"احتمال عزل ترامپ بالاست"

 احتمال برکناری ترامپ بسیار بالاست. همان‌طور که واترگیت نیکسون را کنار زد، واشنگتن‌گیت، ترامپ را معزول خواهد کرد. شباهت بسیاری با دوره نیکسون به‌وجود آمده و از نزدیکان ترامپ بازجویی می‌کنند. من به‌شدت به عزل ترامپ امیدوارم.

روزنامه آرمان در گفت وگو با محمدرضا مستوفی کارشناس حقوق بین‌الملل نوشت: درحالی که با اجرای برجام به‌نظر می‌رسید پرونده هسته‌ای ایران بسته شده است، اما رئیس‌جمهور آمریکا با اظهارنظرهای جنجالی خود بار دیگر این موضوع را در جامعه جهانی مطرح کرد. حسن روحانی در سخنرانی خود در سازمان ملل، ضمن اشاره به مواضع ترامپ، آمریکا را منزوی و رژیم‌صهیونیستی را تنها موید سخنان او دانست.

از سوی دیگر رکس تیلرسون، وزیرخارجه ایالات متحده، سخنانی را درباره مذاکره مجدد بر سر اصلاح برجام مطرح کرد که ظریف در پاسخ به این موضوعات گفت اگر امتیاز بدهیم، امتیازات دیگری خواهیم گرفت. محمدرضا مستوفی، کارشناس حقوق بین‌الملل، در این‌باره با «آرمان» گفت‌وگو کرده که می‌خوانید.

**اخیرا دکتر ظریف طی سخنانی اعلام کرد اگر آمریکا می‌خواهد امتیاز بگیرد، ما نیز می‌خواهیم امتیاز بگیریم. آیا اساسا مذاکره مجدد و اصلاح متن برجام امکانپذیر است؟
 
ترامپ درصدد است قواعد بازی را برهم بزند؛ یعنی او می‌خواهد به جهانیان اعلام کند من اوباما نیستم و کارهای او را قبول ندارم؛ البته این موضوع با اصل جانشینی دولت‌ها در تعارض است. سیاستمداران ما تعارف را کنار بگذارند و به‌صراحت به او بگویند تو صرفا برای مطرح‌کردن خود این حرف‌ها را بیان می‌کنی.

چالش‌کردن با ترامپ و پاسخ صریح به خواسته‌های او، رو‌کردن استراتژی‌های آینده خود و اهمیت قائل‌شدن برای رئیس‌جمهور آمریکاشایسته نیست، بلکه دیپلمات‌های کشور ما تاکید کنند اگر تو به قواعد بین‌المللی پایبندی، این قواعد می‌گویند وقتی تو با اشخاص حقیقی و حقوقی قراردادهایی منعقد کردی، با تغییر نفرات نمی‌توانی متن قرارداد را دگرگون سازی. برجام قائم به سیستم است نه قائم‌به‌فرد. ما نباید پابه‌پای ترامپ حرکت کنیم. حرکات ترامپ، دون شأن سازمان‌ملل متحد است؛ درباره برجام نظر اتحادیه اروپا، چین و روسیه اهمیت دارد و آمریکا باید تابع جامعه جهانی باشد. حرکات ترامپ بچه‌گانه است؛ ما نباید خود را در سطح او پایین بیاوریم.

**سخنرانی روحانی را چگونه ارزیابی می‌کنید؟
 
روحانی با سخنان خود شأن ایران را بالا برد و در جدال لفظی ترامپ گرفتار نشد. او عملا بیان کرد که سخنان ترامپ در شأن این محفل نیست و نباید آنها را بیان می‌کرد، اما اکنون که آنها را گفت، هیچ‌کشوری از او حمایت نکرد. دست‌زدن نمایندگان کشورهای دیگر نیز نشان‌دهنده سخنرانی وزین، سنجیده و زیبای روحانی بود. رئیس‌جمهور در دام ترامپ گرفتار نشد و جایگاه ایران را با سخنان و رفتار خود ارتقا بخشید. سخنرانی‌های رئیس قوه‌مجریه مایه شعف و دلگرمی است.

**اکنون به‌نظر می‌رسد آمریکا با اتحادیه اروپا به مشکل خورده است. آیا این احتمال وجود دارد که اروپا در برجام کنار ایران بایستد و خود را رویاروی آمریکا قراردهد؟
 
گرچه آمریکا از قدرت زیادی برخوردار است، اما سخنان ترامپ به‌حدی ضعیف بود که هیچ‌یک از نمایندگان کشورها حاضر نشدند آن را تایید کنند. آلمان از روزهای آغازین ریاست‌جمهوری ترامپ اعلام کرد که ما باید اتکای خود به آمریکا را بکاهیم و حتی نزیک‌ترین متحد اروپایی آمریکا، یعنی انگلیس نیز موضع ترامپ را نپذیرفت. هرچند نمی‌توان به‌هم‌پیوستگی سیستم‌های اقتصادی را نفی کرد، اما ترامپ مواضعی اتخاذ می‌کند که کشورهای اروپایی، با وجود منافع مشترک، موضع آمریکا را نمی‌پذیرند.

سخنان رئیس‌جمهور آمریکا انتزاعی‌اند؛ صرفا می‌توان برای حل مشکلات اجرای برجام مذاکراتی را انجام داد. در عرف بین‌الملل نمی‌توان به‌تنهایی قواعد بازی را برهم زد و طرحی نو درانداخت. مواضع ترامپ در نفی ناتو و حمایت آمریکا از برگزیت و فروپاشی اتحادیه اروپا باعث شده روابط اروپا و آمریکا تیره‌وتار شود.

**آیا آمریکا می‌تواند از فرایند ماشه برای لغو برجام استفاده کند؟
 
خیر، آمریکا این نادانی را به خرج نخواهد داد. اگر آمریکا این کار را بکند، اعتبار بین‌المللی خود را از دست می‌دهد و منزوی‌تر خواهد شد. نه‌تنها مرکل هرگز با آمریکا موضع مشترک اتخاذ نخواهد کرد، بلکه متحد آمریکا، یعنی انگلیس نیز ترامپ را تنها خواهد گذاشت. در مذاکرات برجام برخی چیزها را از دست داده‌ایم، اما موارد متعددی را گرفتیم که نباید آنها را نادیده بینگاریم. باید با فراست، نکته‌سنجی و دور از پروپاگاندای عوامفریب کار خود را ادامه دهیم و مطبوعات نیز زوایای مغفول برجام را روشن کنند.

**با این وجود، احتمال ندارد که ترامپ قواعد بین‌المللی را نادیده بگیرد و برجام را لغو کند؟
 
به‌ضرس قاطع می‌گویم ترامپ چنین کاری را انجام نخواهد داد؛ نمی‌تواند بکند. ترامپ در آمریکا نیز تنهاست؛ چه برسد به عرصه بین‌الملل. حیات سیاسی ترامپ مدیون هوچیگری و زدن زیر قواعد بازی است. هرچند پوپولیسم برای رسیدن به قدرت جواب می‌دهد، اما برای حفظ قدرت کارآمد نیست. رئیس‌جمهور آمریکا، سال نخست ریاست‌جمهوری خود را سپری نکرده است، اما در همین مدت‌زمان کوتاه مردم آمریکا از ترامپ ناراضی هستند و سخن ترامپ در جامعه جهانی خریداری ندارد.

**آیا احتمال برکناری ترامپ در آمریکا وجود دارد؟
 
احتمال برکناری ترامپ بسیار بالاست. همان‌طور که واترگیت نیکسون را کنار زد، واشنگتن‌گیت، ترامپ را معزول خواهد کرد. شباهت بسیاری با دوره نیکسون به‌وجود آمده و از نزدیکان ترامپ بازجویی می‌کنند. من به‌شدت به عزل ترامپ امیدوارم. ترامپ در آمریکا رأی و وجهه‌ای ندارد و حامیان او در اقلیت محض هستند. سخنان ترامپ نیز شخصیت واقعی او را رسوا می‌سازد و ترامپ تا سه‌سال دیگر نیز رئیس‌جمهور نخواهد ماند.

**آیا آمریکا برجام را نقض کرده است؟
 
ایران حقوق خود را از برجام دریافت کرده و نفت درحال خریدوفروش است. فراموش نکنیم که برجام یک معاهده بین‌المللی محسوب می‌شود و نمایندگان ایران و 1+5 زیر چتر منشور ملل‌متحد دور هم جمع شدند و جامعه جهانی اجرای برجام را تضمین می‌کند. آمریکا برجام را نقض نکرده است. تحریم‌های آمریکا هیچ ‌ارتباطی به برجام ندارند و سوای مسائل‌هسته‌ای مطرح می‌شوند. تحریم‌های‌هواپیمایی نیز اثری نخواهند گذاشت و هواپیماها به ایران می‌آیند.

**هدف ترامپ از طرح این موضوعات چیست؟
 
در درجه اول او می‌خواهد بیان کند من قدرت این داشتم که همه طرف‌های جامعه جهانی را دوباره گرد یک میز بر سر مساله هسته‌ای ایران جمع کنم. رئیس‌جمهور آمریکا درصدد است با هوچیگری، اهمیت خود را نشان داده و شخصیت خود را مطرح کند، اما ترامپ نخواهد توانست از ایران امتیازی بگیرد.