حل معمای تورم در اقتصاد ژاپن و ایران

اما تلاش بی وقفه دو ساله بانک مرکزی ژاپن در چاپ پول هنوز نتوانسته هدف تورمی را حاصل کند و تورم نقطه به نقطه از ماه مه به این سو روند نزولی به خود گرفته و از 7/3 درصد به 4/2 درصد در ماه نوامبر رسیده است.

کد خبر: ۳۲۹۱۵

تاریخ: ۱۰ دی ۱۳۹۳ - ۱۰:۰۸

«معمای ما و ژاپن» عنوان سرمقاله روزنامه «دنیای اقتصاد» به قلم «پویا جبل عاملی» است که در آن آمده است:1- شاید برای ما ایرانی ها، ایجاد تورم بسی ساده به نظر برسد. وقتی اکثریت قریب به اتفاق مردم یک کشور حداقل نیمی از عمر خود را با تورم دو رقمی سیر کرده باشند که این خود رکوردی بی نظیر است، سخت است تا این مردمان باور کنند که در جایی روی این کره خاکی، سیاست گذارانی هستند که می خواهند تورم را افزون کنند و با تقلای بسیار هنوز موفق به این کار نشده اند.

نویسنده افزوده است: از زمانی که «هاروهیکو کورودا» رئیس بانک مرکزی ژاپن شد، هدفش را افزایش تورم قرار داد. وی با تزریق نقدینگی بر آن شد تا به این هدف دست یابد. متغیرهای پولی نیز به وضوح نشان می دهد که وی بر این قول خود بوده است. آن طور که رشد پایه پولی ماه نوامبر نسبت به مدت مشابه سال قبل، 7/36 درصد بوده و البته بالاترین رقم آن در ماه فوریه گذشته با رکورد 7/55 درصد بود.

اما تلاش بی وقفه دو ساله بانک مرکزی ژاپن در چاپ پول هنوز نتوانسته هدف تورمی را حاصل کند و تورم نقطه به نقطه از ماه مه به این سو روند نزولی به خود گرفته و از 7/3 درصد به 4/2 درصد در ماه نوامبر رسیده است. چگونه است که با چنین تزریق نقدینگی شدیدی، هنوز بانک مرکزی به هدف تورم (متوسط) 2 درصد دست نیافته است؟

2- نرخ تورم نقطه به نقطه ایران که بر مبنای آمار بانک مرکزی در ماه شهریور به حداقل خود در سطح 4/14 درصد رسیده بود، اکنون در آذرماه به سطح 7/16 درصد رسیده است. وضعیتی که روزنامه «دنیای اقتصاد» از چهار ماه پیش طی مقالات مختلف در مورد آن هشدار داده بود. متغیرهای پولی همگی نمایانگر آن بودند که دستاورد تورمی متوقف شده است.

بدتر آنکه تورم ماهانه نیز به رقم 9/1 درصد رسیده در صورتی که در بهمن سال گذشته این رقم تنها 4/0 درصد بود؛ در حالی که بانک مرکزی بالاترین کنترل را روی منابع پایه پولی داشته است. به باور بسیاری از کارشناسان، تورم نقطه به نقطه در چند ماه آینده از مرز 20 درصد خواهد گذشت و به دنبال آن شاخص تورم متوسط نیز به روند نزولی خود پایان خواهد داد.

3- معما این است که وقتی بانک مرکزی ژاپن سیاست های فوق انبساطی خود را به مورد اجرا می گذارد، تورم آن طور که تصورش را می کنیم افزایش نمی یابد، اما در کشور خودمان برعکس. وقتی مقامات پولی سیاست های اصطلاحا انضباطی را پیش می برند، تورم در روند کاهشی خود به سطوح مقاومتی برخورد می کند و باز می گردد. چگونه این دو تصویر قابل توضیح است؟

4- می توان به عوامل مختلفی برای حل این معما استناد کرد، اما به نظر می رسد، اصلی ترین نکته تقاضای پول است. مساله اینجا است که در ایران تقاضای پول آن قدر بالا است که با فشار بر سیستم بانکی، عرضه پول را با خود می کشد و در نهایت به تورم بالا دامن می زند، اما در ژاپن کاملا خلاف این موضوع صادق است. وجود سال های متوالی تورم های بسیار پایین و البته منفی باعث شده تا شهروندان همواره مخارج خود را به تعویق اندازند. این تله ای است که خارج شدن از آن بسیار سخت است. از همین رو حتی با عرضه پول زیاد، مخارج مصرفی و تقاضای پول پایین می ماند و تورم به سطوح موردنظر نمی رسد و تنها سرعت گردش پول افت می کند تا رابطه مقداری معنا یابد.

5- توجه به تقاضای پول و هدایت آن برای رسیدن به اهداف تورمی بسیار مهم است. اگر ژاپنی ها می خواهند تورم بالاتری داشته باشند باید آن را تحریک کنند و اگر ما می خواهیم تورم پایین تری داشته باشیم، باید تقاضای پول را کاهش دهیم و گرنه تنها توجه به منابع پایه پولی درد را آن طور که لازم است، برطرف نمی کند.