در مذمت اقدامات گشت ارشاد

پلیس شریعت یا پلیس وحشت؛ مسئله این است!

آیا در صورتی که چنین برخوردهای قهر آمیزی نبود، وضعیت حجاب امروز بهتر از شرایط کنونی بود یا بدتر می شد؟

کد خبر: ۲۹۴۸

تاریخ: ۱۴ شهريور ۱۳۹۲ - ۱۱:۴۰

گشت ارشاد که امروز در کشور ما وظیفه خطیر امر به معروف و نهی از منکر را بر عهده دارد در واقع روندی است که از سوی بسیاری از کشورهای اسلامی از سالها قبل آغاز شده است. اما این حرکت در ایران و افکار عمومی این کشور که شاکله آن بر گرفته از تفکر شیعی و استدلال و استنباط محور است با حساسیت ها و واکنش هایی روبرو شده و پرسش های جدی در باره ادامه و لزوم این اقدام مطرح شده است.

گشت ارشاد و خواستگاه آن در جهان اسلام

گشت ارشاد که از آن به عنوان پلیس امنیت اخلاقی نیز نام برده می شود ابتدا با نام "پلیس شریعت" در کشورهای اسلامی مانند مالزی، اندونزی و آسیای شرقی پای بر عرصه جامعه گذاشت. در واقع هدف از این طرح جمع آوری و برخورد با جوانان و به ویژه دخترانی بود که ظاهری نامناسب دارند یا دست به رفتارهای نامتعارف می زنند. اما این طرح در این کشورها موفق نبود و امروزه نیز در کشور ما در حال اجراست ولی متاسفانه بیشتر از آنکه "بعد ارشادی" آن پر رنگ تر بشود "بعد تحکمی" دارد و با واکنش تند بیشتر افراد مواجه است.

پلیس شریعت در کشورهای اسلامی

گشت در ایران از آغاز، انجام و فرجام

این گشت ها  در ایران در سال 83 و در دوران ریاست سردار طلایی بر پلیس پایتخت پای به عرصه وجود  گذاشت و ابتدا بیشتر بر پوشش زنان تمرکز داشت و در مراحل بعدی معتادان و سپس جمع آوری اراذل و اوباش، بازرسی از کارگاه‌ها و فروشگاه‌های لباس و ارایشگاه‌های مردانه، عکاسی‌ها و.. نیز در دستور کار نیروی انتظامی قرار گرفت. اجرای این طرح تا به امروز واکنش‌های فراوانی به همراه داشته‌است و در بسیاری موارد با مقاومت شهروندان روبه رو گردیده‌ به طوریکه در همان روزهای نخستین اجرای آن عده ای نسبت به تذکرات و برخوردهای این گشت ها اعتراضاتی را مطرح کردند اما بازهم با توجه به حمایت مسئولان، مقاومت پلیس و اصلاحاتی در طرح، ماموران اقدام به تذکر دادن کردند و تا امروز این طرح در حال اجراست.

اجرای این طرح در سالهای بعد با تغییراتی همراه بود به طوریکه با توجه به افزایش برخی تمایلات در بین مردم در رابطه با نوع خاصی از پوشش، ماموران به طور جدی تری اقدامات تقابلی و برخوردهای خود را شروع کردند . حتی برخی افراد با گرفتن  تعهد و همچنین اصلاح پوشش؛ آزاد و اگر یکبار دیگر نیز آنها را دستگیر می کردند به مراجع قضایی ارجاع داده می شدند.

امروزه عبور از کنار گشتهای امنیت اخلاقی برای عده ای ترس آور و دلهره آور است و برای عده ای دیگر نیز نوعی "آرامش سنتی" را به دنبال دارد به طوریکه برخی بر این باور پافشاری می کنند که اگر پلیس این طرح را اجرا نمی کرد و با بدحجابی برخورد نمی شد امروزه دیگر اثری از حجاب بین مردم دیده نمی شد. اما آیا اجرای این طرح تا امروز موفق بوده است؟ آیا با توجه به آزادی هایی که امروزه به افراد داده شده است نیازی به ادامه این طرح احساس می شود؟ و اینکه آیا در صورتی که چنین برخوردهای قهر آمیزی نبود، وضعیت حجاب امروز بهتر از شرایط کنونی بود یا بدتر می شد؟

در دنیای کنونی که فضای مجازی شکل دهنده شخصیت افراد است و ماهواره و اینترنت بیشتر اوقات فراغت آنان را پر می کند جوانان با الگو گرفتن از تصاویر ماهواره ای لباس میپوشند،راه می روند و حرف می زنند پس نمی توان آنها را تنها با زور و گرفتن تعهد عوض کرد چرا که در این امر خانواده ها و آموزش و پرورش نیز سهیم هستند. به طور مثال جوانی 20 ساله که در حقیقت غالب جوانی در او شکل گرفته است  و تعلیم و تربیت مناسبی نداشته باشد نمی توان او را به اجبار تغییر داد.

وجود گشت ارشاد در کشور با مشکلات بسیاری مواجه شده که حتی به نوعی اعتماد مردم را نسبت به پلیس و مساله امنیت اجتماعی سلب کرده است چرا که برخورد مناسبی از ماموران دیده نمی شود و به اجبار و حتی گاهی اوقات با بی ادبی  جوانان را به امر به معروف و نهی از منکر دعوت می کنند.

لذا می توان اینگونه عنوان کرد که اجرای گشت ارشاد با توجه به تجربه ای چند ساله عملکرد مثبتی نداشته و تنها به عنوان پلیس وحشت در اذعان عمومی شناخته شده است چرا که اکثر افراد با دیدن این ماموران سعی می کنند ظاهری غیر از ظاهر واقعی خود را به نمایش بگذارند و به نوعی از خود واقعی فاصله گرفته و این موضوع نمی تواند مساله امر به معروف را تداعی کند.

امروزه با توجه به دسترسی آسان افراد به فضاهای مجازی، کوچکترین حرکتی قابل مشاهده است و انتشار چنین تصاویری از برخورد پلیس با افراد می تواند پیامدهای غیر قابل جبرانی را به بار آورد چرا که نگاه ها در فضای مجازی کاملا تک بعدی است و کاربران آن ابعاد دیگر این ماجرا را درک نمی کند و لزومی هم به درک دلایل و مستندات ماموران ندارند همین موضوع باعث به وجود آمدن نگرش منفی و کاملا بی اساس نسبت به شرع اسلام و اصل حرکت ریشه دار امر به معروف و نهی از منکر می شود.

گشت ارشاد