هاشم صباغیان،عضو شورای مرکزی نهضت آزادی:

تندروهای امروز قابل کنترل هستند

هاشم صباغیان، وزیر کشور د ولت موقت، د ولتی که یکی از د لایل سقوطش را می‌توان تسخیر سفارت آمریکا د انست، تاکید د ارد که بهبود رابطه د و کشور قد می بلند است؛ اما باید د ر چارچوب منافع ملی صورت گیرد . صباغیان به آیند ه و تیم کاری رییس‌جمهوری یازد هم امید وار است.

کد خبر: ۶۴۹۸

تاریخ: ۱۴ مهر ۱۳۹۲ - ۱۱:۲۸

طرح‌های د ولت یازد هم برای عاد ی‌سازی روابط ایران و آمریکا، د ر صورت تحقق، می‌تواند گره‌ای سی و چند ساله را باز کند . گره‌ای که د ر د وران د ولت موقت بر روابط د و کشور زد ه شد و گذر سال‌ها تنها به کور‌تر شد ن این گره ختم شد . هاشم صباغیان، وزیر کشور د ولت موقت، د ولتی که یکی از د لایل سقوطش را می‌توان تسخیر سفارت آمریکا د انست، تاکید د ارد که بهبود رابطه د و کشور قد می بلند است؛ اما باید د ر چارچوب منافع ملی صورت گیرد . صباغیان به آیند ه و تیم کاری رییس‌جمهوری یازد هم امید وار است و می‌گوید : « تند روهای امروز قابل مقایسه با جریان‌های موازی د ر د وران د ولت موقت نیستند .» او پیش‌بینی می‌کند د ولت حسن روحانی می‌تواند تند روی‌های بعضی مخالفان عاد ی‌سازی رابطه ایران و آمریکا را کنترل کند . هرچند که از نظر او باید تمام حقوق مد نی مخالفان و منتقد ان اجرای طرح‌هایی از این د ست رعایت شود . تنها نباید از د ریچه چشم وزیر کشور د ولت موقت به امور نگریست تا د ریافت که ایران از د ر پیش گرفتن راهی ناد رست د ر عرصه د یپلماسی چه آسیب‌هایی د ید ه است. آسیب‌هایی که امروز بوی بهبود آن به مشام می‌رسد .

عد‌م كنترل توسط د‌ولت موقت و تعد‌د مراكز تصميم‌گيري چه تاثيري در عملكرد د‌ولت موقت بويژه د‌ر عرصه سياست خارجي د‌اشت؟

د رباره توانایی‌ها یا ناتوانی‌های د ولت موقت، بحث‌های فراوانی صورت گرفته است. اما تسخیر سفارت آمریکا به د لیل ناتوانی د ولت د ر کنترل احساسات مرد م و د انشجویان رخ ند اد . یکی از مشکلات آن د ولت، که بار‌ها هم د رباره آن با رهبر انقلاب صحبت شد ، تعد د مراکز تصمیم‌گیری د ر سال‌های اول پیروزی انقلاب بود . هریک از این مراکز به نوعی تصمیم می‌گرفتند و د ر کار د ولت موقت مشکل ایجاد می‌کرد ند . ماجرای حمله به سفارت آمریکا و تسخیر آن یکی از مصاد یق این موضوع است. اگر د انشجویان پیرو خط امام، آن عمل را انجام ند اد ه بود ند ، د ولت موقت می‌توانست به گونه‌ای د یگر مساله رابطه ایران و آمریکا را مد یریت و حل کند .

یکی از اتهاماتی که به د ولت موقت وارد می‌شود ، تمایل به حفظ ارتباط با آمریکاست. آیا رابطه ایران و آمریکا باید تحت هر شرایطی حفظ می‌شد ؟

د ولت موقت اعتقاد د اشت که باید با همه کشور‌های د نیا، جز اسراییل ارتباط د اشته باشیم. برای د ستیابی به این نتیجه، اعضای د ولت موقت بر سه پارامتر تاکید د اشتند . تیم د یپلماسی ایران باید با چه کسی مذاکره کند ؟ چه کسی به نمایند گی ایران عهد ه د ار مذاکره خواهد بود ؟ و د ر آخر محتوای مصاحبه باید چه باشد ؟از نظر ما باید محتوای مذاکره به گونه‌ای تعیین می‌شد که منافع ملی ایران تامین شود . د ر زمان د ولت موقت نیز، شورای انقلاب به جای مجلس، این رویکرد د ولت را پذیرفت و تایید کرد . اما متاسفانه تند روی‌های نوع به نوع، د ولت موقت را از اجرای این سیاست بازد اشت.

پیش از سفر هیات د یپلماتیک به الجزایر و ملاقات با برژینسکی، د ولت موقت می‌خواست حد اقل بخشی از طلب‌های ایران د ر د ولت آمریکا را باز پس گیرد . اما متاسفانه به د لیل غیرقابل کنترل بود ن احساسات و عواطف د ر آن زمان ما نتوانستیم موفق شویم. هرچند آمریکا از جهات مختلف و د ر طول تاریخ ظلم‌های بسیاری کرد ه بود ، اما ایران می‌توانست با استفاد ه از د انش د یپلمات‌های خود و د ر پیش گرفتن یک د یپلماسی موفق، جلوی ضرر بیشتر را بگیرد . اگر د ولت موقت د ر اجرای سیاست‌هایش موفق می‌شد ، بسیاری از مشکلاتی که بعد ها گریبان‌گیر ایران شد ، رخ نمی‌د اد .

د ر د وران د ولت موقت شما نتوانستید با غلبه احساسات جوانان به مصالح کشور مقابله کنید ، مشابه آن اتفاق را می‌توان د و سال پیش و د ر حمله به سفارت انگلیس د ید . همان اند یشه امروز هم د ر مقابل عاد ی‌سازی روابط ایران و آمریکا از خود مقاومت نشان می‌د هد . با این قیاس می‌توان نتیجه گرفت د ولت‌ها د ر طول تاریخ جمهوری‌اسلامی توانایی کنترل تند روی‌ها را ند اشته و ند ارند ؟

تند روهای امروز قابل مقایسه با جریان‌های موازی د ر د وران د ولت موقت نیستند . امروز تند روها د ر مقیاسی خیلی کوچک د ر مراسم استقبال از رییس‌جمهوری د ر فرود گاه اعتراض خود را مطرح کرد ند . این اقد ام تند روهای امروزی را نمی‌توان با صد ماتی که د ولت موقت از جریان‌های موازی تصمیم‌گیری و تصمیم‌سازی د ید ، مقایسه كرد . تند روهای امروزی قابل کنترل هستند و من فکر می‌کنم د ر مقطع فعلی هیچ کاری از این گروه‌ها بر نمی‌آید . هوشیاری آقای روحانی و همکارانش د ر هیات د ولت مسلما می‌تواند این تند روی‌ها را کنترل و بی‌اثر می‌کند .

برقرار ماند ن رابطه ایران و آمریکا د ر زمان د ولت موقت یا عاد ی شد ن این رابطه، امروز و با تلاش‌های د ولت یازد هم منافعی برای ایران د اشت یا د ارد ؟

به صورت کلی ایران باید با همه د نیا، البته جز اسراییل، رابطه د اشته باشد . همان‌طور که گفتم اگر رابطه ایران و آمریکا آن روز و به آن طرز قطع نمی‌شد ، کشور و ملت ضرر کمتری را متحمل می‌شد ند . امروز هم اگر این رابطه مجد د ا برقرار شود ، منافع زیاد ی عاید ایران خواهد شد . برای نمونه می‌توان به رفع تحریم‌ها د ر صورت عاد ی شد ن این رابطه اشاره کرد . ملت ایران تا امروز از تحریم‌ها ضرر‌های زیاد ی د ید ه است. د ر صورت عاد ی شد ن روابط ایران با جهان، نه فقط با آمریکا، اقتصاد ایران می‌تواند از منافع سرمایه‌گذاران بین‌المللی منتفع شود . این د و مثال تنها نمونه‌ای از منفعت کشور و ملت ایران د ر صورت بهبود رابطه د ولت ایران با جهان است.

یکی از پیش‌د اوری‌هایی که د ر رابطه ایران و آمریکا وجود د ارد ، مساله کود تای 28 مرد اد و ماجرای تسخیر سفارت آمریکاست. تا پیش از حل شد ن این د و موضوع رابطه د و کشور بر سر بحث برقراری مجد د رابطه همواره پرچالش باقی می‌ماند .
هرچند که آمریکا د ر زمان وزارت امور خارجه ماد لین آلبرایت یک‌بار از ایران پوزش خواست، اما عذرخواهی امروز آمریکا از ایران د رد ی را از مرد م ما د وا نخواهد کرد که بخواهیم بر لزوم آن پافشاری کنیم. مد ارک و اسناد کافی نیز د ال بر د خالت آمریکا د ر وقوع کود تا منتشر شد ه است. هرچند که اگر د ولت آمریکا امروز هم از ایران عذر خواهی کند ، د ر چارچوب روابط د یپلماتیک رفتار پسند ید ه‌ای نشان د اد ه است؛ اما این رفتار د رد ی را از ما د ر‌مان نمی‌کند .

حسن روحانی د ر حاشیه جلسه هیات د ولت روز چهارشنبه خبر از طرحی برای نظرسنجی از مرد م د رباره عاد ی‌سازی روابط ایران و آمریکا د اد . به نظر شما نظرسنجی می‌تواند ابزار مناسبی برای تصمیم‌گیری د رباره نوع رابطه ایران و آمریکا باشد ؟

نظرسنجی د رباره مسائل کلان هر کشوری، می‌تواند راهکاری مناسب باشد ؛ اما مشروط به این‌که نظرسنجی‌ها از طریق علمی د رست باشد ، اکثر مناطق جغرافیایی را پوشش د هد و از گسترد گی مناسب جنسیتی و سنی برخورد ار باشد . د ر صورتی که نظرسنجی عملی باشد و توسط نهاد های مورد وثوق برگزار شود ، می‌توان به نتیجه نظرسنجی تکیه کرد . هرچند که نمی‌د انم آیا ابزار چنین نظرسنجی‌هایی برای د ولت فراهم هست یا خیر؟

برآورد شما از جامعه ایران چیست؟ آیا مرد م ایران طالب برقراری مجد د رابطه با آمریکا هستند یا خیر؟

البته نظر من نمی‌تواند چند ان صائب باشد ، اما فکر می‌کنم بخش زیاد ی از مرد م ایران طالب بهبود رابطه ایران با تمام کشور‌های جهان، از جمله آمریکا هستند .

بد ون شک این نظرسنجی د ر هر چارچوبی که انجام شود ، مخالفانی خواهد د اشت. حقوق مخالفان یا منتقد ان عاد ی‌سازی رابطه ایران و آمریکا را چطور می‌توان رعایت کرد ؟

آقای روحانی خود به این موضوع اشاره کرد ند که حقوق مخالفان عاد ی‌سازی رابطه با آمریکا را رعایت می‌کنند و آرای آنان را مد نظر قرار می‌د هند . خوشبختانه مخالفان یا منتقد ان این موضوع روزنامه، سایت خبر و احزابی د ر اختیار د ارند که می‌توانند از طریق آن‌ها مخالفت خود را مطرح کنند . موافقان این طرح هم باید امکان بیان نظرات خود را د اشته باشند تا د رنهایت مرد م بتوانند د ر این مورد قضاوت کنند .

مخالفان یا منتقد ان می‌توانند راه‌های د یگری جز استفاد ه از نهاد های مد نی را د ر پیش بگیرند . مانند واکنشی که د ر استقبال از حسن روحانی نشان د اد ند . با این د سته از مخالفان چه باید کرد ؟

آن نوع از حرکت‌ها، نزاکت زبان و فرهنگ ایرانی را رعایت نکرد ند . عد م رعایت نزاکت و بد اخلاقی نه تنها به صورت کلی به د ولت صد مه می‌زند که حتی به خود این گروه‌ها هم د ر طولانی‌مد ت آسیب وارد می‌کند . قد رت تشخیص مرد م را نباید ناد ید ه گرفت. حرکت‌هایی از این د ست بر قضاوت مرد م تاثیر می‌گذارد .

نحوه ابراز مخالفان معمولا چون خیلی پرسروصد است، می‌تواند بر افکار عمومی تاثیر بگذارد . آیا این نحوه ابراز مخالفت‌ها نمی‌تواند بر نتایج هرگونه نظرسنجی که د ر این‌باره انجام می‌شود ، تاثیر بگذارد ؟

مرد م ایران، بینش سیاسی خوبی د ارند . سطح سواد و خواسته‌های مرد م به نسبت 30 سال گذشته رشد چشمگیری د اشته است. به نظر من هیچ‌گونه هیاهویی نمی‌تواند بر نظر مرد م د رباره مسائل اساسی و کلان از این د ست تاثیر بگذارد .

رویکرد بعضی از مخالفان هرگونه رابطه‌ای با آمریکا تغییر کرد ه. شخصیت‌های تاثیر‌گذاری مانند ائمه جمعه از تریبون‌های رسمی، از اقد امات د ولت حمایت می‌کنند . کد ام عوامل باعث این تغییر رویه د ر سطوح کلان شد ه است؟

از آنجایی که احساس می‌شود د ر سطوح بالا هماهنگی‌های لازم برای این اقد مات د ولت، صورت گرفته؛ همه به سمت حمایت از د ولت روی آورد ه‌اند . تا پیش از ریاست‌جمهوری حسن روحانی، این گمان د ر بین اقشار مختلف مرد م وجود ند اشت. د ر هر صورت مرد م ما د ر جهت اصلاح امور کشور گام برمی‌د ارند . ائمه جمعه یا شخصیت‌های د یگر نیز جزیی از همین مرد م هستند و از تغییرات کشور، متاثر می‌شوند .

این تغییر رفتار بعضی از شخصیت‌های سیاسی را می‌توان به عنوان نماد ی از تغییر رویکرد نظام د ر سطح کلان قلمد اد کرد ؟

نمی توان این تغییر را تغییری کلان به شمار آورد ، اما آن را جزیی هم نمی‌توان خواند . بهتر است این تغییر را د ر سطح متوسط ارزیابی کنیم. اما د ر صورت تقویت می‌تواند تبد یل به یک تغییر رویکرد کلان شود .

حامیان سیاست‌های د ولت یازد هم باید چه رویکرد ی د ر پیش بگیرند تا همچون گذشته تلاش‌های د ولت د رنهایت منجر به تقابل بین ارکان نظام نشود ؟

امروز سال‌ها از زمانی که تقابل بین ارکان نظام ایجاد می‌شد گذشته است. د ر د وران ریاست جمهوری آقای خاتمی امکان بروز تقابل وجود د اشت، اما امروز به د لیل بالارفتن سطح د انش مرد م، د یگر تقابل د ر آن سطح پیش نخواهد آمد .
به عنوان یک ایرانی می‌گویم اگر شرایطی محقق شود که بتوانیم بد ون پیش‌شرط با آمریکا وارد مذاکره شویم، منافع ما د ر عاد ی‌سازی روابط د و کشور است.

شما به عنوان یک فعال ملی مذهبی همواره بر لزوم حفظ منافع ملی تاکید د اشته‌اید . با توجه به این موضوع ایران باید د ر چه چارچوبی وارد مذاکره با آمریکا شود ؟

د ولت ایران نباید به طرف‌های غربی هیچ امتیازی برای نشستن بر سر میز مذاکره با آمریکا بد هد . د ولت‌ها باید د ر چارچوب قانون و د ر چارچوب روابط بین‌المللی بد ون پیش‌د اوری‌ها سر میز مذاکره بنشینند و مسائل خود را حل کنند . منافع ملی ما باید مقد م بر هر تصمیمی باشد .

با توجه به تجربه کار د ر د ولت، آیا فکر می‌کنید که د ولت یازد هم د ر پیشبرد این مذاکرت موفق عمل خواهد کرد ؟

با توجه به توانایی‌های شخص رییس‌جمهوری و تیم همراه او پیش‌بینی می‌کنم این د ولت د ر اجرای این‌گونه طرح‌ها، د ر جهت منافع ملی موفق خواهد بود .

منبع:روزنامه بهار