نزاع ترکیه و روسیه برای ایران سودی ندارد

ایران د ر فعال شد ن روسیه د ر جنگ سوریه سود می‌برد . خاطرتان باشد مد تی قبل رسانه‌ها اعلام کرد ند که هیات نظامي‌ایران چند بار به روسیه سفر کرد .

کد خبر: ۷۵۰۵۷

تاریخ: ۲۳ آذر ۱۳۹۴ - ۰۳:۰۸

تاوقتی روسیه متحد بین‌المللی اصلی ماومتحد استراتژیک ما د رجنگ سوریه است وباآنها د ریک جبهه قرار د اریم نمی‌توانیم ونمی‌خواهیم پس از مناقشه آنها باترکیه د رحوزه اقتصاد ی ومثلاًصاد رات گاز به ترکیه جایگزین آنها شویم.

الان برای تامین گاز کشوراز همسایگان شمالی گاز وارد می‌کنیم

اگر زمانی فازهای تکمیلی گاز عسلویه به نتیجه برسد شاید بتوانیم د ر گاز حرفی برای گفتن د اشته باشیم.

نیروهای ائتلاف به د نبال قطع منافع مالی د اعش هستند ، همان طور که د ر عملیات هواپیماهای انگلیسی یک چاه نفت هد ف قرارگرفت.

د امنه بحران سوریه و عراق مد ت‌هاست به خارج ازمرزهای د وکشور رسید ه است.اگرتاچند ماه قبل، تهد ید ات فرامنطقه‌ای د اعش فقط د رحد شعار بود انهد ام هواپیمای روسی برفراز شرمالشیخ،حواد ث پاریس و بیروت وتیراند ازی‌های آمریکا نشان د اد که اوضاع روبه وخامت  است. اد امه راه اما وضعیت را برای خاورمیانه ومنطقه بحرانی‌ترکرد وتیره‌وتارشد ن روابط مسکو و آنکارا ،به خصوص بعد از سقوط هواپیمای روسی توسط ارتش ترکیه به افزایش بحران اضافه کرد . د کتر نعمت‌احمد ی،حقوقد ان د ر حوزه حقوق بین‌الملل د ر گفت‌وگو با«قانون» به تشریح این شرایط ویژه پرد اخت و این که روید اد های ناشی از تیرگی روابط کشورهای همسایه ایران چه تاثیری می‌تواند بر روابط د اخلی کشور د اشته باشد .

بعضی تحلیلگران د اخلی عنوان کرد ه اند که ایران می‌تواند از تنش روسیه وترکیه بهترین استفاد ه رابه خصوص د ربخش اقتصاد ی د اشته باشد ،نظرشما د راین‌باره چیست؟

اول اینکه تاوقتی روسیه متحد بین‌المللی اصلی ماومتحد استراتژیک ما د رجنگ سوریه است وباآنها د ریک جبهه قرار د اریم نمی‌توانیم ونمی‌خواهیم پس از مناقشه آنها باترکیه د رحوزه اقتصاد ی ومثلاًصاد رات گاز به ترکیه جایگزین آنها شویم.مسئله د وم اینکه طرح این اد عا که ما قاد ریم به اند ازه روسیه به ترکیه صاد رات گاز د اشته باشیم و خلا آن را برای ترکیه پرکنیم فقط یک اد عاست.ماحتی برای نیازخود مان د ر زمستان جهت تامین گاز بامشکل روبه‌روییم.اگرخاطرتان باشد حد ود‌‌ سه چهار سال پیش د رزمستان با باز کرد ن د ریچه سد ها مواجه شد یم.حتماًمی‌د انید نیروگاه‌های ما د وگانه‌سوز(گازوگازوئیل)هستند .وقتی افت گاز پید ا کرد یم وگازوئیل هم به نیروگاه‌ها نرسید ه بود ،مجبور شد یم آب سد ها را باز کنیم.یعنی به فرض اگر با روسیه د ر یک جبهه قرارند اشتیم بازهم قاد ر نبود یم جایگزین گاز صاد راتی از روسیه به ترکیه شویم.

اما وزیرنفت عنوان کرد ایران توانایی این کار را د ارد !

مگرنه این که ما الان برای تامین گاز کشوراز همسایگان شمالی گاز وارد می‌کنیم. اینکه می‌شود جایگزین کرد تا اینکه بگوییم «می‌توانیم» جایگزین کنیم فاصله د ارد . اینکه بگوییم ما د ر گاز بعد از روسیه بیشترین منابع گازی د نیا را د اریم کافی نیست. اما این گاز باید پالایش شود ، آیا امکانات آن را د اریم؟ اگر زمانی فازهای تکمیلی گاز عسلویه به نتیجه برسد شاید بتوانیم د ر گاز حرفی برای گفتن د اشته باشیم. ما بزرگ‌ترین مخزن گاز د نیا را د اریم، اما د ر استخراج و پالایش و انتقال آن حرفی ند اریم.

ترکیه اعلام کرد که د ر اقد امي‌متقابل صاد رات مرکبات به روسیه را متوقف می‌کند ، گروهی مطرح کرد ند این هم فرصت مناسبی برای ایران است که با صاد رات مرکبات به روسیه جایگزین ترکیه شویم، د ر این بخش آیا شد نی است؟

بند ه مزرعه د اشته و از اوضاع کشاورزی کشور به خوبی خبر د ارم. ایراد اساسی ما این است که برای صاد رات میوه به هر جای د نیا علاوه بر محصول استاند ارد نیاز به یک پایانه است که ما ند اریم. از طرفی محصولات ما ایزوهای لازم برای صاد رات را د ریافت نکرد ه است. به سرنوشت سیب‌زمینی‌ها نگاه کنید 1200 تن گند ید و پوسید و مجبور شد یم د فن کنیم. خیلی ماند ه تا صاد رات میوه ما به مرحله‌ای برسد که قاد ر باشد که د ارای ایزوهای صاد راتی شود . متاسفانه د ر بخش صاد رات میوه چه از نظر تولید و از چه از نظر بازاریابی خیلی د ر مرحله پایینی قرارد اریم. د ر تولید بعضی میوه‌ها د ر د نیا د ر رد یف د هم قرار د اریم. مثلاً مقام هشتم تولید پرتقال د ر د نیا را د اریم اما از نظر صاد رات هیچ نقشی د ر د نیا ند اریم. هنوز هم که هنوز است بهترین پرتقال‌های بازار، وارد اتی هستند و پرتقال‌هایی که ما تولید می‌کنیم د ر حد آبمیوه است.

د ر تولید سیب هم همین طور. بیشترین تولید انار د نیا را ما د اریم و می‌توانیم به عنوان محصولی که د ر د نیا کمتر می‌شود آن را تامین کرد نقش اساسی د اشته اما هیچ بازار قابل ملاحظه‌ای ند اریم. د ر واقع تجربه صاد رات و پیش زمینه صاد راتی حرف اول را می‌زند ،اما وضعیت بازار د اخلی مرکبات را ببینید که چقد ر نوسان قیمت د اریم.علت این است که توان صاد راتی ما پایین است.

د ر مورد گوجه فرنگی که محصولی است که تقریباً د ر همه جای ایران قابل کشت است،اما یا صرف استفاد ه د اخلی می‌شود یا کارخانجات تولید رب. من د ر مزرعه گوجه د ارم اما امروز د ر بازار کیلویی چهار هزار و پانصد تومان است. د و سال پیش کیلويي هفتاد تومان بود و حاضر بود یم مرد م گوجه را بچینند و مجانی برای خود شان ببرند .یاد م هست به کارگران افغانی پیشنهاد د اد یم گوجه را بچینند ، جعبه و حمل و نقل از ما آن را بفروشند هرچه فروختند نصف کنیم که آنها حاضر نبود ند .ما د ر صاد رات میوه حرفی برای گفتن ند اریم. صاد رات میوه فرمول بند ی مشخصی د ارد که چه زمانی محصول برد اشت،تحت چه شرایطی به انبار و سرد خانه منتقل شود و چه بسته‌بند ی ای د اشته باشد .

شمال ایران یک گلخانه طبیعی است و می‌توان د ر آن بهترین گل‌های د نیا را تولید کرد ، هلند اند ازه استان‌های کوچک ماست اما بازار گل د نیا را د ر د ست خود ش د ارد . چون ما توان صاد رات ند اریم و الفبای آن را بلد نیستیم.

یعنی برخلاف پیش‌بینی‌ها به لحاظ اقتصاد ی تنش روسیه و ترکیه تاثیری د ر افزایش صاد رات ما به این کشورها ند ارد ؟

شاید د رصاد رات خشکبار مثل کشمش وپسته وضعیت بهتر باشد .منتها ترکیه سهم عمد ه‌ای د ربازار خشکبار روسیه ند ارد که ما جایگزین آن شویم. ترکیه و روسیه سالانه 30 میلیارد د لار تجارت د ارند که بعد از گاز و مرکبات بخش عمد ه تجارت آنها البسه است که خود مان وارد کنند ه‌ایم. یکی از روزنامه‌ها با یک کارشناس مصاحبه کرد ه و گفته بود تنش د ر روابط ترکیه و روسیه می‌تواند فصل طلایی توریسم برای ایران باشد ، به نظر تحلیل د رستی نبود ! تنش بین ترکیه و روسیه هیچ سود اقتصاد ی برای ایران نخواهد د اشت.

مطرح می‌شود که ایران نقش میانجی را بین ترکیه وروسیه بازی کند ،اما بعد از سقوط هواپیمای روسیه مواضع ایران با انتقاد ترکیه مواجه شد ، مطبوعات د ولتی این کشور هم علیه ایران موضع‌گیری کرد ند ، د ر بحث خرید نفت از د اعش توسط ترکیه هم ایران د ر مجموع جانب روسیه را گرفت. د ر این شرایط ایران چه نقشی می‌تواند د ر این تنش بازی کند ؟

ایران د ر فعال شد ن روسیه د ر جنگ سوریه سود می‌برد . خاطرتان باشد مد تی قبل رسانه‌ها اعلام کرد ند که هیات نظامي‌ایران چند بار به روسیه سفر کرد . حضور روس‌ها د ر سوریه د ر جهت منافع ایران است. شما توجه کنید وقتی آمریکایی‌ها و نیروهای ائتلاف عملیات هوایی انجام می‌د هند فقط د اعش را هد ف قرار می‌د هند ، اما وقتی روسیه عملیات نظامي‌انجام می‌د هد علاوه بر د اعش مواضع جبهه‌النصره، ارتش آزاد و بقیه گروه‌های مخالف اسد را بمباران می‌کند . نتیجه حملات روسیه بود که النصره حاضر به تباد ل اسرا با حزب‌ا... شد .  نیروهای ائتلاف به د نبال قطع منافع مالی د اعش هستند ، همان طور که د ر عملیات هواپیماهای انگلیسی یک چاه نفت هد ف قرارگرفت،اما روسیه د ر جهت پشتیبانی و پیشروی از ارتش اسد عملیات نظامي‌انجام می‌د هد . صحبت‌های امروز و سه ماه قبل اسد را باهم مقایسه کنیم می‌بینیم به شد ت امید وار شد ه است.

ارد وغان د ر بین حرف‌هایش از شرایط سخت ترکیه بعد از آغاز عملیات هوایی ترکیه صحبت کرد ه، اشاره او به چیست؟

بسیاری از مناطقی که توسط روسیه بمباران می‌شود مناطق پرجمعیتی است. مثلاً د ر همین منطقه‌اي که هواپیمای روسی سرنگون شد بیش از سه میلیون ترکمن ساکن هستند که وقتی روسیه آن مناطق را بمباران کرد د ه‌هاهزار نفرشان به سمت مرزهای ترکیه حرکت کرد ند و این برای ترکیه د رد سرساز شد ه است.

تولید نفت د رسرزمین‌های تحت اشغال د اعش مجموعاً 25 تا 30 هزار بشکه د ر روز است. اکونومیست نوشته بود که هر بشکه زیر 12 د لار از آنها خرید اری می‌شد . به هر حال الان ترکیه متهم به خرید نفت از د اعش است ترکیه 5/8 میلیارد د لار هزینه پناهجویان کرد ه که سه میلیارد د لار متعهد شد ند به آن پرد اخت کنند . خرید نفت از د اعش برای ترکیه د رآمد زیاد ی ند ارد و به طور کل د رآمد ی برای د ولت و مرد م ترکیه ند ارد . این وسط قاچاقچیان هستند که سود می‌برند ، البته شاید د ر بین یقه سفید های آنها هم کسانی باشند كه سود شخصی می‌برند . میزان نفتی که د اعش با تانکر به ترکیه منتقل می‌کند رقم ناچیزی است.

آنچه منافع ترکیه را تهد ید می‌کند انبوه مهاجران و هزینه‌های آنهاست. از طرفی فرصت‌های شغلی از نیروی کار ترکیه گرفته شد ه است. بسیاری از سوری‌ها با د ستمزد های پایین کار می‌کنند . به عنوان مثال اگر یک ترک تبار روزانه 100 لیر د ستمزد د اشته باشد همان کار را کارگر پناهجو با یک چهارم انجام می‌د هد .

ترکیه از زمان حزب اعتد ال و توسعه نگاه فرامرزی د اشته، د نبال زند ه کرد ن امپراطوری عثمانی بود ه و همین‌ها گریبانش را گرفته. با کرد ها سال‌هاست مشکل د ارد ، آنها هم از جانب آمریکا و انگلیس حمایت می‌شوند و اثرگذارند . د ولت ترکیه هر سال شکنند ه‌تر می‌شود ، د ولت رابطه خوبی با احزاب و رسانه‌ها ند ارد . د ائم روزنامه‌نگاران منتقد د ستگیر می‌شوند .  اوضاع توریسم آنها هم خراب خواهد شد . د ر واقع ترکیه د ر مخمصه‌ای گیر کرد ه که خروج از آن ساد ه نیست.

آنچه امروز گریبان سوریه و عراق را گرفته چقد ر تحت تاثیر شکل مرزها و جغرافیای آنهاست؟

سوریه، ارد ن، لبنان و عراق همگی کشورهای تاسیس شد ه بعد از سقوط عثمانی بود ند . قد رت‌های آن د وران بد ون د ر نظر گرفتن بافت قومي‌و مذهبی مرزهای آنها را ترسیم کرد ند . د ر واقع این کشورها به صورت ریشه‌ای با بحران بی‌هویتی مواجهند . هرکد ام‌شان هم که جمعیت بیشتر و پراکند گی مذهبی و قومي‌بیشتری د اشته،امروز د رگیرتر است.کرد ها و ترکمن‌ها از یک طرف، جنگ شیعه و سنی از طرف د یگر، رقابت قبیله‌ای و عشیره‌ای، تازه حکومتی مثل صد ام که نسل‌کشی‌ هم کرد ه، یا مثلاً  گرد شی نبود ن قد رت و خاند انی شد ن آن د ر سوریه همگی موثر بود ه است.

نظر شما این بود که تنش ترکیه وروسیه سود ومنفعت اقتصاد ی برای ایران ند ارد ،سوال د یگر این است که چه ضررهایی می‌تواند برای کشور ماد اشته باشد وآیا تا امروز آثاری برجا گذاشته؟

حتماً تاثیرخواهد گذاشت.همین که فضای ترکیه امنیتی شود مراود ات اقتصاد ی ما با آن‌ها تحت تاثیر این فضا قرار می‌گیرد .د و کشور همسایه ما که اتفاقاً روابط قابل قبولی با آنها د اریم سر مسئله سوریه د چار تقابل شد ند . ایران خواه ناخواه مواضع نزد یک تری به روسیه د ارد ، همان طور که بعد از سقوط هواپیمای روسیه و قاچاق نفت به ترکیه توسط د اعش، ایران از ترکیه و ارد وغان انتقاد کرد و د ر مقابل،ارد وغانیست‌ها و احزاب د ولتی حامي‌حزب عد الت و توسعه نیز علیه ایران مقابله به مثل کرد ند و ایران را د ر بحران‌های منطقه شریک د انستند .

فرسایشی شد ن جنگ سوریه چطور، ما هزینه زیاد ی بابت آن می‌د هیم!

بله ، د قیقاً همین طور است. ایران د ر سوریه عملاً د ر بین کشورهای خارجی که به نحوی د ر وسط مناقشه هستند بالاترین هزینه را می‌د هد . ظرف این مد ت ما تعد اد زیاد ی سرد ار آب د ید ه جنگ و مستشاران باتجربه که سرمایه‌های کشورمان بود ند را از د ست د اد یم. این جنگ تا همین جا هم برای ایران هزینه زیاد ی د اشت و گسترد ه شد ن آن حضور ما را عمیق‌تر و هزینه ایران را بالاتر می‌برد . تئوری مسئولان ما این است که منافع ایران با این حضور د ر مرزهای سوریه، اسرائیل و لبنان تامین می‌شود ، اما طولانی‌تر شد ن آن قطعاً به ضرر تمام منطقه است.

د رهیچ جای د نیا عملیات هوایی تکلیف جنگ را روشن نکرد ه است. عراق و لیبی بهترین تجربه بود . سرنوشت جنگ روی زمین و توسط نیروی‌زمینی مشخص می‌شود . ایران د ر مقایسه با کشورهای د یگر منطقه که هر کد ام د ر حال مبارزه با تروریسم هستند بیشترین هزینه نظامي‌را د اد ه است. حتی گسترد ه‌تر شد ن حملات هوایی بیشترین ضرر را به ایران رساند ه است. ما به نوعی متفکل سوریه د ر جنگ هستیم. انگلستان با آن همه اد عا با 6 هواپیما د ر این جنگ شرکت کرد ه، فرانسه هم با ناوجنگی روی د ریا و ازطریق بمباران هوایی عملیاتش را پیگیری می‌کند ، آمریکا سلاح ارسال می‌کند و جنگند ه‌هایش مواضع د اعش را بمباران می‌کند ، روسیه هم روی زمین فقط تکتیراند از د ارد . نظامی‌ها خوب می‌د انند هزینه جنگ روی زمین و کلاً هزینه جنگ کلاسیک خیلی زیاد تر است.

د ر بعضی تحلیل‌ها جسته و گریخته د اریم که بین ایران و روسیه حد اقل مثل گذشته بر سر سرنوشت بشار اسد اجماع نیست، این موضوع را چطور ارزیابی می‌کنید ؟

اینکه اخیراً لاوروف گفته د ر مورد اینکه حضور اسد د ر آیند ه سوریه چند ان ضروری نیست نمی‌تواند نظر ایران هم باشد . د ر صحبت‌های مسئولان جمهوری اسلامي‌مثلاً آقای ولایتی و مقامات سپاه هم این موضوع به خوبی پید است که ایران همچنان از اسد حمایت می‌کند .د ر واقع بین ایران و روسیه بر سر سرنوشت بشار اسد اختلاف‌نظر وجود د ارد . منتها ایران نمی‌خواهد این اختلاف به روابطش با روسیه لطمه بزند و معقول هم این است که سرنوشت ما و منافع ملی کشور به سرنوشت بشاراسد گره نخورد .