ طرح اصلی سیاست خارجی او در دوره نخست ریاستجمهوری که در سال ۲۰۲۰ باعث عادیسازی روابط اسرائیل با امارات، بحرین و مراکش شد.
ترامپ روز پنجشنبه در شبکه اجتماعی خود، Truth Social، نوشت: «توافق هستهای غیرنظامی (هیچ غنیسازی مواد وجود نخواهد داشت!) ... که فقط مربوط به استفاده غیرنظامی است ... تصویب خواهد شد، اما کاملاً مشروط به پیوستن عربستان سعودی به پیمانهای بسیار محترم و موفق ابراهیم است.»
والاستریت ژورنال در ۲۰ سپتامبر ۲۰۲۳ گزارش داده بود که نتانیاهو به مقامهای ارشد اسرائیلی دستور داده بود با واشنگتن برای دستیابی به توافق سهجانبه با ریاض درباره انرژی هستهای غیرنظامی عربستان مذاکره کنند.
این گزارش چند ساعت پس از دیدار نتانیاهو با جو بایدن در واشنگتن منتشر شد؛ دیداری که در آن پیشبرد عادیسازی روابط اسرائیل و عربستان نیز مطرح شده بود.
منابع دیپلماتیک ارشد گفتند اسرائیل تلاش کرده به ترامپ یادآوری کند که موافقت قبلی نتانیاهو با پروژه هستهای غیرنظامی عربستان، مشروط به پیوستن ریاض به پیمان ابراهیم بوده است.
اگرچه کاخ سفید اعلام کرد نتانیاهو پس از امضای توافق روز چهارشنبه با ترامپ گفتوگو نکرده است، اما به نظر میرسد نتانیاهو تلاش دارد از این تحول جدید بهترین استفاده را ببرد.
او افزود: «همانطور که رئیسجمهور ترامپ گفته است، پیوستن عربستان سعودی به پیمان ابراهیم یک گام تاریخی به سوی صلح در خاورمیانه خواهد بود.»
والاستریت ژورنال در ماه مه گذشته گزارش داده بود که رهبران حماس حمله ۷ اکتبر ۲۰۲۳ را با هدف نابود کردن مذاکرات عادیسازی اسرائیل و عربستان آغاز کردند.
اما بر اساس اظهارات نتانیاهو و دیگر مقامهای ارشد اسرائیلی، اسرائیل امیدوار بود ابتکار آمریکا دوباره احیا شود.
عربستان اما بارها چنین اقدامی را رد کرده است.
محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان، هنگام سفر به واشنگتن در نوامبر گذشته گفت: «ما میخواهیم بخشی از پیمان ابراهیم باشیم، اما همچنین میخواهیم مطمئن شویم که مسیر روشنی برای راهحل دو کشوری وجود دارد.»
از آنجا که دولت نتانیاهو همواره راهحل دو کشوری را رد کرده است، چشمانداز عادیسازی روابط اسرائیل و عربستان عملاً هیچگاه روی میز نبوده است.
بنابراین، مشروط کردن توافق هستهای غیرنظامی عربستان به عادیسازی روابط با اسرائیل، عملاً توافق اعلامشده روز چهارشنبه را مسدود میکند.
توافق هستهای آمریکا و عربستان منبع نگرانی بزرگی در اسرائیل است؛ عمدتاً به این دلیل که اگر ریاض اجازه غنیسازی اورانیوم در خاک خود را پیدا کند، میتواند الگویی برای کشورهای دیگر منطقه ایجاد کند.
به همین دلیل، با وجود اظهارات علنی روز پنجشنبه، نتانیاهو از احتمال متوقف شدن توافق هستهای عربستان خشنود است.
یکی از نزدیکان نتانیاهو که نخواست نامش فاش شود گفت: «نتانیاهو وحشتزده است. به جای اینکه خطر بمب ایرانی را از بین ببرد، اکنون با دو خطر روبهرو است: بمب ایرانی و برنامه هستهای عربستان سعودی.»
